LỚP SƠ CẤP LÝ LUẬN CHÍNH
TRỊ
---------------------------------------------------

BÀI GIẢNG

NHIỆM VỤ XÂY DỰNG CON NGƯỜI,
PHÁT TRIỂN CÁC LĨNH VỰC VĂN HÓA - XÃ HỘI

GV Nguyễn Minh Hùng

NỘI DUNG
 VẤN ĐỀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI, PHÁT TRIỂN CÁC
LĨNH VỰC VĂN HÓA, XÃ HỘI
 MỘT SỐ LĨNH VỰC VĂN HÓA – XÃ HỘI TRỌNG YẾU

I. VẤN ĐỀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI, PHÁT TRIỂN CÁC
LĨNH VỰC VĂN HÓA, XÃ HỘI
 1. Quan điểm của chủ nghĩa Mac - Lênin về vấn đề con
người và các lĩnh vực văn hóa - xã hội.
 2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, xây dựng con
người mới và xây dựng nền văn hóa mới.
 3. Quan điểm của Đảng ta về vấn đề xây dựng con người
và một số lĩnh vực chính sách xã hội

1. Quan điểm của chủ nghĩa Mac - Lênin về vấn đề
con người và các lĩnh vực văn hóa - xã hội
 Chủ nghĩa Mác - Lênin luôn
coi con người giữ vị trí trung
tâm, là vấn đề cơ bản nhất
của cuộc đấu tranh giữa chủ
nghĩa nhân văn tư sản và
chủ nghĩa nhân đạo xã hội
chủ nghĩa.

Nhiệm vụ của xã hội
loài người là phải xây dựng
những con người đáp ứng
yêu cầu của xã hội hiện đại xã hội cộng sản chủ nghĩa.

2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, xây dựng con người mới và
xây dựng nền văn hóa mới
Có 3 nội dung

 Tư tưởng Hồ Chí Minh về
đạo đức
 Tư tưởng Hồ Chí Minh về
xây dựng con người mới
 Xây dựng nền văn hóa mới
theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Theo Hồ Chí Minh có bốn chuẩn mực cơ bản của đạo đức cách mạng là:

 Trung với nước. hiếu với dân
 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
 Yêu thương con người, sống có nghĩa tình
 Có tinh thần quốc tế trong sáng

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
:
Thứ nhất, Trung với nước, hiếu với dân.
 Trung với nước là tuyệt đối trung thành
với sự nghiệp dựng nước và giữ nước,
trung thành với con đường đi lên của đất
nước; là suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho
cách mạng.
 Hiếu với dân thể hiện ở chỗ thương dân,
tin dân, phục vụ nhân dân hết lòng.
 Để làm được như vậy phải gần dân, kính
trọng và học tập nhân dân, phải dựa vào
dân và lấy dân làm gốc.
 Đối với cán bộ lãnh đạo, Hồ Chí Minh yêu
cầu phải nắm vững dân tình, hiểu rõ dân
tâm, thường xuyên quan tâm cải thiện dân
sinh, nâng cao dân trí.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Thứ hai, Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.



Cần là siêng năng, chăm chỉ;
lao động có kế hoạch, có hiệu quả,
có năng suất cao với tinh thần tự lực
cánh sinh.

 Kiệm là tiết kiệm (tiết kiệm thời gian,
công sức, của cải...) của nước, của
dân; “không xa xỉ, không hoang phí,
không bừa bãi”, “không phô trương
hình thức, không liên hoan, chè chén
lu bù”.
 Liêm là luôn tôn trọng của công và
của dân. Phải “trong sạch, không
tham lam” tiền của, địa vị, danh tiếng.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức


Chính là thẳng thắn, đứng đắn:
 Đối với mình không được tự cao, tự đại, tự
phụ, phải khiêm tốn học hỏi, phát triển cái
hay, sửa chữa cái dở của mình.
 Đối với người: không nịnh người trên,
không khinh người dưới, thật thà, không
dối trá.
 Đối với việc: phải để việc công lên trên, lên
trước, việc thiện nhỏ mấy cũng làm, việc ác
nhỏ mấy cũng tránh.

 Chí công vô tư là công bằng, công tâm,
không thiên tư, thiên vị; làm việc gì cũng
không nghĩ đến mình trước, “lo trước thiên
hạ, vui sau thiên hạ”. Chí công vô tư là nêu
cao CN tập thể, trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức


Thứ ba, Yêu thương con
người, sống có nghĩa tình.
Yêu thương con người
được Hồ Chí Minh xác định
là một trong những phẩm
chất cao đẹp của đạo đức
cách mạng.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức


Thứ tư, Có tinh thần quốc
tế trong sáng.
Chủ nghĩa quốc tế là một trong
những phẩm chất quan trọng
nhất của đạo đức cộng sản
chủ nghĩa. Nó bắt nguồn từ
bản chất giai cấp công nhân,
nhằm vào mối quan hệ rộng
lớn, vượt ra khỏi quốc gia, dân
tộc.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Hồ Chí Minh đưa ra những nguyên tắc xây dựng và thực hành đạo đức

 Nói đi đôi với làm, phải
nêu gương về đạo đức.
 Xây đi đôi với chống.
 Phải tu dưỡng đạo đức
suốt đời.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Hồ Chí Minh đưa ra những nguyên tắc xây dựng và thực hành đạo đức

 Nói đi đôi với làm, phải nêu
gương về đạo đức
"Nói đi đôi với làm" là nguyên
tắc quan trọng bậc nhất trong
xây dựng và thực hành một
nền đạo đức mói.
“Nêu gương về đạo đức” là
một nét đẹp của truyền thống
văn hóa phương Đông.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Hồ Chí Minh đưa ra những nguyên tắc xây dựng và thực hành đạo đức

 Xây đi đôi với chống
Để xây dựng một
nền đạo đức mới,
cần kết hợp chặt
chẽ giữa xây với
chống.
Xây phải đi đôi với
chống, muốn xây
phải chống, chống
nhằm nục đích
xây

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Hồ Chí Minh đưa ra những nguyên tắc xây dựng và thực hành đạo đức

Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời

Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng con người mới
Con người mới XHCN gốm hai mät gắn bó chặt
chẽ với nhau.
 Một là, kế thừa những giá trị tốt đẹp
của con người truyền thống (Việt Nam
và phương Đông).
 Hai là, hình thành những phẩm chất
mới như:
- có tư tưởng XHCN;
- có đạo đức XHCN;
- có trí tuệ và bản lĩnh để làm chủ
(bản thân, gia, đình và xã hội);
- có tác phong XHCN;
- có lòng nhân ái, vị tha, độ lượng

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Hồ Chí Minh đưa ra 5 điểm lớn định hướng cho việc xây dựng
nền văn hóa dân tộc:

 "(1) Xây dựng tâm lý: tinh thần độc
lập tự cường;
 (2) Xây dựng luân lý: biết hy sinh
mình, làm lợi cho quần chúng;
 (3) Xây dựng xã hội: mọi sự
nghiệp có liên quan đến phúc lợi
của nhân dân trong xã hội;
 (4) Xây dựng chinh tri: dân quyền;
 (5) Xây dựng kinh tế"

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh


Vị trí, vai trò:

 văn hóa là đời sống tinh thần của
xã hội, thuộc kiến trúc thượng
tầng.
 Trong quan hệ với chính trị, xã hội, Hồ
Chí Minh cho rằng, chính trị, xã hội có
được giải phóng thì văn hóa mới được
giải phóng. Chính trị giải phóng sẽ mở
đường cho văn hoá phát triển.
 Trong quan hệ với kinh tế, Hồ Chí
Minh chỉ rõ kinh tế là nền tảng của
việc xây dựng văn hóa.
 Người đưa ra luận điểm: Phải chú
trọng xây dựng kinh tế, xây dựng cơ
sở hạ tầng để có điều kiện xây dựng
và phát triển văn hóa.

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh
 Văn hóa không thể đứng ngoài mà
phải ở trong kinh tế và chính trị,
phải phục vụ nhiệm vụ chính trị và
thúc đẩy sự phát triển của kinh tế.
 Văn hóa phải tham gia thực hiện
những nhiệm vu chính tri, thúc đẩy
xây dựng và phát triển kinh tế.
 Trong công cuộc XD CNXH, Đảng ta
chủ trương gắn văn hóa vói phát
triển, chủ trương đưa các giá trị văn
hóa thẩm sâu váo kinh tế và chính tri,
làm cho văn hóa thuc sự vừa là mục
tiêu, vừa là động lực của công cuộc
xây dựng và phát triển đất nước

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Theo Hồ Chí Minh, nền văn
hóa mới có ba tính chất:
 Tính dân tộc
 Tính khoa học
 Tính đại chúng

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh


Tính dân tộc của nền
văn hóa được Hồ Chí Minh
nhấn mạnh đến chiều sâu bản
chất rất đặc trưng của văn
hóa dân tộc, giúp phân biệt,
không nhầm lẫn với văn hóa
của các dân tộc khác.

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh


Tính khoa học của
nền văn hóa mới thể hiện ở
tính hiện đại, tiên tiến,
thuận với trào lưu tiến hóa
của thời đại.

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh


Tính đại chúng
của nền văn hóa được thể
hiện ở chỗ nền văn hóa ấy
phải phục vụ nhân dân và
do nhân dân xây dựng
nên.

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh


Hồ Chí Minh cho rằng
văn hóa có ba chức năng chủ
yếu sau:

 Một là, bồi dưỡng tư tưởng
đúng đắn và những tình cảm
cao đẹp.
 Hai là, mở rộng hiểu biết, nâng
cao dân trí.
 Ba là, bồi dưỡng những phẩm
chất, phong cách và lối sống tốt
đẹp, lành mạnh; hướng con
người đến chân, thiện, mỹ để
hoàn thiện bản thân.

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh


Xây dựng nền văn nghệ
CM, Hồ Chí Minh đưa ra 3
quan điểm chủ yếu:

 Một là, văn hóa văn nghệ là một mặt
trận, nghệ sĩ là chiến sĩ, tác phẩm
văn nghệ là vũ khí sắc bén trong
đấu tranh cách mạng
 Hai là, văn nghệ phải gắn với thực
tiễn đời sống của nhân dân
 Ba là, phải có những tác phẩm văn
nghệ xứng đáng với thời đại mới
của đất nước và dân tộc..

Xây dựng nền văn hóa mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh


Xây dựng nền văn hóa
đời sống, Hồ Chí Minh đưa ra
3 nội dung chủ yếu:

 Một là, đạo đức mới,
 Hai là, lối sống mới
 Ba là, nếp sống mới
Ba nội dung này có quan hệ
mật thiết với nhau. trong đó
đạo đức mới giữ vai trò chủ
yếu.

3. Quan điểm của Đảng ta về vấn đề xây dựng con người và
một số lĩnh vực chính sách xã hội
Có 2 nội dung

 Xây dựng con người
 Chính sách xã hội

Xây dựng con người
 Thứ nhất, đặt con người là trung tâm của sự phát triển, đồng
thời là chủ thể phát triển. Tôn trọng và bảo vệ quyền con
người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc,
đất nước và quyền làm chủ của nhân dân.

Xây dựng con người
 Thứ hai, xây dựng con người
Việt Nam giàu lòng yêu nước, có
ý thức làm chủ, trách nhiệm công
dân; có tri thức, sức khỏe, lao
động giỏi; sống có văn hóa,
nghĩa tình; có tinh thần quốc tế
chân chính.

Xây dựng con người
 Thứ ba, xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, thật sự
là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường trực tiếp, quan
trọng giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách.

Xây dựng con người
 Thứ tư, xây dựng
đơn vị sản xuất, công
tác, học tập, chiến
đấu phải là môi
trường rèn luyện
phong cách làm việc
có kỷ luật, có kỹ
thuật, có năng suất và
hiệu quả cao, bồi đắp
tình bạn, tình đồng
chí, đồng đội, hình
thành nhân cách con
người và nền văn hóa
Việt Nam.

Chính sách xã hội.
Về định hướng chính sách lao động, việc làm và thu nhập

Chính sách xã hội.
Về định hướng chính sách lao động, việc làm và thu nhập:
 Phải hết sức quan tâm giải quyết việc làm cho người lao động; tạo điều
kiện giải quyết ngày càng nhiều việc làm, đặc biệt là cho nông dân.
 Hoàn thiện pháp luật về dạy nghề; khuyến khích các thành phần kinh tế
tham gia đào tạo nghề.
 Đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng dạy và học, gắn dạy nghề
với nhu cầu thực tế.
 Đẩy mạnh và chấn chỉnh công tác quản lý, tổ chức xuất khẩu lao động.
 Khắc phục những bất hợp lý về tiền lương, tiền công, trợ cấp xã hội.
 Chăm lo bảo hộ lao động, cải thiện điều kiện làm việc; xây dựng quan hệ
lao động ổn định, hài hòa, tiến bộ.



Chính sách xã hội.

Về định hướng chính sách đảm bảo an sinh xã hội



Chính sách xã hội.

Về định hướng chính sách đảm bảo an sinh xã hội:

 Xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, trợ
giúp và cứu trợ xã hội đa dạng, linh hoạt, có khả năng bảo vệ, giúp đỡ mọi
thành viên trong xã hội.
 Xã hội hóa dịch vụ bảo hiểm xã hội, chuyển các loại hình trợ giúp, cứu trợ xã
hội sang cung cấp dịch vụ bảo trợ xã hội dựa vào cộng đồng.
 Bảo đảm cho các đối tượng bảo trợ xã hội có cuộc sống ổn định, hòa nhập tốt
hơn vào cộng đồng, có cơ hội tiếp cận nguồn lực kinh tế, dịch vụ công thiết yếu.
 Thực hiện các chương trình xóa đói, giảm nghèo ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc
biệt khó khăn. Đa dạng hóa các nguồn lực và phương thức xóa đói, giảm
nghèo; tạo điều kiện và khuyến khích làm giàu.
 Chăm lo những người và gia đình có công. Tạo điều kiện, để người và gia đình
có công có mức sống cao hơn mức sống trung bình của cư dân tại địa bàn.



Chính sách xã hội.

Về định hướng chính sách chăm sóc sức khỏe nhân dân và công tác
dân số, kế hoạch hóa gia đình, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em.



Chính sách xã hội.

Về định hướng chính sách chăm sóc sức khỏe nhân dân và công tác
dân số, kế hoạch hóa gia đình, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em.

 Chú ý công tác y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe ND. Xây dựng mạng lưới y tế
cơ sở, bệnh viện tuyến huyện và tuyến tỉnh, hiện đại hóa bệnh viện đầu ngành.
 Bảo đảm cho người có bảo hiểm y tế được khám, chữa bệnh thuận lợi; mọi công
dân khi có nhu cầu và khả năng đều được đáp ứng dịch vụ y tế chất lượng cao.
 Thực hiện chính sách và pháp luật về dân số, duy trì mức sinh hợp lý, quy mô gia
đình ít con. Có chính sách cụ thể bảo đảm tỷ lệ cân bằng giới tính khi sinh.
 Bảo đảm các quyền cơ bản của trẻ em, tạo môi trường lành mạnh để trẻ em được
phát triển toàn diện về thể chất và trí tuệ.
 Nhân rộng các mô hình làm tốt việc bảo vệ, chăm sóc trẻ em dựa vào cộng đồng.
Xây dựng và triển khai chiến lược quốc gia về bình đẳng giới và tiến bộ của phụ nữ.
 Phát triển mạnh phong trào thể dục, thể thao đại chúng, tập trung đầu tư nâng cao
chất lượng một số môn thể thao thành tích cao mà nước ta có ưu thế.

Chính sách xã hội.


Về đấu tranh, phòng chống tệ nạn xã hội, tai nạn giao thông:

Chính sách xã hội.


Về đấu tranh, phòng chống tệ nạn xã hội, tai nạn giao thông:

 Đề cao vai trò giáo dục đối với thanh, thiếu niên về tác hại của ma túy,
mại dâm và các tệ nạn xã hội khác.
 Đấu tranh quyết liệt với việc buôn bán, sử dụng ma túy. Tăng cường đầu
tư xây dựng, quản lý các trung tâm cai nghiện.
 Có giải pháp kiểm soát và hạn chế tệ nạn mại dâm, giảm thiểu tác hại
của các tệ nạn xã hội.
 Huy động cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành triển khai tích cực,
đồng bộ các giải pháp giảm thiểu tai nạn giao thông.

LỚP SƠ CẤP LÝ LUẬN CHÍNH
TRỊ
---------------------------------------------------

BÀI GIẢNG

NHIỆM VỤ XÂY DỰNG CON NGƯỜI,
PHÁT TRIỂN CÁC LĨNH VỰC VĂN HÓA - XÃ HỘI

NỘI DUNG
 VẤN ĐỀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI, PHÁT TRIỂN CÁC
LĨNH VỰC VĂN HÓA, XÃ HỘI
 MỘT SỐ LĨNH VỰC VĂN HÓA – XÃ HỘI TRỌNG YẾU

II. MỘT SỐ LĨNH VỰC VĂN HÓA – XÃ HỘI TRỌNG YẾU

 1. Xây dựng nền văn hóa tiên tiến,
đậm đà bản sắc dân tộc
 2. Phát triển giáo dục và đào tạo
 3. Phát triển khoa học, công nghệ

1. Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Nghị quyết Hội nghị Trung ương V khóa VIII “ Về xây dựng và phát triển
nền văn hóa việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”

1. Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
xác định năm tư tưởng chỉ đạo:
 Một là, làm cho văn hóa trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục
tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.
 Hai là, xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
 Ba là, xây dựng nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng của cộng
đồng các dân tộc Việt Nam.
 Bốn là, xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng
lãnh đạo, trong đó đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng.
 Năm là, văn hóa là một mặt trận, xây dựng và phát triển văn hóa là một sự
nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì, thận
trọng.

1. Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI

1. Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
xác định nhiệm vụ phát triển văn hóa với các nội dung sau:
- Một là, củng cố và tiếp tục xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phong
phú, đa dạng.
- Hai là, phát triển sự nghiệp văn học, nghệ thuật; bảo tồn, phát huy giá trị các di
sản văn hóa truyền thống, cách mạng.
- Ba là, phát triển hệ thống thông tin đại chúng.
- Bốn là, mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về văn hóa.

2. Phát triển giáo dục và đào tạo

2. Phát triển giáo dục và đào tạo


Hội nghị Trung ương II khóa VIII của Đảng đề ra sáu định
hướng chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo:

 Một là, giữ vững mục tiêu xã hội chủ nghĩa của giáo dục và đào tạo,
tạo ra những lớp người vừa hồng, vừa chuyên để đáp ứng yêu cầu của
sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
 Hai là, phải thực sự coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu.
Giáo dục và đào tạo là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước;
đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển; giáo dục được coi là quan
trọng hàng đầu trong kế hoạch phát triển của Các cấp, các ngành từ
trung ương đến địa phương.

2. Phát triển giáo dục và đào tạo
 Ba là, giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của Đảng, nhà nước và của toàn
dân. Trong điều kiện hiện nay cần nhấn mạnh quan điểm toàn dân học
tập, toàn dân chăm lo cho giáo dục, toàn dân làm giáo dục, xây dựng xã
hội học tập.
 Bốn là, phát triển giáo dục và đào tạo gắn với nhu cầu phát triển kinh tế xã hội. Giáo dục và đào tạo phải gắn cả về quy mô, cơ cấu ngành nghề,
trình độ, cơ cấu vùng miền trong quá trình phát triển.

2. Phát triển giáo dục và đào tạo

 Năm là, thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục và đào tạo,
tạo điều kiện để ai cũng được học hành.
 Sáu là, đa dạng hóa các loại hình giáo dục, trong đó các trường
công lập giữ vai trò nòng cốt, phát triển các trường dân lập, tư
thục; mở rộng các hình thức đào tạo đi đôi với quản lý chặt chẽ
để bảo đảm chất lượng.