ÔN TẬP SINH HỌC 11
CHUYÊN ĐỀ 1 – TRAO ĐỔI CHẤT Ở THỰC VẬT
CHỦ ĐỀ 1: HÚT NƯỚC VÀ ION KHOÁNG
Cơ quan hấp thụ nước của cây
Cơ chế hấp thụ nước và khoáng

TRỌNG
TÂM

Dòng vận chuyển nước và khoáng vào cây
Vai trò thoát hơi nước – cơ chế
Luyện tập

I. Cơ chế hấp thụ nước và khoáng ở cây

1. Hấp thụ nước từ ngoài đất vào tế bào lông hút
2. Vận chuyển nước và khoáng từ tế bào lông hút vào mạch
gỗ

I. Cơ chế hấp thụ nước và khoáng ở cây
1. Hấp thụ nước từ ngoài đất vào tế bào lông hút
2. Vận chuyển nước và khoáng từ tế bào lông hút vào mạch
gỗ
a. Con đường thành tế bào – gian bào
Bị
Tế bào
chặn
Tế bào
Xuyên qua
lông
bởi đai
vỏ
TBC của nội bì
hút
Caspa
ri
b. Con đường chất nguyên sinh – không bào
TBC tế
bào
lông hút

TBC tế
bào vỏ

Xuyên
qua TBC
của nội
bì

Trung trụ

Trung
trụ

 Quan sát hình ảnh động và cho biết trong cây có những
dòng vận chuyển nào?
Trong cây có 2 dòng
vận chuyển:
Chất hữu cơ

- Dòng đi xuống
(dòng mạch rây)

- Dòng đi lên (dòng
mạch gỗ)
Nước và ion khoáng

Quản bào
Mạch ống

Lỗ bên

Hình 2.2. Mạch gỗ của thực vật có hoa

II. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG THÂN
MẠCH GỖ
1. Caáu
taïo

MẠCH RAÂY

- Maïch goã (xilem) goàm caùc TB
cheát , coù 2 loaïi : quaûn baøo vaø
maïch oáng

- Maïch raây goàm caùc TB
soáng laø oáng raây (TB hình
raây) vaø TB keøm.

- Thaønh maïch goã ñöôïc linhin
hoaù beàn chaéc vaø chòu nöôùc.

- Teá baøo hình raây saép xeáp
saùt nhau thoâng qua baûn raây
taïo ra doøng vaän chuyeån töø
laù xuoáng reã.

MẠCH GỖ
2. Thaønh phaàn dòch

Nöôùc (chuû yeáu)

- Caùc ion khoaùng
- Caùc chaát höõu cô ñöôïc
toång hôïp töø reã

MẠCH RAÂY

-chuû yeáu laø saûn phaåm toång hôïp ôû
laù nhö saccaroâzô, caùc axit amin,
vitamin, hoocmoân TV (chuû yeáu)
- Moät soá hôïp chaát höõu cô khaùc
(ATP,…)
- Moät soá caùc ion khoaùng ñöôïc söû
duïng laïi. Ñaëc bieät raát giaøu K+
laøm cho ñoä pH cao (8-8,5)

Xem phim xác định động lực đẩy dòng mạch gỗ

Do thoát hơi nước qua lá

DOØNG MAÏCH GOÃ
3.
Ñoäng
löïc

Nhôø söï keát hôïp cuûa 3 löïc:
- Löïc ñaåy (aùp suaát reã): ñoäng löïc ñaàu
döôùi.

DOØNG MAÏCH RAÂY

-Söï vaän chuyeån doøng maïch raây
laø do söï cheânh leäch aùp suaát
thaåm thaáu giöõa cô quan nguoàn
(laù) vaø cô quan chöùa (reã, haït,
quaû, …)

- Löïc huùt do thoaùt hôi nöôùc: ñoäng löïc
ñaàu treân.
-Löïc lieân keát giöõa caùc phaân töû nöôùc vôùi  doøng mạch raây ñi töø cô quan
nguoàn tôùi cô quan chöùa
nhau vaø vôùi thaønh maïch goã.
ñaåy coät nöôùc töø reã leân laù.

VAI TRÒ CỦA QUÁ TRÌNH THOÁT HƠI
NƯỚC
Sơ đồ về nhu cầu nước của cây

1000 gam
nước
hấp thụ

990 gam
bay hơi
10 gam
nước giữ
lại

 Lượng nước thoát ra ngoài môi
trường rất lớn so với lượng nước
mà cây sử dụng.

8 – 9 gam nước
không tham gia
tạo chất khô
1-2 gam nước
tham gia tạo chất
khô

III. Vai trò của quá trình
thoát hơi nước
• Là động lực đầu trên của dòng mạch
gỗ có vai trò:
• Giúp vận chuyển nước, các ion khoáng và
các chất khác từ rễ đến mọi cơ quan của
cây trên mặt đất;
• Tạo môi trường liên kết các bộ phận của
cây;
• Tạo độ cứng cho thực vật thân thảo.

Cơ chế thoát hơi nước qua khí khổng:
Thành ngoài
MỎNG

Khi no
nước

Thành trong
DÀY

Khi mất
nước

1. Cơ chế thoát hơi nước qua khí khổng:
Phụ thuộc hàm lượng nước trong tế bào
khí khổng.

 Khi no nước, thành mỏng
của tế bào khí khổng căng
ra làm cho thành dày cong
theo thành mỏng và khí
khổng mở ra.
 Khi mất nước, thành mỏng
hết căng và thành dày duỗi
thẳng, khí khổng đóng lại.

2. Thoát hơi nước qua cutin trên
biểu bì lá
CUTIN

 Lớp cutin dày:
Thoát hơi nước giảm.
 Lớp cutin mỏng:
Thoát hơi nước tăng.
Thoát mạnh ở lá non,
giảm ở lá trưởng
thành, tăng ở lá già