1
Đồn điền Cao Su

3
Nông dân

2
Cầu Long Biên

4
Công nhân

SƠ ĐỒ TIẾN TRÌNH LỊCH SỬ VIỆT NAM
GẮN VỚI THỜI GIAN XÂM LƯỢC VÀ KHAI
THÁC CỦA THỰC DÂN PHÁP

Q.tr×nh x©m lư­îc
1858

Buæi ®Çu cai trÞ Khai th¸c lÇn I (CTTG lÇn I)
1884

1897

1914

Khai th¸c lÇn II

1918 1919

1930

H.27.Nguồn lợi của tư bản
Pháp ở Việt Nam trong
cuộc khai thác lần thứ hai

“ Thuế chó cũi, thuế lợn bò,
Thuế diêm, thuế tửu, thuế đò, thuế xe.
Thuế các chợ, thuế trà, thuế thuốc,
Thuế môn bài, thuế nước, thuế đèn,
Thuế nhà cửa, thuế chùa chiền,
Thuế rừng tre gỗ, thuế thuyền bán buôn.
Thuế gò, thuế bãi, thuế cồn,
Thuế người chức sắc, thuế con hát đàn.
Thuế dầu mật, thuế đàn đĩ thõa,
Thuế gạo rau, thuế lúa thuế bông.
Thuế tơ, thuế sắt, thuế đồng,
Thuế chim, thuế cá khắp trong lưỡng kì.
Các thứ thuế kể chi cho xiết,
Thuế xưa kia mới thật lạ lùng
Làm cho thập thất cửu không,
Làm cho xơ xác khốn cùng chưa thôi”.
(Trích: “Á tế Á ca”- Phan Bội Châu)

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI ( 2 PHÚT)
Cuộc khai thác có tác động như thế nào đối với nền kinh tế
Việt Nam lúc đó?

Giai cÊp
§ịa chủ
phong kiến
Nông dân
Tư sản

Tiểu tư sản

Công nhân

Đặc điểm, thái độ chính trị và khả năng cách mạng

Giai cÊp
§ịa chủ
phong kiến
Nông dân

Đặc điểm, thái độ chính trị và khả năng cách mạng
- Cấu kết chặt chẽ với thực dân
- Chiếm đoạt ruộng đất, bóc lột về kinh tế, đàn áp về chính trị với nông dân
- Là kẻ thù của cách mạng
- Một bộ phận địa chủ vừa và nhỏ đã tham gia vào phong trào yêu nước.
- Chiếm trên 90% dân số. - Bị thực dân, phong kiến áp bức nặng nề.
- Bị bần cùng hóa không lối thoát. – Là lực l­ượng cách mạng hùng hậu.

Ra đời sau Chiến tranh thế giới thứ nhất. Phân hóa thành 2 bộ phận:
+ Tư sản mại bản: có quyền lợi và thái độ chính trị gắn liền với đế quốc
Tư sản
+ Tư sản dân tộc: kinh doanh độc lập ít nhiều có tinh thần dân tộc
nhưng thái độ không kiên định, dễ thỏa hiệp.
- Tăng nhanh về số lượng
- Bị thực dân Pháp chèn ép, bạc đãi, khinh rẻ, đời sống bếp bênh.
Tiểu tư sản - Một bộ phận tiểu tư sản trí thức hăng hái cách mạng, là lực lượng
quan trọng của cách mạng.

Công nhân

- Ra đời ngay trước CTTGT1. Phát triển nhanh chóng về số lượng và
chất lượng.
- Bị ba tầng áp bức bóc lột; Quan hệ gắn bó với nông dân; Kế thừa
truyền thống yêu nước của dân tộc.
- Nhanh chóng vươn lên nắm quyền lãnh đạo cách mạng.

NÔNG DÂN THỜI PHÁP THUỘC
“ ...Trong một miếng đất rộng rào
kín bốn bề, có 3.000, 4.000 người
mặc quần áo nâu rách rưới: họ chen
chúc chật ních đến nỗi nhìn chung
chỉ thấy một đống gì rung rinh, có
những cánh tay giơ lên gầy như que
sậy, khúc khuỷu, khô queo……
Đàn ông chăng?
Đàn bà chăng?
Hai mươi tuổi?
Hay sáu mươi tuổi?
Không phân biệt được! Không còn phân biệt được trai, gái, già trẻ
nữa, chỉ thấy một cái tình cảnh khốn khổ tột bậc mà hàng nghìn
miệng đen kêu lên như những tiếng kêu của súc vật.”
( Trích Tư liệu Lịch sử 9)

NGÔ TẤT TỐ (1890 – 1954)

CÔNG NHÂN KHAI THÁC THAN
“Ở các tầng mỏ lúc nhúc công nhân.
Những sinh vật mặc quần áo tả tơi.
Họ cuốc than hai cánh tay gầy còm.
Đằng sau những xe goòng nhỏ, những
đứa trẻ chừng 10 tuổi còng lưng đẩy,
thân hình bé tí, khô cằn, mặt đầy mệt
nhọc như đã kiệt quệ, thân hình than
bám đen mò.... Những bọn người rách
rưới, cánh tay khẳng khiu gầy gộc
làm việc dưới ánh mặt trời mà lương
rất thấp…….
( Trích Tư liệu Lịch sử 9)

Bạch Thái Bưởi (1874 – 1932)

Doanh nhân người Việt nổi tiếng. Một trong bốn người giàu có
nhất Việt Nam vào những năm đầu của thế kỷ XX. Kinh doanh
nổi bật nhất : hàng hải, khai thác than và in ấn.

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI ( 2 PHÚT)
Quá trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp
đã tác động đến xã hội Việt Nam như thế nào?

Xã hội Việt Nam trong quá trình khai thác thuộc địa
lần thứ hai của Pháp:
- Có sự phân hóa giai cấp sâu sắc:
+ Xuất hiện giai cấp mới: Giai cấp tư sản
+ Giai cấp công nhân phát triển mạnh cả về số lượng và
chất lượng
- Mâu thuẫn xã hội gay gắt:
+ Nông dân > < Địa chủ
+ Dân tộc > < Thực dân Pháp
=> Mỗi giai cấp có địa vị xã hội, quyền lợi khác nhau
nên có thái độ chính trị và khả năng cách mạng cũng
khác nhau.

Câu hỏi 1: Vì sao trong quá trình khai thác thuộc
ịa lần thứ hai ở Việt Nam, tư bản Pháp chú trọng
việc khai thác mỏ than:
A

B
C

D

Việt Nam có trữ lượng than lớn.
Than là nguyên liệu chủ yếu phục vụ cho
công nghiệp chính quốc.
Nước Pháp rất nghèo về nguyên-nhiên liệu.
Tất cả đều đúng.
Ồ ! Tiếc qu¸.
B¹n thö lầnChóc
nữamõng
xem !b¹n !

Sai rồi !

20

Câu hỏi 2: Trong các giai cấp, tầng lớp sau,
giai cấp, tầng lớp nào có khả năng lãnh đạo
cách mạng:
A

Địa chủ

B

Công nhân.

C

Tiểu tư sản.

D

Tư sản.

Sai rồi !
Chóc mõng b¹n !
Ồ ! Tiếc quá.
Bạn thử lần nữa xem !

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
- Vẽ l­ược đồ hình 27/ trang 56 – Sách giáo khoa.
- Hoàn thành bài tập – Sách bài tập.
- S­ưu tầm tư liệu, tranh ảnh liên quan đến bài học.
- Hệ thống kiến thức bằng bản đồ tư duy, nắm chắc nội
dung bài học.
- Đọc và tìm hiểu trước bài 15: Phong trào cách mạng
Việt Nam sau Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Thời gian diễn ra cuộc khai thác thuộc địa lần thứ
nhất của thực dân Pháp ở nước ta và loại cây
được Pháp đưa vào trồng thời kì này?

A

1884 – 1905 – Cà phê.

B

1897 – 1914 – Cao su.

Cây cầu nào được xây dựng tại Hà
Nội trong quá trình khai thác thuộc
địa lần thứ nhất của Pháp?
A
B
C

Cầu Đuống
Cầu Thanh Trì
Cầu Chương
Dương
Cầu Long Biên

Trong quá trình khai thác thuộc địa
lần thứ nhất giai cấp nào bị tước đoạt
ruộng đất?
A

Địa chủ

B

Nông dân.

Trong quá trình khai thác thuộc
địa lần thứ nhất giai cấp nào ra đời
đầu tiên?
A

Tư sản

B

Công nhân

C

Tiểu tư sản