Trăng sáng
Trên đầm
sen
Trích Chu Tự Thanh

KHỞI
ĐỘNG
GV chiếu video về hình ảnh mùa sen:
Link: https://www.youtube.com/watch?v=t88yQ1bXgBk

Mục tiêu bài học
1

Học sinh phân tích được một số từ ngữ, hình ảnh đặc sắc trong văn bản

2

Học sinh xác định và phân tích được yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình trong văn bản

3

Học sinh nêu được cảm hứng chủ đạo trong văn bản

4

Học sinh phát hiện được những liên tưởng, biểu cảm bất ngờ thú vị của tác giả

5

Học sinh khái quát được đặc điểm thể loại tản văn được thể hiện

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
MỚI

NHIỆM VỤ
Nhóm
họa sĩ
Khắc họa bức tranh gợi
tả vẻ đẹp giữa ánh
trăng với hoa lá trên
đầm sen và viết lời
bình cho bức tranh đó.

Thời gian: 20 phút
Chia sẻ và phản biện: 5 phút/nhóm
Nhóm
nhà
văn

Chỉ ra sự kết hợp giữa yếu tố
tự sự và yếu tố trữ tình trong
văn bản. Tác dụng của các
yếu tố. Chỉ ra các yếu tố liên
tưởng bất ngờ, thú vị của
người viết. Nêu cảm hứng chủ
đạo của văn bản

Nhóm
nghiên
cứu
Nêu dẫn chứng cho
thấy văn bản trên
mang những đặc điểm
của tùy bút và tản văn.

1. Bức tranh thiên nhiên được thể hiện trong văn bản

Hoa sen – Lá sen

 Trên mặt đầm sen quanh co uốn khúc là những tán lá sen san sát. Lá sen
nhô lên mặt nước rất cao, như là váy của nàng vũ nữ yêu kiều.
 Những bông sen màu trắng lốm đốm tô điểm trên
những lớp lá sen, có bông vừa dịu dàng hé nở, có bông
còn e thẹn chúm chím, chúng như những hạt ngọc châu,
lại như những cánh sao trên bầu trời đêm thăm thẳm,
hoặc lại như những cô gái xinh đẹp vừa tắm xong.

1. Bức tranh thiên nhiên được thể hiện trong văn bản
 Một làn gió nhẹ thổi qua, đưa hương thơm man mác, thoang
thoáng như tiếng hát trên toà nhà cao tầng từ xa vọng tới. Giây
phút này, lá và hoa dường như có chút rung động, như tia chớp
truyền khắp đầm sen trong nháy mắt.
 Những tán lá sen vốn dựa vào nhau dày đặc, lúc này như
có vết rạn màu xanh. Dưới những tán lá sen là dòng
nước chảy lặng lẽ, đã bị che lấp, không còn nhìn thấy
màu sắc của nó; thế nhưng lá sen trong gió lại càng trở
nên duyên dáng.

1. Bức tranh thiên nhiên được thể hiện trong văn bản

Ánh trăng như nước chảy, lặng lẽ toả xuống mặt
lá sen và hoa sen. Lớp sương mong mỏng phủ
trên đầm sen. Lá sen và hoa sen như vừa được
tắm gội bằng sữa bò, lại như được bao trùm
trong giấc mộng bằng dải lụa mỏng.

Ánh trăng
hòa quyện lá sen

1. Bức tranh thiên nhiên được thể hiện trong văn bản
 Tuy vầng trăng đầy đặn, nhưng bầu trời
vẫn bị lớp mây mỏng che phủ, cho nên
không được sáng tỏ cho lắm.
 Ánh trăng xuyên qua kẽ lá từ trên những
rặng cây cao rọi xuống, bóng lá cây màu
đen loang lổ từng lớp trông như ma; hình
bóng của những cành liễu thưa thớt,
cong cong, như vẽ lên mặt lá sen.

Ánh trăng
hòa quyện lá sen

1. Bức tranh thiên nhiên được thể hiện trong văn bản

 Ánh trăng trên đầm sen không đồng
đều, thế nhưng giữa ánh sáng và
hình bóng tạo nên một giai điệu hài
hoà, như bản nhạc vi-ô-lông (violin)
nổi tiếng.

Ánh trăng
hòa quyện lá sen

1. Bức tranh thiên nhiên được thể hiện trong văn bản

 Biện pháp so sánh, nhân hóa, liên tưởng thú vị,
đặc sắc
 Gợi tả một không gian vô cùng lãng mạn

2. Yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình

Tự sự
- Chi tiết: “Tôi” kể việc một mình
đi ngắm đầm sen trong đêm trăng,
đồng thời bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc
về cái “thứ” đơn độc một mình.
- Tác dụng của sự kết hợp: Nội
dung kể trở nên sâu sắc, gợi cảm
nhờ những yếu tố suy tư, - cảm
xúc, mang đậm dấu ấn cá nhân.

Trữ tình
- Chi tiết: Miêu tả và cảm nhận
về đầm sen (như đã phân tích ở
câu 1)
- Tác dụng: Làm rõ đặc trưng tản
văn, đề cao tính cảm xúc, trải
nghiệm của tác giả

3. Hình ảnh đặc sắc trong văn bản

Về liên tưởng:

Về biểu cảm:

+ Lá sen như những cánh

+ Mấy hôm nay cảm thấy

sao trên bầu trời.

trong lòng bồn chồn không

+ Lá sen và hoa sen như vừa

yên.

được tắm gội bằng sữa bò.

+ Giây phút này dường như lá

+ Giữa ánh sáng và hình

và hoa có chút rung động, như

bóng tạo nên một giai điệu

tia chớp truyền khắp đầm sen

hài hoà, tựa như bản nhạc

trong nháy mắt.

vi-ô-lông nổi tiếng.

4. Cảm hứng chủ đạo

Cảm xúc của tác giả về
vẻ đẹp gợi cảm và lãng
mạn của đầm sen trong
đêm trăng.

5. Đặc điểm tản văn, tùy bút trong văn bản

Kết hợp tự sự, trữ tình:
Đoạn trích kể lại một lần
“tôi” đi ngắm đầm sen trong
đêm trăng. Vẻ đẹp của đầm
sen dưới ánh trăng được
miêu tả trong dòng cảm xúc,
suy tư của tác giả.

Nghị luận, miêu tả thiên nhiên:
Một mình đi dưới ánh trăng
mênh mang, tôi có thể suy - tư
bất cứ điều gì, và cũng có thể
không suy nghĩ gì cả, thế là tôi
cảm thấy mình là con người tự
do.

Những liên tưởng, phát hiện
bất ngờ: Lá sen nhô lên mặt
nước, như là váy của nàng vũ
nữ yêu kiều; bất chợt nhớ đến
quang cảnh hái sen, tập tục hái
sen của vùng Giang Nam từ
thời Lục Triều.

LUYỆN TẬP

NHIỆM VỤ

HS thực hành viết một
đoạn tản văn/tùy bút có
đan xen những cảm nhận
về thiên nhiên

VẬN DỤNG
LIÊN HỆ

NHIỆM VỤ
HS thực hành sưu tầm các danh thắng
thiên nhiên của Việt Nam và trên thế
giới. Gợi ý:
- Phanxipang
- Everest
- Sông Cano Cristales, Colombia
- Núi Trương Gia Giới, Trung Quốc
…..