Thị Kính
nuôi con Thị
Mầu
(Trích Quan Âm Thị Kính – truyện thơ khuyết
danh Việt Nam)

KHỞI
ĐỘN

Quan Âm Thị Kính

HÌNH
THÀNH
KIẾN

Mục tiêu bài học
1

2

3

4

Học sinh tóm

Học sinh phân

Học sinh phân

Học

tắt nội dung của

tích

vật

tích đặc điểm

chỉ ra được

văn

xác

Thị Kính trong

của ngôn ngữ

thông

định ngôi kể và

văn bản và nhận

văn học, ngôn

của văn bản

chỉ ra những đặc

xét cách tác giả

ngữ truyện thơ

trên

điểm truyện thơ

dân

Nôm trong văn

trong văn bản

dựng nhân vật

bản,

nhân

gian

xây

trong truyện thơ

bản

sinh
điệp

I. Tìm hiểu chung
Thiện Sĩ, con Sùng ông, Sùng bà, kết duyên cùng Thị
Kính, con gái Mãng ông, một nông dân nghèo. Một hôm,
vợ ngồi khâu, chồng đọc sách rồi thiu thiu ngủ bên cạnh.
Thấy chồng có sợi râu mọc ngược, Thị Kính cầm dao

Thị Mầu, con gái phú ông, vốn tính lẳng lơ, say mê

khâu toan xén đi. Thiện Sĩ giật mình, bất giác hô hoán

Kính Tâm. Ve vãn Kính Tâm không được, Thị Mầu về

lên. Cha mẹ chồng đổ riệt cho Thị Kính có ý giết Thiện

nhà đùa ghẹo, ăn nằm với anh Nô là người ở, rồi có

Sĩ, đuổi Thị Kính về nhà bố đẻ. Bị oan ức nhưng không

thai. Làng bắt vạ. Bí thế, Thị Mầu khai cho Kính tâm.

biết kêu vào đâu, Thị Kính giả trai, vào tu ở chùa Vân

Kính Tâm chịu oan, bị đuổi ra tam quan (cổng chùa).

Tự, lấy pháp hiệu là Kính Tâm

Thị Mầu đem con bỏ cho Kính Tâm. Trải ba năm, Kính
Tâm đi xin sữa từng ngày nuôi con của Thị Mầu. Khi
sức càn lực kiệt, Kính Tâm viết thư để lại cho cha mẹ.
Bấy giờ mọi người mới rõ Kính Tâm là con gái và hiểu
rõ được tấm lòng từ bi, nhẫn nhục của nàng.

Nhiệm vụ
Giáo viên đưa ra nhiệm vụ
Nhiệm vụ 1. Học sinh tóm tắt nội dung của văn bản,
xác định ngôi kể và chỉ ra những đặc điểm truyện thơ
trong văn bản
Nhiệm vụ 2. Học sinh phân tích nhân vật Thị Kính
trong văn bản và nhận xét cách tác giả dân gian xây
dựng nhân vật trong truyện thơ
Nhiệm vụ 3. Học sinh phân tích đặc điểm của ngôn
ngữ văn học, ngôn ngữ truyện thơ Nôm trong văn bản
Thời gian: 20 phút
Chia sẻ và phản biện: 10ph/vấn đề

II. Đọc hiểu văn bản
1. Nội dung chính văn bản – Ngôi kể - Đặc điểm cơ bản của truyện thơ

Nội dung

Ngôi kể

Văn bản kể về việc Thị Mầu mang thai, bị làng bắt phạt

- Việc Thị Kính nuôi con cho Thị Mầu được thuật lại

nên khai liều là của Kính Tâm. Thị Mầu sinh con mang tới

theo ngôi kể thứ 3, qua điểm nhìn của tác giả.

chùa đổ vạ, Thị Kính suốt 3 năm trời ròng rã xin sữa nuôi

- Dựa vào nội dung văn bản, người kể giấu mình

con, cuối cùng thân tàn lực kiệt, viết thư để lại cho cha mẹ

không xưng (tôi) chỉ kín đáo gọi sự vật theo ngôi thứ

rồi chết đi. Cuối cùng mọi người mới biết Kính Tâm là

ba: gọi tên nhân vật theo nhận xét của mình và kể sao

nữ, bèn lập đàn giải oan cho nàng.

cho sự việc diễn ra theo trình tự.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Nội dung chính văn bản – Ngôi kể - Đặc điểm cơ bản của truyện thơ

- Yếu tố tự sự:
+ Có cốt truyện
+ Nội dung phản ánh cuộc sống và khát vọng của tầng
lớp nhân dân.
+ Được viết theo mô hình nhân quả.
Đặc điểm truyện thơ

- Yếu tố trữ tình: Tác giả kết hợp giữa yếu tố tự sự và
trữ tình, vừa kể chuyện vừa vận dụng những yếu tố trữ
tình giúp câu chuyện dễ nghe, dễ đọc, đưa vào lòng
người đọc một cách dễ dàng, thuyết phục.

II. Đọc hiểu văn bản
2. Nhân vật Thị Kính

- Thị Kính hiện lên là người có tấm lòng nhân hậu, có lòng
hiếu sinh và xót thương cho những thân phận nhỏ bé dù cho
hi sinh cả thanh danh của mình.
+ Thị Kính nhặt nuôi đứa trẻ cửa chùa dù biết việc này có thể
làm “dơ” thanh danh nơi linh thiêng của mình
Tiểu đương tụng niệm khấn nguyền,

Trân trân rằng giả con đây mà về.

Bỗng nghe tiếng trẻ tá lên giật mình.

Cơ thiền kể đã khắt khe,

Ngoảnh đi thì dạ chẳng đành,

Khéo xui ra đứa làm rể riếu mình.

Nhận ra thì hoá là tình chẳng ngay.

Nhưng mà trong dạ hiếu sinh,

Gớm thay mặt dạn mày dày,

Phúc thì làm phúc, do thì đành do.

Trân trân rằng giả con đây mà về.

Cá trong chậu nước sơn sơ,
Thì nay chẳng cứu còn chờ khi nao

II. Đọc hiểu văn bản
2. Nhân vật Thị Kính

Mặc cho người đời dị nghị, cười chê, Thị Kính vẫn
hết lòng nuôi con và nén sự thật không nói ra
Nâng niu xiết nỗi truân chuyên,
Nhai cơm móm sữa để nên con người.
Đến dân ai cũng chê cười,
Tiểu kia tu có trót đời được đâu.
Biết chăng một đứa thương đâu,
Mình là hai với Thị Mầu là ba.

II. Đọc hiểu văn bản
2. Nhân vật Thị Kính

- Kính Tâm là người yêu mến trẻ, hết mực chăm lo,
săn sóc cho đứa trẻ
+ Lo thuốc thang, chăm sóc, độ kinh
Ra công nuôi bộ thực là,
Nhưng buồn có trẻ hoá ra đỡ buồn.
Khi trống tàn, lúc chuông dồn,
Tiếng chuông lẫn tiếng ru con tối ngày.
Phù trì như thổi ra ngay,
Lọ phương hoạt ấu lọ thầy bảo anh.
Bùa thiêng đã sẵn kim kinh,
Ma vương kia cũng phải kiêng lọ là.

II. Đọc hiểu văn bản
2. Nhân vật Thị Kính

+ Lo dạy dỗ, nâng đỡ

Thoi đưa tháng trọn ngày qua,
Mấy thu mà đã lên ba tuổi rồi.
Con mày mà giống cha nuôi,
Hình dung ý tứ khác nào bản sinh.
Mai ngày đến lúc trưởng thành,
Cơ cầu dễ rạng tiền trình hơn xưa.

II. Đọc hiểu văn bản
2. Nhân vật Thị Kính

Cách xây dựng nhân vật
+ Được tác giả chia thành hai tuyến rõ ràng:
chính diện và phản diện. Kính Tâm hiện lên là
người có đức độ, yêu thương và biết hi sinh
+ Nhân vật trong truyện thơ gặp phải những biến
cố cuộc đời mang đến sự hấp dẫn và nét đặc biệt
cho nhân vật

II. Đọc hiểu văn bản
3. Ngôn ngữ văn học và ngôn ngữ truyện thơ Nôm
+ Có sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình.
+ Ngôn ngữ gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày.
“Rõ là nước lã mà nhầm,
Cũng đem giọt máu tình thâm hòa vào
Mẹ vò thì sữa khát khao
Lo nuôi con nhện làm sao cho tuyền.
Nâng niu xiết nỗi truân chuyên,
Nhai cơm mớm sữa để nên con người.”
+ Tác giả kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình, vừa kể chuyện
vừa vận dụng những yếu tố trữ tình giúp câu chuyện dễ nghe,
dễ đọc, đưa vào lòng người đọc một cách dễ dàng, thuyết phục.

II. Đọc hiểu văn bản
4. Thông điệp của văn bản
- Qua nhân vật Thị Kính, tác giả dân gian muốn nhắn
nhủ đến người đọc người nghe về người có tấm lòng
nhân hậu, những người ở hiền gặp lành.
- Dựa vào nội dung văn bản, cho ta thấy cuộc đời của
Thị Kính đã trải qua rất nhiều khó khăn, thử thách
nhưng vẫn giữ cho mình một tấm lòng trong sáng,
nhân hậu.

VẬN
DỤNG
LIÊN HỆ

Từ sự bao dung của Kính Tâm, HS liên hệ tới vấn đề về sự vô cảm, lạnh lùng của con
người trước những đứa trẻ ngày nay. HS tìm hiểu và chia sẻ về vấn đề: Nhà nước có nên để
trẻ em sống với cha mẹ dượng khi còn quá nhỏ?

Từ sự bao dung của Kính Tâm, HS liên hệ tới vấn đề về sự vô cảm, lạnh lùng của con
người trước những đứa trẻ ngày nay. HS tìm hiểu và chia sẻ về vấn đề: Nhà nước có nên để
trẻ em sống với cha mẹ dượng khi còn quá nhỏ?

Sự kiện có thật: vụ việc bé Vân Anh bị mẹ kế bạo hành
tới chết hay bé mới sinh bị người tình của mẹ bạo hành,…
 Có thể vẫn sống cùng nhưng cha mẹ đẻ cần có trách
nhiệm bảo vệ con cái, tìm hiểu kĩ đối phương và nâng
cao tinh thần cảnh giác vì tương lai của trẻ
 Cần có trách nhiệm trong hôn nhân để xây dựng mái
ấm cho trẻ

LUYỆN
TẬP

Từ nội dung văn bản HS
thực hành diễn xuôi và dựng
tiểu phẩm đoạn truyện thơ