Tiết 60,61: Văn
bản

ÁNH TRĂNG
(Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
1.Tác giả :
-Tên khai sinh : Nguyễn Duy Nhuệ
- Sinh năm: 1948 -Quê: Thanh Hoá.
- Là gương mặt tiêu biểu trong lớp
nhà thơ trẻ thời chống Mỹ.
- Được trao giải nhất cuộc thi thơ của
báo Văn nghệ năm 1972- 1973.
- Thơ ông gần gũi với văn hóa dân
gian, nhưng sâu sắc mà rất đỗi tài
hoa, đi sâu vào cái nghĩa, cái tình
muôn đời của con người Việt Nam.
Ngôn ngữ thơ gần gũi, dân dã, đôi khi
hơi bụi, .

ÁNH TRĂNG
(Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả :
2. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ sáng tác
năm 1978, tại Thành phố Hồ Chí Minh.
- In trong tập Ánh trăng. ( Tập thơ đoạt
giải A của Hội nhà văn Việt Nam năm
1984)
+ Đọc, từ khó
+ Thể thơ, PTBĐ:
- Thể thơ: 5 chữ
- PTBĐ: BC+TS

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả :
2. Tác phẩm:

+ Mạch cảm xúc
- Bài thơ là câu chuyện nhỏ được
kể theo trình tự thời gian: Từ quá
khứ đến hiện tại gắn với các mốc
sự kiện trong cuộc đời con người.
- Theo dòng tự sự ấy mạch cảm
xúc đi từ quá khứ -> hiện tại -> kết
thúc là "giật mình" – suy tư

+ Bố cục: 3 phần
Quá khứ
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ

Hiện tại
Từ hồi về thành phố
quen ánh điện cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua
đường

Thình lình đèn điện tắt
Trần trụi với thiên nhiên phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
hồn nhiên như cây cỏ
đột ngột vầng trăng tròn`
ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa

Cảm nghĩ về vầng
trăng quá khứ

Suy ngẫm
Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng
Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.

Cảm nghĩ về vầng
trăng hiện tại

Suy tư gợi lên từ
vầng trăng

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
Hồi nhỏ sống với đồng
II. Tìm hiểu chi tiết
1, Cảm nghĩ về vầng trăng quá với sông rồi với bể
khứ
hồi chiến tranh ở rừng
* Thuở ấu thơ:
vầng trăng thành tri kỉ
Với đồng
Nhiều
không gian

Với sông

Điệp từ với,
liệt kê

Với bể
=> tô đậm thêm sự gắn bó chan hòa của con người với
thiên nhiên, với những kỉ niệm tươi đẹp của tuổi thơ

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
Hồi nhỏ sống với đồng
II. Tìm hiểu chi tiết
1, Cảm nghĩ về vầng trăng quá với sông rồi với bể
khứ
hồi chiến tranh ở rừng
* Hồi chiến tranh gian khổ, ác liệt:
vầng trăng thành tri kỉ
Không gian:
ở rừng

Trăng cùng
hành quân
Trăng cùng
đứng gác
Cùng chia sẻ
gian lao…

Nghệ thuật
nhân hóa
Trăng là bạn tri âm,
tri kỷ, đồng cam
cộng khổ.

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
Trần trụi với thiên nhiên
II. Tìm hiểu chi tiết
1, Cảm nghĩ về vầng trăng quá hồn nhiên như cây cỏ
khứ
ngỡ không bao giờ quên
* Hình ảnh con người:
cái vầng trăng tình nghĩa
Trần trụi
Sống

Nghệ thuật
so sánh
Hồn nhiên
=>bình dị, mộc mạc,
trong sáng, hồn
nhiên, rất đỗi vô tư.

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
Trần trụi với thiên nhiên
II. Tìm hiểu chi tiết
1, Cảm nghĩ về vầng trăng quá hồn nhiên như cây cỏ
khứ
ngỡ không bao giờ quên
* Hình ảnh con người:
cái vầng trăng tình nghĩa
Không quên
Ngỡ
Vầng trăng
tình nghĩa

Báo
trước
chuyển biến
thay đổi

=> Vầng trăng là biểu tượng của quá khứ đẹp đẽ, nghĩa
tình gắn với hạnh phúc gian lao của mỗi con người

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
Từ hồi về thành phố
II. Tìm hiểu chi tiết
quen ánh điện cửa gương
2, Cảm nghĩ về vầng trăng hiện
vầng trăng đi qua ngõ
tại
như người dung qua đường
* Hoàn cảnh thay đổi:
Hồi về thành
phố
Ánh điện,
cửa gương

Rừng núi-> đô thị
Chiến tranh->hòa bình
Hoán dụ: cuộc sống
tiện nghi, hiện đại

=>con người đã xa rời thiên nhiên

Không
gian, điều
kiện sống
khác biệt

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
Từ hồi về thành phố
II. Tìm hiểu chi tiết
quen ánh điện cửa gương
2, Cảm nghĩ về vầng trăng hiện
vầng trăng đi qua ngõ
tại
như người dưng qua đường
* Tình cảm thay đổi:
Vầng trăng

Con người

Đi qua ngõ

Không thay đổi

Như người
dưng qua
đường

So sánh, nhân
hóa=> Con người
đã vô tình, hờ
hững, lãng quên

=>Cuộc sống hiện đại tiện nghi khiến
người ta dễ dàng quên đi những giá trị
trong quá khứ.

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết
2, Cảm nghĩ về vầng trăng hiện
tại
* Tình huống gặp lại vầng trăng
Tình huống

Thình lình đèn diện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn

Đèn điện tắt
Buyn-đinh tối
om

Con người

Vội, bật, tung

=>đột ngột vầng trăng tròn->Đảo ngữ, từ
láy: Vầng trăng tình cờ hiện ra tròn đầy,
không thay đổi

Từ láy, đảo ngữ
-> bất ngờ cuộc
sống tiện nghi
biến mất
Động từ mạnh
->hối hả, vội vàng
đi tìm nguồn sáng

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết
3. Suy tư gợi lên từ vầng trăng
* Cảm xúc khi gặp lại vầng trăng

Tư thế

Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng

Ngửa mặt-nhìn mặt

Ẩn dụ: mặt
(trăng, người,
chính mình..)
Đối diện, trực
tiếp, thành kính

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết
3. Suy tư gợi lên từ vầng trăng
* Cảm xúc khi gặp lại vầng trăng

Cảm xúc

Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng

Cái gì rưng rưng
Như là đồng, bể
Như là sông, rừng

=> Cảm xúc dâng trào, xúc động về
những kỉ niệm, những năm tháng
gian lao của người lính đã từng gắn
bó với thiên nhiên đất nước

Từ láy -> nghẹn
ngào
Liệt kê, so sánh
Không cụ thể, cấu
trúc lặp, nhịp dồn
dập

Tiết 58- Văn bản: ÁNH TRĂNG
(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết
3. Suy tư gợi lên từ vầng trăng
* Suy tư gợi lên từ vầng trăng

tròn vành vạnh
Vầng trăng
im phăng phắc

Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.

Từ láy -> vẹn nguyên,
thủy chung dù người
vô tình
Từ láy, nhân hóa ->
không lên tiếng, trách
móc mà nhân hậu,
bao dung

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết
3. Suy tư gợi lên từ vầng trăng
* Suy tư gợi lên từ vầng trăng

ánh trăng
Con người
Giật mìnhbừng tỉnh
=>Bài học đạo lý sống ân nghĩa,
thủy chung, uống nước nhớ nguồn.

Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.

Chuyển đổi tinh tế ->
ánh sáng của lương
tri, lương năng soi rọi
Nhận ra mình bạc
bẽo, vô tình, nông nổi
Ăn năn để thay đổi lối
sống

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết
III, Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Kết hợp hài hoà, tự nhiên giữa trữ tình và tự sự
-Giọng tự bạch, chân thành, sâu sắc
- Thể thơ 5 chữ, cách trình bày phù hợp với mạch cảm xúc
-Nhịp thơ linh hoạt: khi trôi chảy, tự nhiên, nhịp nhàng theo lời kể,
khi thì ngân nga, thiết tha, xúc động (khổ 5), lúc lại trầm lắng biểu
hiện thái độ suy tư (khổ cuối)
-Kết cấu, giọng điệu của bài thơ có tác dụng làm nổi bệt chủ đề,
- Sáng tạo nên hình ảnh thơ có nhiều tầng ý nghĩa ( Trăng là vẻ đẹp
của thiên nhiên, tự nhiên, là người bạn gắn bó với con người; là biểu
tượng cho quá khứ nghĩa tình, cho vẻ đẹp của đời sống tự nhiên
vĩnh hằng

ÁNH TRĂNG

(Nguyễn Duy)

I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết
III, Tổng kết

2. Nội dung
+ Chủ đề: Diễn tả thái độ của con người đối với quá
khứ gian lao tình nghĩa.
+ Ý nghĩa: Bài thơ là lời nhắc nhở thấm thía về thái
độ, tình cảm đối với những năm tháng quá khứ gian
lao, tình nghĩa đối với thiên nhiên, đất nước bình dị,
hiền hậu.

IV. Luyện tập
Câu 1:Bài thơ có nhan đề là “Ánh trăng” trong khi đó xuyên
suốt các khổ thơ tác giả đều dùng từ “vầng trăng”, em hãy lí
giải ?

Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ
Trần trụi với thiên nhiên
hồn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa

Từ hồi về thành phố
quen ánh điện cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua
đường
Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn`

Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng
Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.

IV. Luyện tập
Câu 2: So sánh ý nghĩa của hình ảnh ánh trăng trong 2 bài thơ
“Đồng chí” của Chính Hữu và “Ánh trăng” của Nguyễn Duy ?

Đồng chí

Ánh trăng

Hai bài thơ đều lấy một vẻ đẹp trong thiên nhiên -ánh trăng Giống nhau để khai thác xây dựng hình ảnh thơ

Khác nhau

- Ánh trăng là biểu tượng cho - Khơi nguồn cho việc bày
vẻ đẹp và sức mạnh của tình tỏ thái độ, tình cảm của con
đồng chí ở người chiến sĩ
người với hiện tại và quá
trong kháng chiến chống Pháp khứ
- Là hình tượng thơ đậm chất - Là hình ảnh để nhà thơ thể
lãng mạn trong thơ Chính Hữu hiện chủ đề bài thơ : “uống
và thơ ca kháng chiến
nước nhớ nguồn”



1. Tưởng tượng mình là nhân
vật trữ tình trong “Ánh
trăng”,
em hãy diễn tả dòng cảm nghĩ
trong bài thơ thành một bài
tâm sự ngắn?
2. Soạn bài sau: văn bản Làng
của Kim Lân.
- Đọc văn bản và tóm tắt văn
bản
- Soạn bài theo câu hỏi trong
sách giáo khoa.