Chương II. XÃ HỘI CỔ ĐẠI
BÀI 3

CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI
PHƯƠNG ĐÔNG

•
•

1. SỰ HÌNH THÀNH CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI
a. ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH
- Điều kiện tự nhiên:
Các quốc gia cổ đại phương đông nằm ở đâu?

Điều kiện tự nhiên có những thuận lợi và
khó khăn gì?

-C¸c

quèc gia cæ ®¹i phư­¬ng
®«ng n»m trªn l­ưu vùc c¸c dßng
s«ng lín như­s«ng Nin(Ai CËp),
¥-ph¬-rat vµ Ti-g¬-r¬ ë Lư­ìng
Hµ,s«ng Hoµng Hµ(Trung quèc)..
-Thuận lợi:Đất đai phù sa màu
mỡ,gần nguồn nước tưới ->Thuận
lợi cho sản xuất và sinh sống.
Khó khăn:dễ bị lũ lụt,gây mất mùa
Bản đồ các quốc gia cổ đại
->ảnh hưởng đến đời sống của dân
phương đông
->Phải làm thuỷ lợi.

- Về các ngành kinh tế.

Nền kinh tế chính của các quốc gia cổ đại
phương đông là gì?

Nền kinh tế chính của các
quốc gia cổ đại Phương Đông
là nông nghiệp tưới nước
ngoài ra còn có chăn nuôi và
thủ công nghiệp

b.)Sự hình thành các quốc gia cổ đại phương đông
Cơ sở hình thành các
quốc gia cổ đại Phương
Đông là gì?

*Cơ sở hình thành:
Sự phát triển của sản xuất

Sự phân hoá giai cấp

Nhà nước ra đời

Các quốc gia cổ đại Phương Đông hình thành
sớm nhất ở đâu và trong thời gian nào?

• Các quốc gia cổ đại đầu tiên xuất hiện đầu tiên

ở Ai Cập,Lưỡng Hà,ấn Độ,Trung Quốc.

• Nhà nước cổ đại Phương Đông hình thành vào

khoảng thiên niên kỷ thứ IV-III TCN

2.Chế độ chuyên chế cổ đại.
Nhà nước Phương đông hình thành như thế nào?

• Quá trình hình thành nhà nước là từ các liên minh bộ lạc,do nhu

cầu trị thuỷ và xây dựng các công trình thuỷ lợi nên quyền hành
tập trung vào tay nhà vua tạo nên chế độ chuyên chế cổ đại.

• A. thể chế chính trị. Chế độ nhà nước do vua đứng đầu, có
quyền lực tối cao và một bộ máy quan liêu giúp việc thừa
hành được gọi là chế độ chuyên chế cổ đại.

• Vua có quyền lực tối cao, tự coi mình là thần thánh,tự
quyết định mọi chính sách và công việc.

Vua Ai cập

b. Cơ cấu xã hội.

Thảo luận: xã hội cổ đại phương đông bao
gồm những tầng lớp nào?

- Câu 1 : Nguồn gốc và vai trò của nông dân công

xã trong xã hội cổ đại phương đông?
- Câu 2: Nguồn gốc của quý tộc?

- Câu 3 : Nguồn gốc của nô lệ? Nô lệ có vai trò gì?

Câu 1: Nguồn gốc và vai trò của nông dân
công xã trong xã hội cổ đại phương đông?

• Là bộ phận đông đảo nhất, có vai trò to lớn
trong sản xuất.
• Họ tự nuôi sống bản thân và gia đình, nộp thuế
cho nhà nước và làm các nghĩa vụ khác.

Câu 2: Nguồn gốc quý tộc?

• Quý tộc gồm các quan lại ở địa phương,các

thủ lĩnh quân sự và những người phụ trách lễ
nghi tôn giáo.

• Họ sống sung sướng dựa vào sự bóc lột nông
dân.

Câu3: Nguồn gốc của nô lệ?
Nô lệ có vai trò gì?

- Nô lệ là tầng lớp thấp nhất trong xã hội. Họ
có nguồn gốc là những tù binh bị bắt trong
chiến tranh hay những nông dân nghèo không
trả được nợ.
- Họ phải làm các công việc nặng nhọc và hầu
hạ quý tộc.

CỦNG CỐ BÀI HỌC

• Kể tên các quốc gia cổ đại

phương Đông đã ra đời ở lưu vực
những dòng sông lớn dưới đây?

+ Sông Nin :
+ Sông Ơ-phơ-rát và Ti-gơ-rơ :
+ Sông Ấn và sông Hằng :
+ Sông Hoàng Hà và sông Trường
Giang :

• 2. Vì sao cư dân phương Đông thời bấy giờ lại

chọn vùng đất ven sông để định cư?( khoanh
tròn vào ý đúng)
A Đất đai màu mỡ, thuận lợi trồng lúa .Công cụ
đồng phát huy được hiệu quả.
B Đồng bằng rộng dễ tập trung đông dân cư.
C Kinh tế chính của cư dân là đánh bắt cá.
D. Là nơi thuận lợi cho việc đi lại.

o

•
•
•
•

• 3. Các quốc gia cổ đại phương Đông đã ra đời vào
•
•
•
•
•
•
•
•

•

khoảng thời gian?
a) Cuối thiên niên kỷ IV đến đầu thiên niên kỷ III TCN
b) Cuối thiên niên kỷ IV đến đầu thiên niên kỷ IIITCN
c) Cách ngày nay 2000 năm
d) Không xác định được thời gian
4. Điền vào chỗ trống những hiểu biết của em để hoàn
thành đúng nội dung thông tin sau:
Xã hội cổ đại phương Đông bao gồm..................tầng
3
lớp.
- Đông
đảo nhất,
ND Công
Xã có vai trò to lớn trong sản xuất
là.........................
- Có nhiều
của
cải
và quyền
Quý
Tộc
Quan
Lại thế, có nhiều người hầu hạ
phục dịch
Vua
là ................................................................Đứng đầu
Nô Lệ
tầng lớp này là.............
- Thân phận thấp kém nhất là..............

o

• 5. Nhà nước chuyên chế cổ đại

phương Đông là:
• a) Nhà nước do vua đứng đầu, có
quyền hành cao nhất.
• b) Vua tự đặt ra luật pháp, chỉ
huy quân đội, xét xử người có
tội.
• c) Giúp việc cho vua có bộ máy
hành chính từ trung ương đến
địa phương gồm toàn quý tộc.
• d) Tất cả a, b, c, đều đúng

o

5.Văn hoá cổ đại Phương đông.

Thảo luận:
câu1: Trình bày sự ra đời của lịch và thiên văn

học?
Câu 2: Vì sao chữ viết ra đời? Tác dụng của chữ
viết?
Câu 3: Nguyên nhân ra đời của toán học? Những
thành tựu của toán học phương đông và tác dụng
của nó?
Câu 4: Nêu thành tựu về kiến trúc cổ đại phương
đông?

a: sự ra đời của lịch và thiên
văn học.

• Thiên văn học và lịch là 2 ngành khoa học ra đời
•
•

sớm nhất,gắn liền với nhu cầu sản xuất nông
nghiệp.
Họ quan sát sự chuyển động của Mặt trăng và mặt
trời tạo ra “nông lịch”.( lịch nông nghiệp)
Dựa trên cơ sở đó họ tính chu kì thời gian và mùa.

b: chữ viết ra đời.

• Chữ viết ra đời do nhu cầu trao đổi,lưu giữ kinh

nghiệm mà chữ viết sớm hình thành từ thiên niên kỷ
IV TCN.
• Nguyên liệu dùng để viết là trên giấy pa-pi-rut ở Ai
cập.Người Lưỡng hà viết trên đất sét rồi đem nung
khô.Người Trung Quốc viết trên mai rùa,thẻ tre,trúc
hoặc lụa bạch...
• Chữ viết là phát minh quan trọng nhất của loài người
nhờ đó chúng ta hiểu được phần nào cuộc sông cư dân
cổ đại xưa.

Cây Pa-pi-rut

c: toán học.

• Nguyên nhân ra đời: Do nhu cầu tính lại ruộng
•
•

đất, nhu cầu xây dựng, tính toán...mà toán học ra
đời.
Thành tựu: Các công thức sơ đẳng về hình học,
các bài toán đơn giản về số học...phát minh ra số
O của cư dân ấn độ..
Tác dụng: Phục vụ cuộc sống lúc bấy giờ và để lại
kinh nghiệm quý cho giai đoạn sau.

d. kiến trúc cổ đại

• Hàng loạt các công trình kiến trúc đã ra đời: Kim
•

tự tháp Ai Cập, vườn treo Babilon, Vạn lý trường
thành...
->Những công trình này là những kì tích về sức
lao động và tài năng sáng tạo của con người.

Một số hình ảnh về kiến trúc cổ đại Phương đông.

Bài tập:

• 1.Đặc điểm kinh tế của các quốc gia cổ đại
•
•
•

phương đông?
2.Xã hội Phương đông gồm những tầng lớp nào?
3.Em hiểu thế nào là chế độ chuyên chế cổ đại
Phương đông?
4.Cư dân phương đông thời cổ đại đã có những
đóng góp gì về mặt văn hoá cho nhân loại?

Cảm
https://www.youtube.c
om/watch?
v=b9dBdZCiJukơn
Thầy cô và các bạn đã