Giáo viên:

BAØI 1:

TIÊU CHUẨN TRÌNH BÀY
BẢN VẼ KỸ THUẬT

I. BẢN VẼ KỸ THUẬT

a,
Tieáng noùi

d,

Biển cấm
dùng hình
vẽ kí hiệu
theo quy
ước

b,

c,
Chöõ vieát

Cử chæ

Biển giao
thông dùng
hình vẽ

e,

Sử dụng phương tiện giao tiếp nào mà chúng ta biết rõ nội dung ?
Em hãy cho biết các hình a, b, c, d, e sử dụng hình thức nào để trao đổi thông tin ?

I. Bản vẽ kĩ thuật

So sánh bản vẽ kỹ thuật và bản vẽ mỹ thuật

I. Bản vẽ kĩ thuật
? Thế nào là
bản vẽ kĩ thuật

Bản vẽ kĩ thuật (gọi tắt là bản vẽ) trình bày
thông tin kĩ thuật của sản phẩm dưới dạng các
hình vẽ và các kí hiệu theo tiêu chuẩn quốc gia
TCVN hoặc tiêu chuẩn quốc tế (ISO: International
Organization for Standardization) và thường vẽ
theo tỉ lệ. Đơn vị đo trên bản vẽ là milimét (mm)

I. Bản vẽ kĩ thuật
bản vẽ kĩ thuật
dùng để làm gì?

Bản vẽ kỹ thuật sử dụng để:
 Chế tạo, thi công, kiểm tra đánh giá sản phẩm
 Lắp ráp, vận hành và sử dụng sản phẩm.

I. Bản vẽ kĩ thuật
bản vẽ kĩ thuật
được tạo ra bằng
cách nào?

Bản vẽ kĩ thuật được vẽ:
- Vẽ bằng tay
- Bằng dụng cụ vẽ
- Bằng sự trợ giúp của máy tính điện tử

1. Mỗi trường hợp ở Hình 1.2 trình bày những thông tin gì của sản phẩm?

2. Kể tên một số lĩnh vực sử dụng bản vẽ kĩ thuật mà em biết.

1. Mỗi trường hợp ở Hình 1.2 trình bày những thông tin gì của sản phẩm?
1. - Hình 1.2.a trình bày mặt
bằng tầng 1 của ngôi nhà
gồm có: phòng ngủ, phòng
ăn, phòng khách, bếp, nhà
vệ sinh cùng với kích thước
từng khu vực.
- Hình 1.2b trình bày sơ đồ
mạch điện chiếu sáng có 3
bóng đèn, khóa điện, nguồn
điện.

I. Bản vẽ kĩ thuật
Kể tên một số lĩnh vực sử dụng
bản vẽ kĩ thuật mà em biết ?

Bản vẽ dùng trong lĩnh vực điện lực

Cho biết
tên gọi bản
vẽ và tên
gọi của các
ký hiệu
trên bản
vẽ?

BẢN VẼ KỸ THUẬT DÙNG TRONG LĨNH VỰC CƠ KHÍ

BẢN VẼ KỸ THUẬT DÙNG
TRONG XÂY DỰNG

BẢN VẼ KỸ THUẬT DÙNG TRONG GIAO THÔNG

BẢN VẼ DÙNG TRONG LĨNH VỰC MAY MẶC

III.BAÛN VEÕ DUØNG TRONG CAÙC LÓNH VÖÏC KÓ THUAÄT

Cô khí

Noâng nghieäp

Xaây döïng

Ñieän löïc

BAÛN VEÕ

Giao thoâng

Kieán truùc

Quaân söï

.....

- Mỗi lĩnh vực kĩ thuật có loại bản
vẽ riêng của ngành mình.
- Trong đó có 2 loại bản vẽ thuộc
hai lĩnh vực quan trọng cần phải
có bản vẽ là:
 ngành cơ khí
 ngành xây dựng

-Bản vẽ cơ
khí: gồm các
bản vẽ liên
quan đến thiết
kế, chế tạo,
lắp ráp, sử
dụng … các
máy móc và
thiết bị

Bản vẽ xây
dựng: gồm
các bản vẽ
liên quan đến
thiết kế, thi
công, sử
dụng … các
công trình
kiến trúc và
xây dựng

NỘI DUNG CẦN GHI NHỚ TRONG TIẾT 1

1. Bản vẽ kỹ thuật
- Bản vẽ kỹ thuật là tài liệu kỹ thuật được trình bày dưới
dạng hình vẽ, hình dạng, kích thước và yêu cầu kỹ thuật
của sản phẩm.
-Bản vẽ kỹ thuật được lập theo các quy định thống nhất,
được quy định trong các Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN)
tiêu chuẩn quốc tế (ISO: International Organization for
Standardization) và thường vẽ theo tỉ lệ.

DẶN DÒ:
- Trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa
- Xem trước phần tiếp theo của bài 1: “2. Các tiêu chuẩn
của bản vẽ kỹ thuật”

II. Tiêu chuẩn của bản vẽ kĩ thuật
Bản vẽ kĩ thuật được vẽ như thế nào?
Bản vẽ kĩ thuật được vẽ theo tiêu
chuẩn quốc gia TCVN hoặc tiêu
chuẩn quốc tế (ISO: International
Organization for Standardization)

II. Tiêu chuẩn của bản vẽ kĩ thuật
2.1. Khổ giấy vẽ:

 Chiều dài khổ
giấy A0 gấp đôi
chiều rộng khổ
giấy A1, chiều
rộng khổ giấy A0
bằng chiều dài
khổ giấy A1.
 Các khổ giấy tiếp
theo tương tự.

Khổ giấy vẽ thường sử dụng trong bộ môn Công nghệ là khổ giấy A4
- Chiều dài 297
- Chiều rộng 210

2. Quan sát hình 1.3 và hãy nhận xét các kích thước đo được trên hình biểu diễn ở mỗi
trường hợp so với kích thước tương ứng của đai ốc

II. Tiêu chuẩn của bản vẽ kĩ thuật
2.2. Tỉ lệ:
- Tỉ lệ là tỉ số giữa kích thước trên bản vẽ so với
kích thước thật của vật.
- Dựa theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN: 7285 - 2003
và ISO: 5455 - 1979. Có 3 loại tỉ lệ:
 Tỉ lệ thu nhỏ: 1:2 1:2,5 1:5 1:10…
 Tỉ lệ nguyên hình: 1:1
 Tỉ lệ thu nhỏ: 2:1 2,5:1 5:1 10:1…

2. Quan sát hình 1.3 và hãy phân loại tỉ lệ khi vẽ đai ốc
Tỉ lệ nguyên hình

Tỉ lệ phóng to Tỉ lệ thu nhỏ

- Hình 1.3b: kích
thước trên hình biểu
diễn lớn gấp đôi kích
thước tương ứng của
đai ốc hình 1.3a
- Hình 1.3c: kích
thước trên hình biểu
diễn bằng kích thước
tương ứng của đai ốc
hình 1.3a
- Hình 1.3d: kích
thước trên hình biểu
diễn bằng 1/2 kích
thước tương ứng của
đai ốc hình 1.3a

II. Tiêu chuẩn của bản vẽ kĩ thuật

2.3. Đường nét:TCVN: 8-2:2002 và ISO: 128-24:1999.

3.Hãy đọc bảng 1.2 và cho biết loại nét vẽ
được chọn làm cơ sở để xác định chiều rộng
các loại nét vẽ còn lại trên bản vẽ.

- Nét vẽ được chọn làm cơ sở
để xác định chiều rộng các
loại nét vẽ còn lại trên bản
vẽ là nét liền đậm. (0.5 mm)
- Cụ thể, các nét vẽ còn lại có
chiều rộng bằng 1/2 nét liền
đậm. (0.25 mm)

Em hãy nêu tên gọi các đường nét có trên bản vẽ

Nét liền đậm

Nét liền mảnh

Nét đứt mảnh

Nét gạch chấm mảnh

II. Tiêu chuẩn của bản vẽ kĩ thuật
2.4. Ghi kích thước:
Ví dụ: Hình chữ nhật có
chiều dài 40 và chiều rộng 20
20

Dựa theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN: 75831:2006 và ISO: 129-1:2004.
- Bước 1: Dựng 2 đường gióng giới hạn 2 đầu,
vuông góc với đường kích thước và vượt qua
đường kích thước khoảng 2 ~ 4 mm.
- Bước 2: Vẽ đường ghi kích thước song song
với đoạn cần đo.
- Bước 3: Ghi số đo ở chính giữa và vuông
góc với đường ghi kích thước.

40

II. Tiêu chuẩn của bản vẽ kĩ thuật
2.4. Ghi kích thước:
Dựa theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN: 75831:2006 và ISO: 129-1:2004.
- Bước 1: Dựng 2 đường gióng giới hạn 2 đầu,
vuông góc với đường kích thước và vượt qua
đường kích thước khoảng 2 ~ 4 mm.
- Bước 2: Vẽ đường ghi kích thước song song
với đoạn cần đo.
- Bước 3: Ghi số đo ở chính giữa và vuông
góc với đường ghi kích thước.

Đường kính của đường tròn, cung tròn đường ghi kích thước như thế nào?

 Đối với hình tròn đường ghi kích
thước có thể vẽ trùng với đường
kính và ghi ký hiệu Ø (phi) phía
trước.
 Đối với cung tròn đường ghi kích
thước có thể vẽ trùng với bán
kính và ghi ký hiệu R phía trước.
 Đối với hình vuông ghi ký hiệu 🗆
(vuông)

BÀI 1. TIÊU CHUẨN TRÌNH BÀY BẢN VẼ KỸ THUẬT

2.Tiêu chuẩn của bản vẽ kỹ thuật
- Khổ giấy: A0, A1, A2, A3, A4
- Tỉ lệ của bản vẽ: tỉ lệ thu nhỏ, tỉ lệ nguyên
hình, tỉ lệ phóng to.
- Đường nét: nét liền đậm, nét liền mảnh, nét đứt
mảnh, nét gạch chấm mảnh.
- Ghi kích thước: đường kích thước, đường
gióng kích thước, chữ số kích thước.

VẬN DỤNG
1.Các bài thực hành yêu cầu vẽ trên giấy khổ A4, nhưng em chỉ có tờ giấy
vẽ khổ A0. Em hãy chia tờ giấy khổ A0 thành các tờ giấy khổ A4 để vẽ các
bài thực hành.
2. Hãy sưu tầm một bản vẽ kĩ thuật, nêu các thông tin và các tiêu chuẩn
mà người thiết kế áp dụng để vẽ bản vẽ đó.

VẬN DỤNG
1.Các bài thực hành yêu cầu vẽ trên
giấy khổ A4, nhưng em chỉ có tờ giấy
vẽ khổ A0. Em hãy chia tờ giấy khổ A0
thành các tờ giấy khổ A4 để vẽ các bài
thực hành.
2. Hãy sưu tầm một bản vẽ kĩ thuật,
nêu các thông tin và các tiêu chuẩn mà
người thiết kế áp dụng để vẽ bản vẽ đó.

1.Kích thước khổ A0 là 1 189 x
841, khổ A4 là 297 x 210. Dễ thấy
kích thước khổ A0 gấp 4 lần khổ
A4, vậy để chia khổ A0 thành các
khổ A4 thì làm chỉ cần lần lượt gập
đôi tờ giấy 4 lần (gấp đôi lần 1
A0>A1, lần 2 A1>A2, lần 3
A2>A3, lần 4 A3>A4) và cắt, em
sẽ được 16 tờ A4 từ 1 tờ A0.
2.HS tự sưu tầm: Bản vẽ nhà, bản
vẽ vòng đai….