Giáo viên thực hiện:

Nguyễn Hữu Hiền

CÁC LOẠI
ĐỒNG HỒ
VẠN NĂNG

Tiết trước các em đã tìm hiểu về dụng cụ dùng trong
lắp đặt mạch điện. Hôm nay các em tìm hiểu Bài 4
“Thực hành: SỬ DỤNG ĐỒNG HỒ ĐIỆN ”. Chủ yếu
các em tìm hiểu đồng hồ vạn năng (AVO) và tiến hành
đo điện trở trên bảng thực hành đo điện trở.
Tiết 4,5,6 - BÀI 4

SỬ DỤNG ĐỒNG HỒ ĐO ĐIỆN

DỤNG CỤ, VẬT LIỆU VÀ THIẾT
BỊ
Để thực hành bài “Sử
dụng đồng hồ đo điện”,
chúng ta cần
phải có
những dụng cụ, vật liệu,
thiết bị nào?
Dụng cụ:
Kìm điện , tua vít , bút thử
điện hồ đo điện:
Đồng
• Ampe kế (điện từ, thang đo
1A)
• Vôn kế (điện từ, thang đo
300V) .
•Vật
Ôm
kế.
liệu:
•* Bảng
Đồng thực
hồ vạn
năng.
hành
đo điện
trở.

1. GiỚI THIỆU ĐỒNG HỒ VẠN NĂNG

VOM ( volt ohm miliampere meter)

Đồng hồ vạn năng (VOM)
là thiết bị đo không thể
thiếu đối với bất kì một kĩ
thuật viên điện tử.
Đồng hồ vạn năng có ba
chức năng chính:
- Volt Đo điện áp
- Ohm Đo điện trở
- Miliampere Đo dòng
điện

2. MỘT SỐ ĐỒNG HỒ VẠN NĂNG
a. Chỉ thị kim

2. MỘT SỐ ĐỒNG HỒ VẠN NĂNG
b. Chỉ thị hiện số ( điện tử )

3. CẤU TẠO CHUNG CỦA ĐỒNG HỒ ĐO
ĐiỆN
Gồm 2 phần: cơ cấu đo và mạch
đo
CƠ CẤU ĐO

Các bộ phận của Ampe kế. 1: Nam châm. 2: Lò
xo xoắn. 3: Chốt giữ lò xo. 4: Thước ( thang)
hình cung. 5: Cuộn dây dẫn điện. 6: Kim.

ĐỒNG HỒ ĐO VẠN NĂNG (V.O.M) - Kiểu
VOM ( volt ohm
1 miliampere meter)
Kim chỉ

Vít chỉnh
không
Mặt trước

Đầu đo
chung COM

Núm chỉnh
không của ôm
kế
Khóa chuyển
mạch
Đầu đo

ĐỒNG HỒ ĐO VẠN NĂNG (V.O.M) - Kiểu
1
Thang giá
trị điện
trở

Thang
giá trị
điện áp
(hiệu
điện
thế)
một
chiều

Thang
giá
trị
điện áp
(hiệu
điện thế
)
xoay
chiều

ĐỒNG HỒ ĐO VẠN NĂNG (V.O.M) - Kiểu
1
Thang
đo điện
áp một
chiều

Thang đo
điện áp
xoay
chiều

Thang đo
điện trở
Lỗ
cắm
que đo
màu
đen (-)

Lỗ cắm
que
đo
màu đỏ
(+)

ĐỒNG HỒ ĐO VẠN NĂNG (V.O.M) Kiểu 2
Kim chỉ
Vít chỉnh
không

Mặt
trước

Khóa chuyển
mạch 1
Khóa chuyển
mạch 2
Đầu
đo
chung COM

Núm chỉnh không của ôm kế

Đầu đo (+) ( Cắm que
đo màu đỏ )

ĐỒNG
HỒ
VẠN
NĂNG
(VOM ) LOẠI CHỈ THỊ KIM,
CÁC BẠN SỬ DỤNG NHƯ
THẾ NÀO ?

4. CÁCH SỬ DỤNG ĐO ĐỒNG HỒ
V.O.M

a. Đo điện áp xoay chiều (AC)

4. CÁCH SỬ DỤNG ĐO ĐỒNG HỒ
V.O.M
Nguyên
tắc chung khi sử dụng đồng hồ đo VOM

• Xác định vị trì cắm que đo và cắm que đo vào
đồng hồ đo.
• Xác định dòng điện, đại lượng cần đo và
chỉnh núm vặn.
• Ước lượng chỉ số chọn thang đo lớn hơn
(không quá 3 lần).
• Đưa que đo đến vị trí cần đo và đọc trị số.
• Khị tạm ngưng hoặc thay đổi đại lượng đo
phải tắt đồng hồ đo.

Khi đo điện áp xoay chiều ta chuyển thang đo về các
thang AC, để thang AC cao hơn một nấc (Nếu không
biết khoảng điện áp thì phải đặt đồng hồ ở thang đo
cao nhất rồi điều chỉnh về mức thấp dần)
Ví dụ: Nếu đo điện áp của mạng điện trong nhà AC
220V ta để thang AC 250V
*

Đọc trị số :
SỐ ĐO = SỐ ĐỌC ( số chỉ của kim) X ( THANG ĐO /
VẠCH ĐỌC )

Ví dụ : Để thang đo 250 VAC ; Khi đọc trên thang
đo 250 ta thấy kim chỉ 150 thì giá trị đo là :
SỐ ĐO (Giá trị đo) = 150 x 250 / 250 = 150 V

Để nhầm thang đo điện trở,
đo vào nguồn AC, đồng hồ
VOM sẽ hỏng các điện trở
trong đồng hồ

Chú ý – Cẩn
thận :
* Tuyệt đối không
để thang đo điện
trở hay thang đo
dòng điện khi đo
vào điện áp (Cả
AC và DC)
* * Nếu nhầm
đồng hồ sẽ bị
hỏng ngay lập
tức !!!

Chú ý – Cẩn thận :

Để nhầm thang đo dòng, đo vào
nguồn
AC
sẽ hỏng các điện trở trong đồng
hồ

Chú ý – Cẩn thận :

Để thang DC đo áp AC thì kim
đồng hồ không báo (không lên
kim) tuy nhiên đồng hồ không
hỏng

4. CÁCH SỬ DỤNG ĐỒNG HỒ VẠN NĂNG
( VOM)

b. Đo điện áp một chiều (DC)
Nguồn DC
+

6V

-

Đo điện áp một chiều DC bằng đồng hồ vạn năng :
- Khi đo điện áp một chiều DC, ta nhớ chuyển thang đo
về thang DC. Để thang đo cao hơn điện áp cần đo một
nấc
- Khi đo ta đặt que đỏ vào cực dương (+) nguồn, que đen
vào cực âm (-) nguồn.
Ví dụ : Nếu đo điện áp DC 6V thì ta để thang DC 10V

Đọc trị số :
SỐ ĐO = SỐ ĐỌC ( số chỉ của kim) X ( THANG ĐO /
VẠCH ĐỌC )
Ví dụ : Để thang đo 10 VDC ; trên thang đo có 10 vạch
khi đo ta thấy kim chi 6 vạch thì giá trị đo là :
Số đo = 6 x 10/10 = 6 V

ý : hợp để
* Chú
Trường
sai thang đo :
Nếu ta để sai
thang đo, khi đo
áp
một
chiều
nhưng ta để đồng
hồ ở thang xoay
chiều thì đồng hồ
sẽ báo sai, thông
thường giá trị báo
sai cao gấp 2 lần
giá trị thực của
điện áp DC, tuy
nhiên
đồng
hồ
cũng
không
bị
hỏng

Chú ý – Cẩn thận :
*
Tuyệt
đối
không để thang
đo điện trở hay
thang đo dòng
điện khi đo vào
điện áp (Cả AC
và DC)
* * Nếu nhầm
đồng hồ sẽ bị
hỏng ngay lập
tức !!!

4. CÁCH SỬ DỤNG ĐO ĐỒNG HỒ V.O.M
c. Đo dòng điện một chiều (DC)

+

k

Đ

-

Đo dòng điện một chiều DC bằng đồng hồ vạn
năng:
- Khi đo dòng điện một chiều DC, ta nhớ
chuyển thang đo về thang DC mA ( Để thang
đo lớn nhất )
- Khi đo ta đặt que đỏ vào cực dương (+)
nguồn, que đen vào cực âm (-) nguồn ( Que
đỏ nối về phía cực dương với vật cần đo dòng
điện qua , que đen nối về phía cực âm của
- nguồn
Đọc trị)số :
SỐ ĐO = SỐ ĐỌC ( số chỉ của kim) X ( THANG ĐO /
VẠCH ĐỌC )
Ví dụ: Để thang đo 2.5DCmA ; trên thang đo
có 10 khoảng chia , khi đọc ta thấy kim chỉ 6
vạch thì giá trị đo là :
Số đo = 6 x 2.5/10 = 1,5 mA

4. CÁCH SỬ DỤNG ĐỒNG HỒ VẠN NĂNG
( VOM)
d. Đo điện trở
45 10 450

Vina

ACV~



500 500
250
250
50
50
10
10
2.5
2.5
X1K
1m
10m
X100
100m
X10
0.5
X1

DCV-

DCA-

ĐO HiỆU ĐiỆN THẾ
CỦA NGUỒN ĐiỆN

ACV~



500 500
250
250
50
50
10
10
2.5
2.5
X1K
1m
10m
X100
100m
X10
0.5
X1

DCV-

DCA-

ĐO ĐiỆN TRỞ

TÌM HiỂU THANG ĐO
Đo điện trở ,ta đọc số đo thang ôm
Đo hiệu điện thế dòng điện 1 chiều,ta
đọc số đo thang DCV
Đo hiệu điện thế dòng điện xoay
chiều,ta đọc số đo thang ACV
Đo cường độ dòng điện một chiều,ta
đọc số đo thang DCA
TÌM HiỂU CÔNG TẮC XOAY

ACV~
250
50
10

Đo điện trở có 4 giới hạn đo
Đo hiệu điện thế xoay chiều có 5
giới hạn đo

2.5

500
250
50
10
2.5

X1K

1m
10m
X100
100m
X10
X1 0.5

Đo hiệu điện thế 1chiều có 5 giới
hạn đo
Đo cường độ dòng điện 1chiều có
4 giới hạn đo

500

DCV-



DCA-

CÁCH ĐỌC SỐ ĐO

KHI ĐO HiỆU ĐiỆN THẾ
XOAY CHIỀU:

Bât công tắc xoay qua phần giới hạn
đo phù hợp đọc thang đo tương
ứng,chỉnh kim về vạch số 0
VD : Đo H Đ T trong mạng sinh hoạt.
-

Bật công tắc xoay ở giới hạn đo
220V

ACV~
250
50
10

Đọc thang đo ACV: ta đọc được
U = 210V

2.5

500

500
250
50
10
2.5

DCV-

X1K

Nếu GHD là 500V , Trên thang đo
không có vạch 500V, ta phải chia
lại thang đo khi đọc

1m
10m
X100
100m
X10
X1 0.5



DCA-

Đọc số đo Hiệu điện
thế trong hình bên?

ACV~

U = 230V

250
50
10
2.5

500

500
250
50
10
2.5

DCV-

X1K

1m
10m
X100
100m
X10
X1 0.5



DCA-

KHI ĐO HiỆU ĐiỆN THẾ MỘT
CHIỀU:

Bât công tắc xoay qua phần giới
hạn đo phù hợp đọc thang đo
tương ứng, chỉnh kim về vạch 0
VD : Đo H Đ T bình ắc qui xe hon
đa
Bật công tắc xoay ở giới hạn đo
50V

ACV~
250
50
10

Đọc thang đo DCV: ta đọc được
U = 12V
VD2: Đo H Đ T nguồn gồm 1 Pin
Bật công tắc xoay ở giới hạn đo
2.5 V
Đọc thang đo DCV: ta đọc được
U = 1,35V

2.5

500

500
250
50
10
2.5

DCV-

X1K

1m
10m
X100
100m
X10
X1 0.5



DCA-

ĐỌC SỐ ĐO H Đ T MỘT
CHIỀU TRONG HÌNH
BÊN ?

U = 6V

ACV~
250
50
10
2.5

500

500
250
50
10
2.5

DCV-

X1K

1m
10m
X100
100m
X10
X1 0.5



DCA-

ĐO CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐiỆN
VD: Đo cường độ dòng điện 1
chiều qua bóng đèn
Ta bật công tắc xoay qua 10mA,
Chỉnh kim về vạch số 0
Đọc thang đo DCA

ACV~
250
50
10

Ta đọc được số đo 3,2 mA

2.5

500

500
250
50
10
2.5

DCV-

X1K

1m
10m
X100
100m
X10
X1 0.5



DCA-

ĐO ĐiỆN TRỞ
Bật công tắc xoay qua phần
đo điện trở ở giới hạn đo
lớn nhất , rồi giảm dần
Ta chập que đo, chỉnh kim
về số 0 trên thang ÔM về vị
trí số 0 rồi đo

ACV~

Đọc kết quả đo trên thang 

250
50
10

VD: GH Đ ta để X1K

2.5

500

500
250
50
10
2.5

DCV-

X1K

1m
10m
X100
100m
X10
X1 0.5

Đọc được số đo trên
thang ôm là 14k 



DCA-

Đọc số đo điện trở
trong hình bên?

R = 1500 

ACV~
250
50
10
2.5

500

500
250
50
10
2.5

DCV-

X1K

1m
10m
X100
100m
X10
X1 0.5



DCA-

CHÚ Ý

CHÚ Ý

CHÚ Ý

ĐỌC TRỊ SỐ :
SỐ ĐO = SỐ ĐỌC ( số chỉ của kim) X THANG ĐO
Ví dụ: Khi đo điện trở, nếu để thang đo x 1k và kim chỉ
vạch 54 thì giá trị điện trở là:
R = 54 x 1000 = 54000 Ohm
Chú ý:
- Mạch đo phải ở trạng thái không có điện ( ngắt điện
trước khi đo)
- Điện trở khi đo phải tháo ra khỏi mạch điện
- Không được chạm tay vào que đo.
- Nếu để thang đo quá lớn, khi đo kim chỉ nhích lên một
chút, như vậy khó đọc trị số và không chính xác, để
đọc dễ dàng và chính xác hơn chúng ta di chuyển dần
về thang đo nhỏ .

NGUYÊN TẮC CHUNG KHI ĐO ĐIỆN TRỞ
1. Điều chỉnh núm chỉnh 0

Chập mạch hai đầu que đo (nghĩa là điện trở
đo bằng 0), nếu kim chưa chỉ về 0 thì cần phải
xoay núm chỉnh 0 để kim chỉ về số 0 của
thang
đo.này cần được thực hiện cho mỗi lần
Thao tác
đo.
2. Đo
điện trở
Khi đo cần bắt đầu thang đo
lớn nhất rồi giảm dần, cho
đến khi nhận được kết quả
đo thích hợp. Điều này tránh
cho
kim
bị va R
đập
Chọn
thang
x mạnh.
1k. Nối chập
mạch hai đầu que đo và hiệu
chỉnh để kim về 0. Lần lượt thực
hiện
đochạm
các điện
Không
tay trở.
vào các đầu kim đo hoặc các
phần tử đo vì điện trở người gây sai số đo.

Mình tóm tắt quy trình đo điện trở
bằng đồng hồ vạn năng (VOM,
AVO, …) như thế nào đây ?
Quy trình đo đện trở
bằng VOM, AVO :
- Ước lượng giá trị
điện trở cần đo.
- Xác định thang đo.
- Chỉnh kim ôm kế
về 0 ( vạch số
không)
- Tiến hành đo.
- Đọc và ghi kết quả
đo

Tóm tắt cách
sử dụng đồng
hồ vạn năng
(VOM)

Cách sử dụng đồng hồ vạn
1. Chỉnh núm năng:
xoay về phần đại
lượng cần đo ở thang đo cao
nhất rồi giảm dần để tránh vượt
quá giới hạn đo.
2. Chỉnh kim về vạch số 0 (không)
trên thang đo.
3. Đọc số đo ở thang đo tương ứng
với giới hạn đo phù hợp.
4. Khi đo điện trở, bật công tắc xoay
về phần đo ohm, chập 2 đầu que
đo, chỉnh kim về vạch số 0 trên
thang ohm rồi đo ngay.

CHUẨN BỊ THỰC HÀNH TiẾT TiẾP
THEO

1. Tìm hiểu các kí hiệu được ghi trên mặt đồng hồ.
2. Chức năng của đồng hồ đo: đo đại lượng gì?
3. Tìm hiểu đại lượng đo và thang đo.

4. Cấu tạo bên ngoài đồng hồ đo: các bộ
phận chính và các núm điều chỉnh của
đồng hồ.
5. Thực hành đo một số điện trở trên bảng thực hành.

BÀI 4: CÔNG TƠ ĐIỆN

I.TÌM HIỂU VỀ CÔNG TƠ ĐIỆN
II.SƠ ĐỒ ĐẤU DÂY
III.NGUYÊN TẮC CÂN CHỈNH
IV.BÀI TẬP ỨNG DỤNG

I.TÌM HIỂU VỀ CÔNG TƠ ĐIỆN CẢM ỨNG:
1. Khái niệm:
Dụng cụ để đo đếm điện năng là công tơ điện, còn gọi là
công tơ, máy đếm, điện kế .
Công tơ là dụng cụ đo tích hợp, tức là phải đồng thời
phản ảnh được cả hai đại lượng, đại lượng thứ nhất là công
suất tức thời P(t),đại lượng thứ hai là lũy kế điện năng từ
thời điểm bắt đầu To đến thời điểm xét T.

2.Cấu tạo và nguyên lý hoạt động:
Sơ đồ cấu tạo của công tơ điện

1. Cuộn điện áp;2.Cuộn dòng điện; 3.Đĩa nhôm quay; 4.Nam
châm hãm;5.Hộp số ; 6.Bộ chỉ số

Công tơ được cấu tạo bởi hai cơ cấu:
Cơ cấu đo, thực hiện đo công suất :P(t) = U(t) I(t) cosj (t)
cơ cấu đếm, ghi lại (cộng dồn) điện năng ∆E(t), tính từ To
đến T.
Cơ cấu đo là loại cảm ứng gồm các phần tử sau :
- Hai cuộn dây có lõi thép, một là cuộn điện áp dây nhỏ,
nhiều vòng, trở kháng lớn, đặt vào điện áp U(t) và hai là
cuộn dòng điện dây to, ít vòng, trở kháng rất nhỏ, nối tiếp
trong mạch dòng điện I(t).
- Một đĩa nhôm quay chịu tác động của từ trường hai cuộn
dòng và áp.
- Một nam châm vĩnh cửu tác động lên đĩa nhôm để tạo ra
mômen hãm khi đĩa nhôm quay.

Mômen quay do U(t) và I(t) tác động lên đĩa nhôm tỷ lệ với
U(t), I(t) và cosj (t) :
M = kqU(t) I(t) cosj (t) = kq P(t)
Mômen hãm tỷ lệ với tốc độ quay của đĩa nhôm :Mh = kh n
Từ đó, đĩa quay đều khi mômen được cân bằng :kq P(t) =
kh n →P(t) = n kh / kq = k n
Trong khoảng ∆t, ta có :P(t) . ∆t = k n ∆t → ∆E(t) = k ∆N(t)
∆N(t) :số vòng quay của đĩa nhôm trong khoảng ∆t
Như vậy, đếm được số vòng quay của đĩa, sẽ tính được
điện năng tiêu thụ :
E=kN
E : điện năng tiêu thụ trong thời đoạn To-T
N : số vòng đĩa nhôm quay trong thời đoạn To-T
k : hằng số máy đếm