BÀI 18. TÁC
DỤNG LÀM
QUAY CỦA LỰC.
MOMENT LỰC

2016/4/15 Friday

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
I. Lực có thể làm quay vật.

Thí nghiệm:
Chuẩn bị
- Thanh nhựa cứng có lỗ cách đều;
- Giá thí nghiệm;
- Các quả nặng có móc treo.
Tiến hành:
- Gắn thanh nhựa lên giá tại trục quay O sao cho
thanh nằm cân bằng theo phương ngang (Hình 18.1).
- Lần lượt treo quả nặng vào các vị trí A, O, C trên
thanh và quan sát hiện tượng xảy ra.

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
I. Lực có thể làm quay vật.

Thí nghiệm:

Từ kết quả thí nghiệm, thực hiện nhiệm vụ sau:
1. Treo quả nặng vào vị trí nào thì thanh quay, vào vị trí nào thì
thanh không quay
2. Mô tả tác dụng làm quay của lực khi treo quả nặng vào điểm
A, điểm C.

Trả lời
1. Độ lớn của lực càng lớn thì tác dụng làm quay của
lực càng lớn.
2. Giá của lực càng xa trục quay thì tác dụng làm quay
của lực càng lớn

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
I. Lực có thể làm quay vật.

Lấy tay tác dụng vào cánh cửa các lực khác nhau theo chiều mũi tên biểu diễn như ở Hình
18.2. Đường chứa mũi tên biểu diễn lực còn gọi là giá của lực. Trường hợp nào lực làm
quay cánh cửa?

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
I. Lực có thể làm quay vật.

Trả lời
Trường hợp 18.2c lực tác dụng có giá không song song và không cắt trục quay có tác dụng
làm quay cánh cửa

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
I. Lực có thể làm quay vật.
1. Vị trí tác dụng lực nào trong Hình 18.3 có thể
làm cho tay nắm cửa quay quanh trục của nó? Vị
trí nào làm tay nắm cửa không quay quanh trục
của nó?
2. Lực tác dụng ở vị trí nào có thể làm cho tay
nắm cửa quay dễ dàng hơn?
Trả lời
1. Vị trí tác dụng lực trong Hình 18.3 có thể
làm cho tay nắm cửa quay quanh trục của nó: B,
C. Vị trí A làm tay nắm cửa không quay quanh
trục của nó. Vì giá của lực tác dụng tại A sẽ
song song với trục quay của tay nắm cửa.

2. Lực tác dụng ở vị trí C có thể làm
cho tay nắm cửa quay dễ dàng hơn. Vì
nằm xa trục quay hơn, moment lực lớn
hơn.

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
I. Lực có thể làm quay vật.

Kết luận: Khi lực tác dụng có
phương không song song và
không cắt trục quay thì sẽ làm
quay vật.

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
II. Moment lực
Bố trí thí nghiệm ở Hình 18.1 SGK

Bảng 18.1
Vị trí treo quả nặng

Độ lớn của lực tác
dụng vào 2 đầu thanh

Treo đồng thời 2 quả nặng giống  
nhau vào 2 điểm A, C
Treo 2 quả nặng điểm A, 1 quả  
nặng vào điểm C
Treo 1 quả nặng giống nhau vào  
điểm B, 1 quả nặng vào điểm C

Khoảng cách giá
của lực
 
 
 

Trạng thái của thanh
ngang
 
 
 
 
 
 

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
II. Moment lực

Kết quả thí nghiệm
Vị trí treo quả nặng
Treo đồng thời 2 quả nặng giống
nhau vào 2 điểm A, C
Treo 2 quả nặng điểm A, 1 quả
nặng vào điểm C
Treo 1 quả nặng giống nhau vào
điểm B, 1 quả nặng vào điểm C

Độ lớn của lực tác
dụng vào 2 đầu thanh

Khoảng cách giá
của lực

Trạng thái của thanh
ngang

F A = FC

dA = dC

Thanh cân bằng

FA > F C

dA = dC

Thanh quay ngược
chiều kim đồng hồ

FB = FC

dB < dC

Thanh quay cùng
chiều kim đồng hồ

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
II. Moment lực

1: Tác dụng làm quay thanh nhựa phụ thuộc như thế nào vào độ
lớn của lực?
TL: Cùng một vị trí treo vật, quả nặng có khối lượng lớn hơn sẽ
làm thanh quay nhiều hơn.
2: Tác dụng làm quay thanh nhựa phụ thuộc như thế nào
vào khoảng cách giá của lực?
TL: Cùng một quả nặng, nếu treo vật ở vị trí xa trục quay
hơn thì sẽ làm quay thanh nhiều hơn.

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
II. Moment lực

Tác dụng làm quay của lực lên một vật quanh một điểm hoặc một trục được
đặc trưng bằng moment lực.
- Lực càng lớn, moment lực càng lớn, tác dụng làm quay càng lớn.
- Giá của lực càng cách xa trục quay, moment lực càng lớn, tác dụng làm quay
càng lớn.

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC
II. Moment lực

Câu 2: Quan sát hình 18.4: So sánh
moment của lực F1 với moment của lực
F2 trong Hình 18.4a và Hình 18.4b

Trả lời:
Hình 18.4a: Hai lực bằng nhau,
khoảng cách từ giá của lực F1 đến trục
quay nhỏ hơn khoảng cách từ giá của
lực F2, đến trục quay, nên moment của
lực F2 lớn hơn moment của lực F1.
Hình 18.4b: Khoảng cách từ giá của
lực F2 và giá của lực F1 đến trục quay
bằng nhau, nhưng độ lớn của lực F2
lớn hơn độ lớn F1 nên moment của lực
F2 lớn hơn moment của lực F1.

BÀI 18. TÁC DỤNG LÀM QUAY CỦA LỰC. MOMENT LỰC

Kết luận
II. Moment lực

- Moment lực là đại lượng đặc trưng
cho tác dụng làm quay của lực quanh
một điểm hoặc một trục.
- Lực càng lớn, moment lực càng lớn,
tác dụng làm quay càng lớn.
- Giá của lực càng cách xa trục quay,
moment lực càng lớn, tác dụng làm
quay càng lớn.

Chúc các em học tốt