Tiết 16,17:
Chuyện người con gái
Nam Xương
- Nguyễn Dữ -

I
.

Tìm hiểu chung

1. Tác giả
Quê quán: Huyện Trường Tân, nay là huyện Thanh Miện, tỉnh
Hải Dương
Cuộc đời: Sống vào khoảng thế kỉ XVI (Nhà Lê khủng hoảng,
nội chiến kéo dài)  Đỗ hương cống (cử nhân), làm quan 1 năm
rồi lui về ở ẩn  Trí thức tâm huyết nhưng không gặp thời

Nguyễn Dữ

PCST: Viết về: Người phụ nữ đức hạnh nhưng bị đẩy vào hoàn
cảnh éo le, oan khuất, bất hạnh + Người trí thức có tâm huyết,
bất mãn với thời cuộc, không chịu trói mình trong vòng chật hẹp

SN sáng tác: “Truyền kỳ mạn lục” gồm 20 chuyện

2. Tác phẩm
Xuất
xứ

Trích “Truyền kì mạn lục”, được
đánh giá là “Thiên cổ kì bút” (áng
văn hay ngàn đời).
Câu chuyện thứ 16/20, bắt nguồn

Vị
trí

từ câu chuyện cổ tích có tên: Vợ
chàng Trương.

Nguồn
gốc
Nghệ
thuật
Kết
cấu

Đặc
điểm

Nhân
vật

Thể loại văn tự sự, xuất xứ
từ Trung Quốc, thịnh hành
từ thời Đường.

Yếu tố kì ảo
+ Tình huống
truyện

Giới thiệu nhân vật kể chuyện kì lạ - lời
bình, thông điệp

Thường mô phỏng những
cốt truyện dân gian, truyền
thuyết lịch sử hoặc dã sử.

Nguồn
gốc

Nghệ
thuật

Truyền kì
mạn lục

Kết
cấu

Đặc
điểm

Nhân
vật

Phụ nữ đức hạnh
nhưng bất hạnh.
Trí thức bất mãn thời
cuộc, sống ẩn dật để giữ
cốt cách thanh cao.

Nhan đề “ Truyền
kì mạn lục ”
Là ghi chép tản mạn
về những điều kì lạ
vẫn được lưu truyền.

Đền Vũ
Điện
(Đền Bà
Vũ, miếu
vợ chàng
Trương),
thuộc
thôn Vũ
Điện, xã
Chân
Lý,
huyện
Lý
Nhân,
Hà Nam.

Một
đoạn
sông
Hòang
Giang
trước
đền

Bố cục
P2: Tiếp “trót đã
qua rồi”: Nỗi oan
khuất và cái chết bi
thảm của VN

P1: Từ đầu  “muôn
dặm quan san”): Cuộc
hôn nhân giữa TS và
VN, TS đi lính

P3: Còn lại: Vũ Nương
được giải oan.

II.

Đọc - hiểu văn bản

1. Nhân vật Vũ Nương

Phân tích nhân vật Vũ Nương theo gợi ý củ
Hoàn cảnh
Trước khi chồng ra trận
Lúc tiễn đưa chồng
Khi chồng ra trận
Lúc chồng trở về
Sau khi chết

Chi tiết miêu tả

Nhận xét

Tiểu sử: Tên thật là Vũ Thị
Thiết, quê ở Nam Xương
Đức hạnh: Thùy mị, nết na
Nhan sắc: Tư dung tốt đẹp
Xuất thân: “Con kẻ khó”
Lẽ sống: “Thú vui nghi gia nghi thất”
 Người phụ nữ của gia đình, vì gia đình

… Chẳng mong đeo
được ấn phong hầu …
chỉ xin mang theo được
hai chữ bình yên. Chỉ e
… khiến cho tiện thiếp
băn khoăn…thổn thức
tâm tình, thương người
đất thú!

LỜI TIỄN CHỒNG
Không ham danh lợi
Mong bình yên
Lo sợ sự hiểm nguy, lo cho mẹ già
Bày tỏ kín đáo tình yêu, sự thủy chung
Nỗi lòng nhớ nhung, buồn bã

Người vợ
tình
nghĩa,
đoan
trang,
thủy
chung
hết mực

Khi ở nhà:
“ Mỗi khi thấy bướm
lượn đầy vườn, mây
che kín núi thì nỗi buồn
góc bể chân trời không
thể nào ngăn được.”
Thủy chung, nhớ chồng

Mẹ chồng ốm

Hết sức thuốc
thang

Dùng lời ngọt
ngào

Lễ bái thần
phật

Thương xót

Lo ma chay
như cha mẹ
ruột

“Chồng con xa xôi, mẹ
chết lúc nào, không thể
kịp về đền báo được. Sau
này trời giúp người lành,
ban cho phúc lớn, giống
dòng tươi tốt, con cháu
đông đàn, mong xanh kia
chẳng phụ con cũng như
con đã chẳng nỡ phụ mẹ.”

Người vợ đảm đang,
người con dâu hiếu thảo

TRƯƠNG SINH TRỞ
VỀ:
• Bị nghi ngờ
• Bị nhiếc mắng
• Bị kết tội
• Bị đánh đuổi
• Bị đẩy đến cái chết

LỜI 1

LỜI 2

LỜI 3

...vốn con kẻ khó, được nương tựa nhà giàu. chia
phôi vì động việc lửa binh, đã nguôi lòng, chưa
từng bén gót, đâu có, dám xin, mong chàng...

...bình rơi trâm gãy,, mây tạnh mưa tan, sen rũ
trong ao, liễu tàn trước gió, bông hoa rụng cuống,
én lìa đàn, nước thẳm buồm xa...đâu còn có thể...
Kẻ bạc mệnh này duyên phận hẩm hiu, rẫy bỏ,
nhuốc nhơ, xin ngài chứng giám, xin làm
ngọc ..làm mồi cá tôm, làm cơm diều quạ, bị phỉ
nhổ...

Cố thanh minh, giãi bày trong tủi
hổ
Xót xa, đau đớn trước tình cảnh
chia lìa
Tuyệt vọng, lấy cái chết để minh
chứng

Số phận oan nghiệt, bất hạnh

Sau khi chết
• Ở dưới Thủy cung, không
trở về nhân gian nữa
• Thăm Trương Sinh và
con 1 lát rồi biến mất

Tạo kết thúc có hậu,
giảm bớt đau thương

Minh oan và khẳng
định phẩm chất tốt
đẹp của Vũ Nương

Tố cáo thế lực phong
kiến tước đoạt quyền
sống, hạnh phúc của
con người

Tạo sự kì ảo, hấp dẫn
cho câu chuyện

Là sự sáng tạo đậm
chất nhân văn của
Nguyễn Dữ

Là người vợ hiền (Nết na, thủy chung, vị
tha), mẹ đảm, con dâu hiếu thảo
Sống vất vả về thể xác, cô
đơn về tinh thần
Bất
hạnh

Vũ Nương

Phải chịu nỗi oan lạ lùng  tự
tử
Sống không thực sự hạnh
phúc dưới thủy cung

 Hiện thân của người phụ nữ Việt Nam thời phong kiến.

Trực
tiếp
NGUYÊN
NHÂN BI
KỊCH
Gián
tiếp

Lời nói ngây thơ của bé Đản
Tính đa nghi của Trương Sinh
Chế độ nam quyền độc đoán, bất
bình đẳng nam - nữ , hôn nhân
không có tình yêu và tự do.
Chiến tranh phong kiến phi
nghĩa

Thái độ của tác giả
Tố cáo xã hội phong kiến với chiến tranh phi
nghĩa và tư tưởng trọng nam khinh nữ
Trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp phẩm chất người
phụ nữ
Cảm thương sâu sắc số phận oan nghiệt của
người phụ nữ

 Tinh thần nhân đạo đi trước thời đại của Nguyễn Dữ

2. Nhân vật Trương Sinh

Trước
khi đi
lính

Sau khi
đi lính

- Hôn nhân: Xin lấy Vũ Nương vì mến dung hạnh
 Cuộc hôn nhân khôn bình đẳng
- Bản tính: Đa nghi, phòng ngừa quá sức

- Nỗi đau: Xa lìa mẹ già, vợ dại, con thơ
- Bi kịch: Mất mẹ, kích động trước lời của con 
Hiểu lầm vợ  Ghen mù quáng  Vợ chết oan 
Không tỉnh ngộ, chỉ động lòng thương

Sau khi đi lính

- Hoàn cảnh: Đi lính vì không có học

Trước khi đi lính

- Xuất thân: Con nhà hào phú, không có học

TRƯƠNG SINH là hiện
thân của chế độ phụ quyền
phong kiến bất công, sự độc
đoán đã giết chết tình
người và dẫn đến bi kịch

3. Những đặc sắc nghệ thuật

Yếu tố kì ảo – Chi tiết
Vũ Nương được các
tiên nữ rẽ nước cho
xuống động rùa dưới
thủy cung

Phan Lang vào
động rùa của Linh
Phi

Phan Lang nằm
mộng rồi thả rùa

Vũ Nương hiện về sau
khi Trương Sinh lập
đàn giải oan cho nàng
ở bến sông Hoàng
Giang

Yếu tố kì ảo – Ý nghĩa
Tăng sức hấp dẫn cho câu chuyện
Hoàn chỉnh thêm những nét đẹp vốn có của
Vũ Nương
Kết thúc phần nào có hậu  Ở hiền gặp lành
Lên án chế độ phong kiến + Khẳng định
niềm cảm thương của tác giả

Chi tiết cái bóng – Vị trí xuất hiện
01

Khi Trương Sinh đi vắng

02
03

Khi Trương Sinh bế con ra viếng mẹ

Khi Vũ Nương đã chết

Chi tiết cái bóng – Ý nghĩa
01

Thể hiện tình yêu thương con của Vũ Nương

02

Chi tiết “thắt nút”, đẩy mâu thuẫn lên đỉnh điểm

03

Chi tiết “mở nút”, hóa giải nỗi oan cho Vũ Nương

Bóc trần bản chất gia
trưởng của người đàn
ông trong xã hội phong
kiến.

Đánh
giá

Thể hiện số phận đau
khổ, bất hạnh của người
phụ nữ.

III.

Tổng kết

Nghệ thuật
Xây dựng nhân vật

Ngôn ngữ
đối thoại,
lời tự bạch
làm nổi bật
tâm lí và
tính cách
nhân vật

Nhân
vật
mang
tính
điển
hình

Xây dựng tình huống
Trên cơ sở
tình huống
có sẵn, tác
giả đã thêm
bớt diễn biến
 tình huống
tăng tính bi
kịch

Ý nghĩa
của chi
tiết “cái
bóng” –
chi tiết mở
nút, thắt
nút

Vận dụng
những yếu
tố tưởng
tượng kì
ảo có tác
dụng đặc
sắc

Nội dung
Giá trị hiện thực

Tố cáo xã
hội phong
kiến nam
quyền, bất
công

Chiến tranh
phi nghĩa
loạn lạc đã
chia cắt gia
đình gây nên
bi kịch cho
người dân

Giá trị nhân đạo

Khẳng định vẻ
đẹp truyền
thống và phẩm
chất của người
phụ nữ VN

Thể hiện niềm
cảm thương đối
với số phận oan
nghiệt của
người phụ nữ
dưới chế độ
phong kiến

Lại bài viếng Vũ thị

Nghi ngút đầu ghềnh tỏa khói hương,
Miếu ai như miếu vợ chàng Trương.
Bóng đèn dầu nhẫn đừng nghe trẻ,
Cung nước chi cho lụy đến nàng.
Chứng quả đã đôi vầng nhật nguyệt,
Giải oan chẳng lọ mấy đàn tràng.
Qua đây bàn bạc mà chơi vậy,
Khá trách chàng Trương khéo phũ phàng.
Lê Thánh Tông

Hướng dẫn tự
học

Ôn bài + So
sánh chi tiết
"cái bóng"
trong
“CNCGNX" và
"chiếc lá" trong

Tìm đọc
toàn bộ
“Truyền kì
mạn lục”
của Nguyễn
Dữ

Soạn bài:
“Cách dẫn
trực tiếp và
cách dẫn gián
tiếp”

THANKS