CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC

KHỞI ĐỘNG
Trong các loại thực ăn em
thích, thức ăn nào em nên ăn
thường xuyên, thức ăn nào em
nên hạn chế ăn? Vì sao?

KHỞI ĐỘNG
Nên ăn hoa quả và rau xanh thường xuyên vì chúng là các
thực phẩm giàu khoáng chất, vitamin, chất xơ…
→ giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh như bệnh tim, huyết áp cao,
đường ruột, ung thư…; giúp kiểm soát cân nặng và cung cấp
năng lượng cho cơ thể.

KHỞI ĐỘNG
Nên hạn chế sử dụng thực phẩm chiên xào và đồ ngọt vì
nếu ăn nhiều sẽ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, tăng
nguy cơ mắc bệnh béo phì, tim mạch…

Chế độ ăn uống ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe của
con người. Vậy chúng ta phải làm gì để có một chế độ dinh
dưỡng hợp lí? Vì sao vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm là
yếu tố được đặt lên hàng đầu?

BÀI 29:
DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HÓA
Ở NGƯỜI

NỘI DUNG BÀI HỌC

I.

Dinh dưỡng và chế độ dinh dưỡng hợp lí

II.

Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa

III.

Bảo vệ hệ tiêu hóa

I.
DINH DƯỠNG VÀ
CHẾ ĐỘ DINH
DƯỠNG HỢP LÍ

KĨ THUẬT MẢNH GHÉP
Vòng 1

1

1

1

2

2

2

3

3

3

1

2

3

1

2

3

1

2

3

Vòng 2

Vòng 1: Hình thành nhóm chuyên gia

 Nhóm 1: Quan sát hình 29.1 trang 137 SGK, tìm hiểu về dinh
dưỡng và chất dinh dưỡng, hoàn thành Phiếu học tập số 1.
 Nhóm 2: Quan sát hình 29.2 trang 138 SGK, tìm hiểu về bảng
thông tin dinh dưỡng, hoàn thành Phiếu học tập số 2.
 Nhóm 3: Quan sát bảng 29.2 và bảng 29.3 trang 139 SGK, tìm
hiểu về chế độ dinh dưỡng hợp lí, hoàn thành Phiếu học tập số 3.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Dinh dưỡng và chất dinh dưỡng
Đọc thông tin, quan sát hình 29.1 trang 137 SGK và thực hiện các
yêu cầu sau:
1. Kể tên các chất dinh dưỡng
có trong súp lơ xanh.
2. Qua quá trình tiêu hóa,
những chất dinh dưỡng đó
được biến đổi thành những
chất gì để tế bào và cơ thể có
thể hấp thu được?

VÒNG 1
Nhóm 1

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Dinh dưỡng và chất dinh dưỡng
Đọc thông tin, quan sát hình 29.1 trang 137 SGK và thực hiện các
yêu cầu sau:
3. Chất dinh dưỡng là gì?
4. Quá trình dinh dưỡng là gì?
5. Nêu mối quan hệ giữa tiêu
hóa và dinh dưỡng.

VÒNG 1
Nhóm 1

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Bảng thông tin dinh dưỡng
Đọc thông tin, quan sát hình 29.2 trang 138 SGK, quan sát các bao bì
thực phẩm đã được chuẩn bị sẵn và hoàn thành các nhiệm vụ sau:
1. Nêu thông tin về các loại
chất dinh dưỡng có trong một
chiếc bánh.

VÒNG 1
Nhóm 2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Bảng thông tin dinh dưỡng
Đọc thông tin, quan sát hình 29.2 trang 138 SGK, quan sát các bao bì
thực phẩm đã được chuẩn bị sẵn và hoàn thành các nhiệm vụ sau:
1. Nêu thông tin về các loại chất dinh dưỡng có trong
một chiếc bánh.
2. Điền thông tin của sản phẩm theo bảng sau:
Tên

Năng

sản

lượng

phẩm

Protein

Lipid

Carbohydrate

Vitamin

Chất
khoáng

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Thông tin trong bảng thông tin dinh dưỡng có ý nghĩa
gì đối với người tiêu dùng?

VÒNG 1
Nhóm 2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lí
Đọc thông tin, quan sát bảng 29.2 và hình 29.3 SGK, hoàn thiện các

VÒNG 1
Nhóm 3

nhiệm vụ sau:
1. Trong một ngày, một người nên bổ sung cho cơ thể những nhóm chất dinh
dưỡng nào?
2. Loại thực phẩm nào cần được ăn nhiều nhất, loại nào ăn ít nhất? Vì sao?
3. Lứa tuổi nào cần được cung cấp nhiều chất dinh dưỡng nhất? Vì sao?
4. Chế độ dinh dưỡng hợp lí là gì?
5. Khẩu phần là gì?
6. Nêu nguyên tắc xây dựng khẩu phần.

VÒNG 1
Nhóm 3

VÒNG 1
Nhóm 3

Vòng 2: Hình thành nhóm mảnh ghép
 Mỗi nhóm có 3 thành viên từ 3 nhóm chuyên gia, thảo luận để hoàn thành cả
3 phiếu học tập.
 Đồng thời, các nhóm thảo luận trả lời các câu hỏi:
• Các nhóm chất dinh dưỡng chính được cung cấp từ nguồn thực phẩm nào?
Nếu thực phẩm hàng ngày không cung cấp đủ các chất dinh dưỡng kể trên sẽ
gây ra hậu quả gì?
• Tại sao cần ăn đa dạng các loại thực phẩm?
• Đối chiếu khuyến cáo ở bảng 29.2 với những thực phẩm em đã sử dụng ngày
hôm qua và cho biết chế độ dinh dưỡng của em đã hợp lí chưa? Tại sao?

Hướng dẫn
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Dinh dưỡng và chất dinh dưỡng
1. Tên các chất dinh dưỡng có trong súp lơ xanh.
Chất bột đường, chất béo, chất đạm, vitamin, chất khoáng, nước.
2. Qua quá trình tiêu hóa, những chất dinh dưỡng đó được biến đổi thành
những chất gì để tế bào và cơ thể có thể hấp thu được?
Đường đơn, glycerol và acid béo, amino acid, vitamin, chất khoáng, nước.
3. Chất dinh dưỡng là gì?
Là những chất hay hợp chất trong thức ăn có vai trò cung cấp nguyên liệu,
năng lượng cho tế bào để duy trì hoạt động sống của cơ thể.

Hướng dẫn
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Dinh dưỡng và chất dinh dưỡng
4. Quá trình dinh dưỡng là gì?
Là quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng.
5. Nêu mối quan hệ giữa tiêu hóa và dinh dưỡng.
- Hoạt động của hệ tiêu hóa giúp biến đổi thức ăn thành các chất đơn giản
tạo thuận lợi cho quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng.
- Chất dinh dưỡng đi vào làm nguyên liệu cho các quá trình trao đổi chất,
lớn lên và phân chia trong các tế bào, đồng thời cung cấp năng lượng cho
hệ tiêu hóa và các hệ cơ quan khác hoạt động.

Hướng dẫn
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Bảng thông tin dinh dưỡng
2. Điền thông tin của sản phẩm theo bảng sau:
Tên sản

Năng

phẩm

lượng

Bánh quy 140 kcal
(20 g)

Protein

Lipid

Carbohydrate

 2 g

 6 g

 19 g

Vitamin

Chất khoáng

 0,6 mcg Natri: 160 mg
Calcium: 26 mg

3. Ý nghĩa thông tin dinh dưỡng đối với người tiêu dùng: Cung cấp thông tin
về các nhóm dinh dưỡng, khối lượng dinh dưỡng có trong thực phẩm, từ đó
giúp người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn được các sản phẩm thích hợp.

Hướng dẫn
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lí
1. Trong một ngày, một người nên bổ sung cho cơ thể những nhóm chất
dinh dưỡng:
Bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất.
2. Loại thực phẩm nào cần được ăn nhiều nhất, loại nào ăn ít nhất? Vì sao?
- Nên ăn nhiều loại thực phẩm chứa carbohydrate, vitamin và chất khoáng.
- Hạn chế các loại thực phẩm chứa nhiều chất béo, đường.

Hướng dẫn
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lí
3. Lứa tuổi nào cần được cung cấp nhiều chất dinh dưỡng nhất? Vì sao?
Trẻ em cần có nhu cầu dinh dưỡng cao nhất vì ngoài việc đảm bảo nguyên
liệu để tạo ra năng lượng cung cấp cho các hoạt động còn cần nguyên liệu
để xây dựng cơ thể, giúp cơ thể lớn lên.
4. Chế độ dinh dưỡng hợp lí là: số lượng, thành phần
các loại thực phẩm một người sử dụng giúp cung cấp
đầy đủ, cân bằng về năng lượng và các nhóm chất
dinh dưỡng, đảm bảo nhu cầu của cơ thể.

Thảo luận số 1:
Câu 1: Các nhóm chất dinh dưỡng chính được cung cấp từ
nguồn thực phẩm:
• Nhóm chất tinh bột: gạo, ngô, khoai, bánh mì…
• Nhóm chất đạm: thịt, cá, trứng, sữa, đậu, đỗ, nấm…
• Nhóm chất béo: dầu đậu nành, mè, cá hồi, cá ngừ…
• Vitamin và các khoáng chất: rau, củ, quả…
Nếu thực phẩm hàng ngày thiếu những chất kể trên sẽ ảnh
hưởng rất nhiều đến sức khỏe như mệt mỏi, trí nhớ kém,
táo bón hoặc tiêu chảy, mỡ máu, suy tim, đặc biệt là trẻ em
thì thấp còi, suy dinh dưỡng, kém phát triển.

Hướng dẫn

Thảo luận số 1:
Câu 2: Cần ăn đa dạng các loại thực phẩm vì:
• Mỗi loại thực phẩm chỉ cung cấp một hoặc một
số chất dinh dưỡng nhất định.
• Nếu ăn không đủ sẽ không đáp ứng đủ nhu cầu
của cơ thể dẫn tới hậu quả xấu như mệt mỏi,
suy dinh dưỡng…
• Do đó, cần phải ăn đa dạng các loại thực phẩm
để cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần
thiết cho cơ thể.

Hướng dẫn

KẾT LUẬN
• Dinh dưỡng là quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng.
• Chất dinh dưỡng là những chất hay hợp chất trong thức ăn có vai trò
cung cấp nguyên liệu, năng lượng cho tế bào để duy trì hoạt động sống
của cơ thể.
• Chế độ dinh dưỡng hợp lí là số lượng, thành phần các loại thực phẩm
một người sử dụng giúp cung cấp đầy đủ, cân bằng về năng lượng và
các nhóm chất dinh dưỡng, đảm bảo nhu cầu của cơ thể.

Thực hành xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lí cho bản thân và
những người thân trong gia đình

Bước 1

Xác định độ tuổi của từng thành viên.

Bước 2

Tra bảng 29.2 trang 139 SGK để xác
định khẩu phần khuyến cáo phù hợp
với từng thành viên.

Bước 3

Chọn loại thực phẩm và số lượng phù
hợp theo quy đổi đơn vị ở bảng 29.3
trang 139 SGK.

Báo cáo thực hành
 Bảng khẩu phần ăn cho từng người
trong gia đình.
 So sánh khẩu phần ăn em vừa xây dựng
với chế độ dinh dưỡng hàng ngày của
người thân trong gia đình em và rút ra
kết luận về chế độ ăn của mối người

II.
CẤU TẠO VÀ CHỨC
NĂNG CỦA HỆ TIÊU HÓA

KĨ THUẬT “BỂ CÁ”

Mỗi “bể cá” được chia thành hai nhóm nhỏ: nhóm thảo luận
và nhóm quan sát.
 Nhóm thảo luận: ngồi giữa thảo luận với nhau.
 Nhóm quan sát: ngồi/ đứng xung quanh ở vòng ngoài
theo dõi cuộc thảo luận, nhận xét về quá trình thảo luận
và đặt câu hỏi sau khi kết thúc thảo luận.

KĨ THUẬT “BỂ CÁ”
 Nhóm thảo luận và nhóm quan sát đổi vai cho nhau để thảo luận
hai nội dung như sau:
 Nội dung 1: Quan sát hình 29.3 và đọc thông tin SGK, tìm hiểu
về ống tiêu hóa.
 Nội dung 2: Quan sát hình 29.3 và đọc thông tin SGK, tìm hiểu
về các tuyến tiêu hóa.
 Mỗi “bể cá” thảo luận, thống nhất nội dung, hoàn thành Phiếu học
tập số 4 và trả lời câu hỏi thảo luận 2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4: Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa
1. Đọc thông tin, quan sát hình 29.3 trang 140 SGK và hoàn thành bảng sau:
 
Ống tiêu hóa

Tên cơ quan

Chức năng

 

Tuyến tiêu hóa
2. Các cơ quan này phối hợp hoạt động trong quá trình tiêu hóa và hấp thu
chất dinh dưỡng như thế nào?
3. Thế nào là tiêu hóa cơ học, tiêu hóa hóa học?
4. Vẽ sơ đồ đường đi của thức ăn qua ống tiêu hóa và thể hiện quá trình tiêu
hóa thức ăn.

Thảo luận 2

Cho biết ở mỗi cơ quan diễn ra quá trình tiêu hóa cơ học hay tiêu hóa
hóa học bằng cách điền (x) vào bảng sau:
Cơ quan

Tiêu hóa cơ học

Tiêu hóa hóa học

Khoang miệng

 

 

Hầu và thực quản

 

 

Dạ dày

 

 

Ruột non

 

 

Ruột già

 

 

Hậu môn

 

 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa
2. Các cơ quan này phối hợp hoạt động trong quá trình tiêu hóa và
hấp thu chất dinh dưỡng như thế nào?
• Thức ăn di chuyển qua ống tiêu hóa, trải qua quá trình tiêu hóa
cơ học và tiêu hóa hóa học thành các chất đơn giản.
• Chất này đi qua niêm mạc ruột non vào mao mạch máu và mao
mạch bạch huyết trong lông ruột theo hệ tuần hoàn đi nuôi
dưỡng tất cả các tế bào cơ thể.
• Những chất không được tiêu hóa và hấp thu được thải ra ngoài
qua hậu môn.

Hướng dẫn

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4

Hướng dẫn

Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa
3. Thế nào là tiêu hóa cơ học, tiêu hóa hóa học?
• Tiêu hóa cơ học là quá trình nghiền nhỏ, đảo trộn thức ăn.
• Tiêu hóa hóa học là quá trình biến đổi thức ăn thành các chất đơn giản nhờ
sự xúc tác của enzyme.
4. Sơ đồ đường đi của thức ăn trong ống tiêu hóa: Khoang miệng → Họng và
thực quản → Dạ dày → Ruột non → Ruột già → Hậu môn.
Quá trình tiêu hóa thức ăn:

Hướng dẫn
Thảo luận số 2:
Cho biết ở mỗi cơ quan diễn ra quá trình tiêu hóa cơ học hay tiêu hóa
hóa học bằng cách điền (x) vào bảng sau:
Cơ quan

Tiêu hóa cơ học

Tiêu hóa hóa học

Khoang miệng

x

x

Hầu và thực quản

x

Dạ dày
Ruột non
Ruột già
Hậu môn

x

x

x

x
x

KẾT LUẬN

Hệ tiêu hóa gồm ống tiêu hóa và tuyến tiêu
hóa. Các cơ quan của hệ tiêu hóa có cấu tạo
phù hợp với chức năng mà chúng đảm nhận,
hoạt động phối hợp nhịp nhàng với nhau để
vận chuyển, tiêu hóa thức ăn, hấp thu chất
dinh dưỡng và thải chất cặn bã ra ngoài.

Quá trình tiêu hóa ở người

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
CHÚ Ý LẮNG NGHE
BÀI GIẢNG!