KHỞI ĐỘNG
Em đã học về truyện thơ Nôm ở lớp 9. Theo em,
khi đọc một truyện thơ, chúng ta cần chú ý điều
gì?

VĂN BẢN 1

LỜI TIỄN DẶN
(Trích Tiễn dặn người yêu – truyện thơ dân tộc Thái)

GV: ĐINH DOANH
Trường THPT: Ngô Quyền

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
TRI THỨC NGỮ VĂN

TRI THỨC NGỮ VĂN
Phiếu học tập số 1: Điền vào sau dấu (…) những thông
tin thích hợp:
1. Khái niệm: truyện thơ
dân gian…

3. Nhân vật trọng truyện
thơ dân gian…

2. Cốt truyện trong
truyện thơ dân gian…

4.Ngôn ngữ trong truyện
thơ dân gian...

ĐỌC VĂN BẢN - VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI
I. Tìm hiểu chung
1. Tác phẩm
- “Tiễn dặn người yêu” (Xống chụ xon
xao) là truyện thơ nổi tiếng của dân
tộc Thái.
- Truyện thơ này gồm 1846 câu thơ, là
lời nhân vật trong cuộc kể lại câu
chuyện tình yêu – hôn nhân của vợ
chồng mình.

2. Đoạn trích
+ Lời 1: lời dặn dò của chàng trai khi tiễn cô gái về nhà chồng.
+ Lời 2: lời khẳng định mối tình tha thiết, bền chặt của anh khi
chứng kiến cảnh cô bị chồng hắt hủi, hành hạ.
.

ĐỌC VĂN BẢN - VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI
II. Khám phá văn bản
Phiếu học tập số 2: thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi
1. Xác định đề tài chính của văn bản Lời tiễn dặn.
2. Tóm tắt cốt truyện của văn bản Lời tiễn dặn.
3. Lời “tiễn dặn” được thuật lại theo ngôi kể nào? Vì sao em biết?
4. Lời “tiễn dặn” giúp bạn hiểu biết gì về nhân vật chàng trai?
Qua đó, hãy nhận xét cách xây dựng nhân vật trong truyện thơ
dân gian.
5. Nhận xét cách sử dụng ngôn ngữ của tác giả trong văn bản Lời
tiễn dặn.

ĐỌC VĂN BẢN - VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI
II. Khám phá văn bản

1. Đề tài

2. Cốt
truyện

3. Ngôi kể

• tình yêu, hôn nhân

• đơn giản, không có yếu tố kì ảo,
• xoay quanh số phận của đôi trai gái yêu nhau nhưng gặp
trắc trở, cuối cùng, vượt qua mọi thử thách, họ đã được
đoàn tụ .
• Ngôi kể: ngôi thứ nhất (người kể xưng “ta”,
“đôi ta”, “người anh yêu”…).

II. Khái quát văn bản
4. Nhân vật
4.

a. Lời dặn dò của chàng trai khi tiễn cô gái về nhà chồng
Hành động, tâm trạng
của cô gái qua cảm nhận
của chàng trai

Hành động, tâm trạng của
chàng trai

ngóng trông, đau, nhớ, chờ
đợi.

tha thiết, ân cần, son sắt,
thủy chung

quyến luyến, đau khổ, tuyệt
vọng.

quyến luyến, đau khổ,
thắm thiết, cao thượng.

ĐỌC VĂN BẢN - VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI
II. Khám phá văn bản
4. Nhân vật
b. Lời tiễn dặn của chàng trai khi chứng kiến cảnh cô bị
chồng hành hạ, hắt hủi

Hoàn cảnh của
cô gái: bị đánh
đập, hành hạ,
hắt hủi.

Hành động của
chàng trai: ân
cần, ấm áp, yêu
thương

- Nỗi đau của
cô gái được xoa
dịu - Tấm lòng
bao dung, độ
lượng và tình
yêu tha thiết
bền chặt của
chàng trai

II. Khám phá văn bản
4. Nhân vật
4

a. Lời dặn dò của chàng trai khi tiễn cô gái về nhà chồng
b. Lời tiễn dặn của chàng trai khi chứng kiến cảnh cô bị
chồng hành hạ, hắt hủi
Qua câu chuyện, ta thấy cách xây dựng nhân vật
trong truyện thơ dân gian:
+ Thường là những người có số phận bất hạnh.
+ Phải trải qua mô hình: Gặp gỡ - Tai biến – Đoàn tụ

ĐỌC VĂN BẢN - VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI
II. Khám phá văn bản
5. Ngôn ngữ
Ngắn gọn, hàm súc, đậm màu sắc ngôn ngữ dân tộc
Thái (Đại từ nhân xưng "người đẹp anh yêu", "anh
yêu em", "đôi ta yêu nhau" ; các hô ngữ, mệnh lệnh
thức "xin hãy", "dậy đi em", "hỡi gốc dưa yêu",…
-> tăng tính trữ tình).

BẢNG KIỂM ĐÁNH GIÁ KĨ NĂNG NÓI
NHÓM 1,2,3,4
Tiêu chí
Nội dung

Trả lời đầy đủ các câu hỏi
Nội dung thuyết trình tốt

Hình thức

Bố cục hợp lý, rõ ràng, dễ theo dõi
Chữ đúng chính tả, văn phạm, kích thước chữ
dễ nhìn
Trình bày đẹp, hấp dẫn

Cách thuyết trình Phong cách thuyết trình tự tin, linh hoạt, năng
động, cuốn hút
Nắm vững nội dung thuyết trình, tập trung làm
sang tỏ vấn đề

Có

Không

III. Tổng kết
1. Nội dung
Đoạn trích thể hiện tâm trạng của chàng trai, cô
gái ; tố cáo tập tục hôn nhân ngày xưa, đồng thời là
tiếng nói chứa chan tình cảm nhân đạo, đòi quyền
yêu đương cho con người.
2. Nghệ thuật
- Lựa chọn từ ngữ, hình ảnh thể hiện đặc trưng, gần
gũi với đồng bào Thái.
- Cách miêu tả tâm trạng nhân vật chi tiết, cụ thể qua
lời nói đầy cảm động, qua hành động săn sóc ân cần,
qua suy nghĩ, cảm xúc mãnh liệt.
- Sự kết hợp hài hoà giữa yếu tố tự sự và yếu tố trữ
tình.

LUYỆN TẬP

Câu hỏi 1. Chàng trai và cô gái trong Tiễn dặn
người yêu nhận ra nhau qua kỉ vật nào? Q Select
Q Right
Q Wrong

$1,000,000
$500,000
$250,000
$100,000
$50,000
$25,000
$16,000
$8,000
$4,000
$2,000
$1,000

A
C

Đàn môi 

B

Sáo

Khăn tay

D

Khèn

Bắt đầu

$500
$300
$200
$100

Câu hỏi 2. Tác phẩm nào sau đây khôngQphải
Select
là sử thi
Q Right
Q Wrong

$1,000,000
$500,000
$250,000
$100,000
$50,000
$25,000
$16,000
$8,000
$4,000
$2,000
$1,000

A

Đăm Săn

C Tiễn dặn người yêu

B
D
Bắt đầu

Ramayana
Đẻ đất đẻ nước

$500
$300
$200
$100

Câu hỏi 3. Tình yêu của chàng trai và cô gái
Q Select
trong Tiễn dặn người yêu tan vỡ là vì:
Q Right
Q Wrong

$1,000,000
$500,000
$250,000
$100,000
$50,000
$25,000
$16,000
$8,000
$4,000
$2,000
$1,000

A Chàng trai phụ bạc
C Cha mẹ chàng trai

B
D
Bắt đầu

Cô gái phụ bạc

$500
$300
$200

Cha mẹ cô gái

$100

Câu hỏi 4. Khi trở về giành lại người yêu.
Q Select $1,000,000
Chàng đã trao kỷ vật làm tin cho cô gái, đó là: $500,000
Q Right

Q Wrong

$250,000
$100,000
$50,000
$25,000
$16,000
$8,000
$4,000
$2,000
$1,000

A

Chiếc khăn

C

Chiếc khèn

B
D
Bắt đầu

Chiếc vòng bạc
Chiếc đàn môi

$500
$300
$200
$100

Câu hỏi 5. sau bao nhiêu đọa đày, cô gái
đã bị nhà chồng đem ra chợ bán rao. Q Select
Người ta đã đổi cô để lấy:
Q Right

Q Wrong

$1,000,000
$500,000
$250,000
$100,000
$50,000
$25,000
$16,000
$8,000
$4,000
$2,000
$1,000

A
C

B

Vàng thoi
Một cuộn lá dong

D

Bắt đầu

Bạc nén
Một nắm lá ngón

$500
$300
$200
$100

Hướng dẫn về nhà
- GV dặn dò HS:
+ Ôn tập bài “Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài” .
+ Soạn bài: “Sống hay không sống – Đó
là vấn đề” (Trích Hăm-lét) – Sếch-xpia.

VẬN DỤNG
Anh/chị hãy viết 1 đoạn văn (khoảng
150 chữ) trình bày suy nghĩ của em về
việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
của thế hệ trẻ ngày nay.

Hướng dẫn về nhà
- GV dặn dò HS:
+ Ôn tập bài “Lời tiễn dặn” .
+ Soạn bài: “Tú Uyên gặp Giáng
Kiều”– Vũ Quốc Trân.