CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI LỚP HỌC NGỮ VĂN 8

? Chúng ta đã học những bài thơ nào thuộc thể thơ
thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật ? Đọc và
nêu cảm nhận về bài thơ?
? Kể tên bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt đường
luật mà em biết được.
? Hãy nêu cảm nhận về bài thơ em vừa đọc.

VIẾT BÀI VĂN
PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC

( bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt đường luật)
I. Yêu cầu đối với việc viết bài văn phân tích một tác
phẩm văn học.
- Giới thiệu được khái quát về tác giả và bài thơ.

- Phân tích được nội dung cơ bản, khái quát được chủ đề của bài
thơ.
- Phân tích được một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của bài
thơ.
- Khẳng định được vị trí , ý nghĩa của bài thơ.

THẢO LUẬN NHÓM 5P
* Em hãy chọn một bài thơ thất ngôn bát cú hoặc bài thơ tứ tuyệt
đường luật và thực hiện các yêu cầu sau:
? Cho biết tên bài thơ và tác giả của bài thơ em vừa nêu?
? Hãy nêu nội dung chính của bài thơ và khái quát chủ đề của bài
thơ?
? Hãy cho biết nghệ thuật được sử dụng trong bài thơ và vị trí ?
? Theo em, một khi viết một bài văn phân tích về một bài thơ thất
ngôn bát cú hoặc bài thơ tứ tuyệt đường luật cần đảm bảo những
yêu cầu gì?

*

II. ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH BÀI VIẾT THAM KHẢO
Bài văn mẫu: Thương vợ của Trần Tế Xương.
THẢO LUẬN NHÓM 6P
1. Bài viết đã giới thiệu những gì về tác giả Trần Tế Xương và bài thơ “Thương
vợ” trong đoạn mở đầu?
2. Đề tài và thể thơ được nêu lên ở đoạn văn nào?
3. Bài viết đã phân tích những nội dung nào trong bài thơ “Thương vợ?” (Hình
tượng người vợ được khắc họa với những đặc điểm nào? Bài thơ thể hiện
những cảm xúc, tâm trạng nào của tác giả?)
4. Bài viết đã chỉ ra những nét đặc sắc nghệ thuật gì ở bài thơ “Thương vợ?”
(thể thơ, đề tài, thi liệu, ngôn ngữ, bút pháp tả trữ tình hòa quyện cùng bút pháp
trào phúng…)
5.Khẳng định vị trí, ý nghĩa của bài thơ ?

*

THẢO LUẬN NHÓM
1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nêu khái quát giá trị của tác
phẩm.
1.Bài viết đã giới thiệu những gì về tác giả
Trần Tế Xương và bài thơ “Thương vợ” trong
đoạn mở đầu?
Tác giả : Trần Tế Xương được xếp vào hàng những cây bút trào
phúng xuất sắc nhất của nền văn học dân tộc. Ông cũng là một nhà
thơ trữ tình giàu cảm hứng nhân đạo và lòng yêu nước. Tú Xương
còn là tác giả có nhiều cách tân táo bạo đối với thể loại thơ Nôm
Đường luật.
*Tác phẩm: Thương vợ là một trong những bài thơ Nôm nổi tiếng
nhất của ông.

THẢO LUẬN NHÓM

2. Giới thiệu đề tài, thể thơ.

- Đề tài: người vợ
- Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật

Đề tài và thể thơ được nêu lên ở
đoạn văn nào?

3. Giá trị nội dung ( Phân tích ND cơ bản của bài thơ.)
- Hai câu đề.
- Hai câu thực.
- Hai câu luận.
- Hai câu kết
? Bài viết đã phân tích những nội dung nào trong bài thơ
“Thương vợ?” (Hình tượng người vợ được khắc họa với
những đặc điểm nào? Bài thơ thể hiện những cảm xúc, tâm
trạng nào của tác giả?)

3. Giá trị nội dung :

 -Xây dựng thành công hình ảnh của bà Tú - một người vợ tảo tần, giàu đức hi sinh
đã gánh vác gia đình với những gánh nặng cơm áo gạo tiền đè lên đôi vai gầy. Đồn
thời, thông qua đó, người đọc cũng có thể cảm nhận được tình thương yêu, quý
trọng người vợ của Trần Tế Xương

- Ẩn đằng sau hình ảnh của người vợ tảo tần sớm khuya ấy là hình ảnh của ông Tú
với đầy những tâm sự. Bà Tú hiện lên càng đảm đang, tháo vát vất vả bao nhiêu thì
ông Tú lại càng nhỏ bé, nhạt nhòa, vô dụng bấy nhiêu. Đây chính là sự bất lực của
người trí sĩ đương thời trước dòng đời nổi trôi và xã hội quan liêu thối nát.
? Bài viết đã phân tích những nội dung nào trong bài thơ “Thương vợ?” (Hình
tượng người vợ được khắc họa với những đặc điểm nào? Bài thơ thể hiện những
cảm xúc, tâm trạng nào của tác giả?)

 4. Giá trị nghệ thuật (Về hình ảnh, từ ngữ…)
- Sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt bình dị, tự nhiên và giàu sức biểu cảm;
cảm xúc chân thành tiêu biểu cho thơ trữ tình của Trần Tế Xương
 - Vận dụng sáng tạo hình ảnh con cò và cách nói của văn học dân gian
trong việc khắc họa hình ảnh của bà Tú 
- Hình ảnh của bà Tú được nhắc đến với giọng điệu ngợi ca, đầy yêu
thương còn hình ảnh của tác giả ẩn đằng sau đó lại được nhắc đến với
giọng điệu trào phúng, bất lực
? Bài viết đã chỉ ra những nét đặc sắc nghệ thuật gì ở
bài thơ “Thương vợ?” (thể thơ, đề tài, thi liệu, ngôn
ngữ, bút pháp tả trữ tình hòa quyện cùng bút pháp trào
phúng…)

THẢO LUẬN NHÓM

?.Khẳng định vị trí, ý nghĩa của bài thơ ?
5.Khẳng định vị trí và ý nghĩa của bài thơ.
- Bài thơ Thương vợ là tác phẩm tiêu biểu cho giá trị tư tưởng
và nghệ thuật của thơ Tú Xương. Tác giả đặt ra nhiều vấn đề
có ý nghĩa xã hội to lớn.

III. THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC

1. Trước khi viết.
a. Lựa chọn bài thơ.

*

- Liệt kê một số bài thơ viết theo thể thất
ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật em đã
học hoặc đã đọc.
- Lựa chọn bài thơ em hiểu và yêu thích để
phân tích.

Bài thơ : Thu điếu - Nguyễn Khuyến
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo.
Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
Tựa gối, buông cần lâu chẳng được,
Cá đâu đớp động dưới chân bèo.

*

III. THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC

1. Trước khi viết.
a. Lựa chọn bài thơ.
b. Tìm ý
*
NHIỆM VỤ HỌC TẬP
? Tìm ý, lập dàn ý và viết đoạn văn nêu cảm
nhận của em về bài thơ trên bằng cách điền vào
phiếu tìm ý.
? Sửa lại bài sau khi đã viết xong?

Phiếu tìm ý
Nhan đề, bố cục , nội dung chính của bài
thơ
Những nét đặc sắc về nội dung: Bài thơ tập
trung khắc họa những hình tượng nào ?
Hình tượng thiện nhiên/ con người hiện lên
với những đặc điểm gì ? Qua đó , tác giả thể
hiện những cảm xúc/ tâm trạng nào?
Về nghệ thuật: có thể căn cứ vào các đặc
điểm thơ Đường Luật (Niêm,luật, vần, nhịp,
đối,…/ bút pháp tả cảnh, tả tình/ nghệ thuật
sử dụng ngôn ngữ…

- Nhan đề bài thơ:Thu điếu có nghĩa là “Câu cá mùa thu” việc câu cá chẳng
qua là cái cớ, cái hoàn cảnh, cái chỗ để nói về mùa thu, để thưởng thức mùa
thu mà thôi.
- ND chính:Văn bản là một bức tranh đẹp về mùa thu ở làng quê VN, một
không gian thu trong trẻo,thanh sạch và bình yên với những hình ảnh, đường
nét xinh xẻo. Đồng thời cho thấy tình yêu thiên nhiên, đất nước cùng tâm
trạng đau xót của tác giả trước thời thế.
- Nghệ thuật:
+ Cách sử dụng yếu tố thi luật của thể thơ, từ ngữ, hình ảnh, nghệ thuật tả
cảnh ngụ tình….Các từ gợi tả âm thanh, biểu cảm, các biện pháp tu từ ( so
sánh, ẩn dụ, điệp ngữ….)

*

c) Lập dàn ý

- Mở đoạn : Giới thiệu khái quát, ngắn gọn về Nguyễn Khuyến và bài thơ, nêu ý
kiến chung về bài thơ.
- Thân đoạn:
+ Ý 1: Phân tích đặc điểm nội dung
Phân tích hình tượng bài thơ
Phân tích cảm xúc, tâm trạng của nhà thơ.
Khái quát về chủ để của bài thơ.
+ Ý 2: Phân tích một số nét về nghệ thuật.
Cách sử dụng thể thơ.
Những nét đặc sắc trong tả cảnh tả tình.
Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ
- Kết đoạn: Khẳng định vị trí và ý nghĩa của bài thơ.

*

2. Viết bài
- Khi viết bài cần bám sát dàn ý đã lập .
3. Chỉnh sửa bài viết. *
- Đọc và sửa lại đoạn văn theo những
yêu cầu trong sách giáo khoa.

IV Trả bài.
- Đoạn văn đã được sửa của HS.

*

* HƯỚNG DẪN HỌC BÀI Ở NHÀ
+ Đọc lại yêu cầu và quy trình viết đối với Viết bài văn phân
tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ
tuyệt Đường luật) .Về nhà các em hoàn thành nốt bài viết

vào vở.

+ Soạn trước bài tiếp theo: NÓI VÀ NGHE: Trình bày ý kiến
về một vấn đề xã hội (một sản phẩm văn hóa truyền thống
trong cuộc sống hiện tại)