Chào mừng các thầy cô giáo
và các em học sinh

好好学习

01
02

Trò chơi “Nhanh như chớp”

Tìm các câu ca dao tục ngữ phù hợp
với các từ chìa khoá
HS có câu trả lời sẽ đặt biểu tượng giơ tay

Nhanh như chớp
Uống nước nhớ nguồn
Ăn cây táo, rào cây sung
Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng
Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

CÂU TRẢ LỜI

DỪNG/CHẠY
02:00

TIẾT 21: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

好好学习

I. ẨN DỤ

1. Uống nước nhớ nguồn
2. Ăn cây táo, rào cây sung
3. Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng
4.
Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Các câu ca
dao, tục ngữ
này đều dùng
biện pháp tu
từ ẩn dụ

Tìm thêm những câu thơ, ca dao, tục ngữ có
sử dụng biện pháp ẩn dụ. Thời gian: 02 phút

- Có công mài sắt, có ngày nên kim.
- Tốt gỗ hơn tốt nước sơn.
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

1. Tìm hiểu ngữ liệu: SGK/tr47
a. Đọc những dòng thơ sau và chú ý các từ được in đậm:
Mặt trời (1)của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời (2) của mẹ, em nằm trên lưng
( Nguyễn Khoa Điềm, Khúc hát ru những em bé lớn
trên lưng mẹ)

Nhận xét:
- Từ “mặt trời” (1): chỉ mặt trời trong tự nhiên
-> Nghĩa thực
- Từ “mặt trời” (2) được dùng để chỉ em bé đã nói lên tình yêu
con tha thiết của người mẹ. Con cũng giống như mặt trời toả sáng
trong cuộc đời mẹ.
-> Nghĩa ẩn dụ

b. Đọc những dòng thơ sau và chú ý các từ được in đậm:
Cha lại dắt con đi trên cát
Ánh nắng chảy đầy vai
(Hoàng Trung Thông- Những cánh buồm)

Từ “chảy”trong dòng thơ trên vốn chỉ sự vận động của chất lỏng
được Hoàng Trung Thông dùng với ánh nắng, giúp người đọc
cảm nhận được ánh nắng vàng rực tràn trề trên vai hai cha con và
lan toả khắp không gian.
-> Biện pháp tu từ ẩn dụ

2. Khái niệm: Ẩn dụ là biện
pháp tu từ gọi tên sự vật, hiện
tượng này bằng tên sự vật, hiện
tượng khác có nét tương đồng
với nó, nhằm tăng sức gợi hình,
gợi cảm cho sự diễn đạt.

I I.
DẤU NGOẶC KÉP

Dùng để đánh dấu tên tài liệu,
sách, báo dẫn trong câu
Trích dẫn lời nói được thuật lại
theo lối trực tiếp
Đóng khung tên riêng tác phẩm,
đóng khung một từ/cụm từ cần chú
ý, hay hiểu theo nghĩa đặt biệt
Trong một số trường hợp
thường đứng sau dấu hai chấm

CÔNG
DỤNG

2. BÀI TẬP NHANH
Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
“Sáng chủ nhật, ông Mèo đến dọa chúng tôi: “Nếu không có đồ cống lễ
thì đám cưới không xong đâu!” Tôi liền sai bọn Chuột đi kiếm một con
chim và một con cá đem đến. Chúng tôi muốn đám cưới trót lọt. Nay tôi
xin nhận lỗi và xin hứa không bao giờ tái phạm.”
Câu 1: Dấu ngoặc kép trong câu: “Nếu không có đồ cống lễ thì đám cưới
không xong đâu!” có chức năng gì? Ngoài chức năng đó ra thì dấu ngoặc
kép còn có chức năng nào khác?
Câu 2: Các nhân vật trong đoạn trích trên xưng hô bằng những từ nào?
Những từ ngữ đó gọi chung là gì?

“Sáng chủ nhật, ông Mèo đến dọa chúng tôi: “Nếu không có đồ cống lễ thì đám cưới không
xong đâu!” Tôi liền sai bọn Chuột đi kiếm một con chim và một con cá đem đến. Chúng tôi
muốn đám cưới trót lọt. Nay tôi xin nhận lỗi và xin hứa không bao giờ tái phạm.”
Nhận xét:
Câu 1: Dấu ngoặc kép trong câu: “Nếu không có đồ cống lễ thì đám cưới không xong đâu!” có
chức năng trích dẫn lời nói được thuật lại theo lối trực tiếp
- Ngoài chức năng đó ra thì dấu ngoặc kép còn có chức năng khác: Dùng để đánh dấu tên tài
liệu, sách, báo dẫn trong câu; Đóng khung tên riêng tác phẩm, đóng khung một từ/cụm từ
cần chú ý, hay hiểu theo nghĩa đặt biệt,…
Câu 2: Các nhân vật trong đoạn trích trên xưng hô bằng những từ: “ông” – “chúng tôi”
Những từ ngữ đó gọi chung là: đại từ.

III.
ĐẠI TỪ NHÂN XƯNG

1. Khái niệm: Đại từ dung để trỏ người, sự vật, hoạt
động, tính chất,… được nói đến trong một ngữ
cảnh nhất định của lời nói hoặc dùng để hỏi.
2. Các loại đại từ:
 Đại từ để chỉ: chỉ người, sự vật (đại từ xưng
hô): tôi, chúng tôi,…; chỉ số lượng: bấy bấy
nhiêu; trỏ hoạt động, tính chất sự việc: vậy,
thế,…
 Đại từ để hỏi: ai, gì, bao nhiêu,…

IV. LUYỆN
TẬP

Bài 1( trang 47- SGK):

Trong bài thơ “Mây và sóng”, “mây” và
“sóng” là những hình ảnh ẩn dụ. Hai hình ảnh
ấy có thể gợi cho em liên tưởng tới những đối
tượng nào?

BÀI 1 (TR.47)

1

“Mây” và “sóng” ẩn dụ cho thiên nhiên
tươi đẹp, thơ mộng, hấp dẫn

2

“Mây” và “sóng” mở ra những thế giới xa
xôi, hư ảo, huyền bí.

3

“Mây” và “sóng” ẩn dụ cho những cám dỗ
ở đời

BTVN:
1. Hoàn thành BT2,3,4,5,6, (sgktr47) vào
vở soạn. Nộp trên azota.
2. Soạn bài “Bức tranh của em gái tôi.
3. Làm BT trên OLM

Bài tập 2 trang 47-SGK)

Xác định biện pháp tu từ
được sử dụng trong hình ảnh
“bình minh vàng”, “vầng
trăng bạc” và nêu tác dụng
của biện pháp tu từ đó?

BÀI 2 (TR.47)
1 Biện pháp tu từ: ẩn dụ (bình minh vàng, vầng trăng bạc)
2 Tác dụng:

 “Bình minh vàng”: mở ra không gian đẹp, tràn
ngập ánh sáng mặt trời rực rỡ, lấp lánh: ánh sáng
chan hoà trong khắp không trung, dát vàng lên vạn
vật.
 “Vầng trăng bạc”: mỹ lệ hoá vẻ đẹp của vầng trăng
sáng lấp lánh như chiếc đĩa làm bằng bạc.
Mở ra không gian rực rỡ, lấp lánh ánh sáng, sắc màu
vô cùng quyến rũ, khơi dậy tình yêu thiên nhiên,
trân trọng khoảnh khắc quý giá của cuộc sống.

Bài tập 3 (TR47- SGK)
Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong đoạn thơ sau:
Nhưng con biết trò chơi khác hay hơn
Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ.
Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào.

BÀI 3 (TR.47)
Điệp ngữ “lăn”
Tác dụng:
 Gợi tả hình ảnh những
con sóng nối tiếp nhau,
chạy đuổi theo nhau trên
đại dương bao la rồi vỗ
vào bờ cát.
 Gợi tả hành động em bé sà
vào lòng mẹ hết lần này
đến lần khác.

Nhấn mạnh sự vô tư,
hồn nhiên, tinh
nghịch và trò chơi
thú vị của em bé bên
người mẹ hiền từ, dịu
dàng, âu yếm che
chở cho con.

BÀI 4 (TR.47)
Trong bài thơ “Mây và sóng” có nhiều đoạn dẫn lời nói
trực tiếp của các nhân vật. Hãy cho biết dấu câu nào được
dùng để đánh dấu những lời nói trực tiếp đó.

BÀI 4 (TR.47)
Lời trực tiếp của các nhân vật trong bài thơ:
Lời của người “trên mây”
Lời của người “trong sóng”
Lời của em bé đối đáp với
người “trên mây” và
“trong sóng”

Dấu câu được
dùng để đánh
dấu những lời
trực tiếp là dấu
ngoặc kép

BÀI
5 (T
R .4 7
)
“Bọn

tớ” trong những lời nói
trực tiếp ở bài “Mây và sóng”
dùng để chỉ những ai?

 “Bọn tớ” trong những lời
nói trực tiếp ở bài “Mây
và sóng” dùng chỉ những
người “trên mây” và
“trong sóng”

“Bọn tớ” là đại từ nhân
BÀI
5 (T
xưng ngôi thứ nhất số
R.47
)
nhiều.

(
6
I
BÀ

.
R
T

)
7
4

Trong Tiếng Việt, ngoài bọn tớ còn
có một số đại từ nhân xưng khác cũng
thuộc ngôi thứ nhất số nhiều như
chúng ta, chúng tôi, bọn mình,
chúng tớ, …Có thể dùng một từ nào
trong số đó để thay cho bọn tớ trong
bản dịch không? Vì sao?

(
6
I
BÀ

.
R
T

)
7
4

 Chúng ta, bọn mình: đại từ ngôi
thứ nhất số nhiều bao gồm cả
người nói và người nghe.
 Chúng tôi, bọn mình, chúng tớ:
những đại từ ngôi thứ nhất số
nhiều chỉ bao gồm người nói
 Bọn tớ: đại từ ngôi thứ nhất số
nhiều chỉ bao gồm người nói.
=> Có thể chọn: bọn mình, chúng tớ
thay cho bọn tớ.

VẬN DỤNG

Hãy viết một bức thư cho người
bạn thân ở Tiểu học kể về môi
trường học tập mới/ kể về người
bạn mới quen, trong đó có sử dụng
dấu ngoặc kép, đại từ nhân xưng
số ít và số nhiều. Gạch chân vào
các đại từ

Hướng dẫn về nhà
- Hoàn thành các bài tập
- Soạn văn bản: Bức tranh của em gái tôi