Tiết 21: Văn bản

Bức tranh của em gái tôi
(Tạ Duy Anh)

I- Tìm hiểu chung:

Tóm tắt văn bản:
Câu chuyện kể về hai anh em Kiều Phương (còn
gọi là Mèo) qua lời kể của người anh. Mèo là một cô
gái hay nghịch ngợm nhưng lại có năng khiếu vẽ đặc
biệt. Sau một thời gian theo dõi, nhất là khi nghe chú
Tiến Lê khen tranh của em gái, người anh rơi vào trạng
thái mặc cảm. Trạng thái tâm lí này khiến người anh
thường hay gắt gỏng với Mèo mặc dù cô bé không làm
gì có lỗi. Nhưng thật bất ngờ, bức tranh đạt giải của
Kiều Phương lại là bức tranh vẽ về người anh thân yêu
của mình. Trước bức tranh, người anh nhận ra tấm lòng
nhân hậu của cô em gái và cảm thấy có lỗi vô cùng vì
đã có lúc mình đối xử không tốt với em.

Văn bản:
I. Tìm hiểu chung về văn bản

(Tạ Duy Anh)

- Người kể chuyện: Nhân vật người anh trai
- Ngôi kể:
Ngôi thứ nhất
- Tác dụng của việc sử dụng ngôi kể thứ nhất: tính chân thực do
người kể chuyện chính là nhân vật trong câu chuyện
II. Khám phá chi tiết
1. Nhân vật người em gái
- Cô bé dễ thương, tinh nghịch, chăm chỉ, có năng khiếu về hội
họa
1. Nhân vật người anh

Tâm trạng và thái độ của người anh được miêu tả ở những thời điểm:

Trước khi phát hiện
em có tài vẽ.

Khi phát hiện ra
tài năng của em.

Khi đứng trước bức
tranh đạt giải của em
gái.

2. Nhân vật người anh
a. Khi tài năng của em gái chưa được phát hiện:
- Gọi em là Mèo.
- Theo dõi em chế thuốc vẽ.
- Coi em và những trò em làm là trẻ con.
Tình cảm trìu mến dành cho đứa em gái hiếu động,
thích thú mày mò

b. Khi tài năng của em gái được phát hiện:
-Thấy mình bất tài, bị lãng quên, chỉ muốn gục xuống khóc.
- Chẳng tìm thấy ở mình một năng khiếu gì cả.
- Không thể thân với Mèo như trước kia.
- Gắt um lên dù chỉ là một lỗi nhỏ
- Lén xem tranh của em – thở dài.
-Thấy khó chịu.

Mặc cảm, tự ti, thất vọng về bản
thân mình.
Đố kị, ganh tị bởi tài năng của em .

c. Khi đứng trước bức tranh của em gái:
*Bức tranh do người em vẽ:
- Đóng khung, lồng kính.
sững:
mình
sững
- Giật
Một chú
bégiật
đang
ngồivànhìn
rasờ…
ngoài cửa sổ, nơi bầu trời trong
xanh.
- Mặt chú bé tỏa ra một ánh sáng kỳ
lạ.
- Suy tư, mơ mộng.
Bức tranh đẹp, có hồn, người vẽ
dành tất cả tâm trí và tình yêu
thương để vẽ

c. Khi đứng trước bức tranh của em gái:
• Tâm trạng:
Ngỡ ngàng
Hãnh diện
- Giật sững: giật mình và sững sờ…
- Ngỡ ngàng: ngạc nhiên vì không ngờ em
gái lại vẽ mình trong bức tranh dự thi, coi
mình là người thân nhất.
- Hãnh diện: thấy mình hiện ra trong tranh
đẹp và hoàn hảo.
- Xấu hổ: tự nhận ra thói xấu của bản thân
(ích kỉ, đố kị, ghen tị nhỏ nhen) trong khi
em gái vẫn coi anh là người thân nhất.

Xấu hổ

Diễn biến thái độ, tâm trạng của nhân vật người anh:
Thời điểm

Tâm trạng

Khi tài năng hội
họa của em gái
chưa phát hiện.

Coi thường, coi
việc làm của em
chỉ là trò trẻ con.

Khi tài năng hội
họa của em gái
được phát hiện.

Mặc cảm, tự ti
=> đố kị.

Khi đứng trước
bức tranh của em
gái.

Ngỡ ngàng =>
hãnh diện=> xấu
hổ => muốn khóc.

Nghệ thuật
miêu tả

Nghệ thuật
miêu tả tâm
lý chân thực,
tinh tế.

Theo em người anh đáng trách hay
đáng được thông cảm?

Người anh đáng trách nhưng cũng đáng thông cảm
vì tính xấu ghen tị chỉ là nhất thời.
Người anh đã hối hận, day dứt, nhận ra tâm hồn
trong sáng của em và hiểu ra đố kị, ghen ghét là
tính xấu.

Thảo
luận

3. Bài học:
- Không nên ganh ghét, đố kị với tài năng của người khác.
- Nhân ái, vị tha trước lỗi lầm của mọi người

III. TỔNG KẾT:
1. Nội dung:
Tình cảm trong sáng, lòng nhân hậu giúp con người nhận
ra phần hạn chế để hoàn thiện bản thân.
2. Nghệ thuật:
- Kể chuyện theo ngôi thứ nhất.
- Miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật hợp lí, tinh tế.
- Tình huống bất ngờ.

Những câu ca dao, tục ngữ nói về tình cảm anh em trong gia đình:

Anh em như thể tay chân
Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần.

Khôn ngoan đối đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài
nhau.
Chịđá
ngã,
em nâng.

LUYỆN TẬP :
Bài tập 1: Từ các văn bản: Chuyện cổ tích về loài người,
Mây và sóng, Bức tranh của em gái tôi. Em nhận thấy điều
quan trọng nhất có thể gắn kết các thành viên trong gia đình là
gì?

LUYỆN TẬP :
Bài tập 1: Từ các văn bản: Chuyện cổ tích về loài người,
Mây và sóng, Bức tranh của em gái tôi. Em nhận thấy điều
quan trọng nhất có thể gắn kết các thành viên trong gia đình là
gì?
Bài tập 2: Tình cảm, tình yêu thương vốn là sợi dây gắn kết
các thành viên trong gia đình. Em hãy thiết kế tấm thiệp và
viết những lời yêu thương để gửi tới những người thân yêu
trong gia đình mình.