Cảnh ngày xuân
Trích Truyện Kiều

1. Đọc – tìm hiểu chung

Vị trí đoạn trích
 Phần

ước

 Hoàn

một: Gặp gỡ và đính

cảnh: sau đoạn tả tài
sắc chị em Thúy Kiều, đoạn
này đi vào tình tiết đầu tiên:
chị em Kiều đi du xuân

Khái quát về đoạn
trích
 Nội

dung: cảnh đẹp mùa
xuân và cuộc sống êm đềm
của hai chị em Thúy Kiều,
Thúy Vân

 Nghệ

thuật: nghệ thuật
miêu tả thiên nhiên

Bố cục đoạn trích
 Bốn

câu đầu: khung cảnh ngày
xuân

 Tám

câu tiếp: khung cảnh lễ hội
trong tiết thanh minh

 Sáu

câu cuối: cảnh chị em Kiều
du xuân trở về

2. Phân tích văn bản

a) Khung cảnh ngày xuân
- Thời gian: cuối mùa xuân
Ngày xuân con én đưa thoi
Thiều quang chín chục đã
ngoài sáu mươi
Ánh sáng ngày
xuân

Sang tháng ba

Ngày
xuân trôi
nhanh

Hình tượng con én
 Biểu

tượng truyền thống của
mùa xuân

 Hình

ảnh thanh bình, rộn
ràng, ấm cúng

 Nghệ

thuật: liên tưởng, ẩn
dụ (c0n én đưa thoi)

Þ

Nhịp chao liệng của chim én
như đẩy nhanh vòng quay
thời gian, khiến cho ngày
xuân trôi nhanh hơn

- Không gian: khoáng đạt,
nên thơ
Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài
bông hoa
•

Không gian

rộng lớn mênh mông
•

Màu sắc

xanh, trắng => mát mắt, tinh khôi
•

Đường nét
thanh thoát, nhẹ nhàng
Þ

Nghệ thuật chấm phá

Tiểu kết 1
- Mùa xuân tươi đẹp, khoáng
đạt, tràn đầy sức sống
- Cảm xúc hào hứng, phấn
khởi, tươi trẻ
- Nghệ thuật chấm phá, ẩn
dụ

b) Khung cảnh lễ hội trong
tiết Thanh minh
- Giới thiệu tiết Thanh minh


Tiết Thanh minh: một trong
24 tiết của năm



Tảo mộ (thăm viếng, sửa
sang phần mộ người thân):
một tục lệ trong tiết Thanh
minh



Đạp thanh (giẫm lên cỏ
xanh): khung cảnh rộn rã,
nô nức ở làng quê

=> Phong tục rất đẹp của dân tộc ta
=> Câu chuyện trở nên đậm chất Việt

LỄ

HỘI

"Lễ" là hệ thống những hành vi, động tác nhằm
biểu hiện sự tôn kính của con người với thần
linh, phản ánh những ước mơ chính đáng của
con người trước cuộc sống mà bản thân họ chưa
có khả năng thực hiện. "Hội" là sinh hoạt văn
hóa, tôn giáo, nghệ thuật của cộng đồng, xuất
phát từ nhu cầu cuộc sống.

Lê hội đền Trần

Lễ hội đền Hùng

Lễ hội đền Hùng

Tranh dân gian về trò chơi
đánh đu trong ngày xuân
xưa

- Hình ảnh con người
 Cảnh

náo nhiệt, nô nức

 Vẻ đẹp của con người giữa mùa xuân
Yến
anh
Dập em
dìu: đi lại Niềm
nhẹ nhàng,
uyển ngời
chuyển
vui rạng
Chị

Tài tử giai nhân: trai tài gái sắc

Sắm sửa

Ngựa xe, áo quần: nhiều, đông đúc
Þ

Sinh động hơn cả vẻ đẹp của tự nhiên

Þ

Trung tâm của bức tranh xuân

Chơi xuân kẻo hết xuân đi
Cái già sồng sộc nó thì theo sau.
(ca dao)

Mùa xuân
Tháng tám anh đi chơi xuân
là mùa
Đồn đây có hội trống quân anh vào
của tuổi
Trước khi hát, anh có lời rao:
Không chồng thì vào, có chồng thì ratrẻ, tình
yêu
Có chồng thì tránh cho xa
Không chồng thì hãy lân la tới gần
(ca dao)

Du xuân

Du xuân

Du xuân



Cảnh náo nhiệt, nô nức



Vẻ đẹp của con người giữa mùa xuân



Vẻ đẹp của phong tục truyền thống

Thoi vàng vó rắc
Tro tiền giấy bay

 Hình ảnh có phần
nên thơ
 Sự hòa điệu giữa
thế giới của người
sống và kẻ chết

Tục đốt vàng mã hiện nay
được nhiều nơi coi là hủ tục

- Nghệ thuật: dùng từ,
phép so sánh
 Nô

nức

 Sắm

sửa

 Dập

dìu

 Ngổn
Þ

ngang

Từ láy thuần Việt giàu sức gợi

Ngựa xe như nước, áo quần như nêm

Tiểu kết 2
- Con người rộn ràng, vui
mừng náo nức trong lễ hội
mùa xuân
- Vẻ đẹp của phong tục
truyền thống
- Nghệ thuật so sánh, dùng
từ

c) Cảnh chị em trở về
 Tìm

các từ láy và phân tích
(nhóm 1, 3)

 Tái

hiện khung cảnh thiên nhiên
(nhóm 2, 4)

 Tâm

6)

trạng hai chị em (nhóm 5,

- Nghệ thuật dùng từ láy
Từ láy toàn bộ: sắc thái
giảm nhẹ
 Tà tà
Þ Tất cả đều như chậm lại,
 Thơ thẩn
thu nhỏ đi, giảm nhẹ về
mức
lạicon người
Tả cảnh
vàđộ,
tả lắng
tâmđọng
trạng
 Thanh thanh
Tả cảnh và tả tâm trạng
 Nao nao
con người (có những từ láy
vừa
tả ngữ
cảnhdễ
vừa
tả tình)
Ngôn
hiểu,
gợi
 Nho nhỏ
Ngôn đậm
ngữ dễ
hiểu,
cảm,
màu
sắc gợi
Việt
cảm, đậm màu sắc Việt
Nam
Nam

- Khung cảnh thiên nhiên
 Tà

tà

 Ngọn

tiểu khê

 Thanh

thanh

 Dòng

nước
uốn quanh,
nao nao

 Dịp

nhỏ

cầu nho



Thời gian: chiều tà



Cảnh mềm mại, nhỏ
xinh, hiền lành



Cảnh ẩn chứa tâm
trạng con người

So sánh với bức tranh
xuân ở phần 1

- Tâm trạng con người
 Thơ

thẩn

 Bước
 Nao

dần

nao

Tiếc nuối, không muốn ra về
Þ

Dư âm của buổi du xuân

Þ

Dự báo tình huống tiếp theo

Tiểu kết 3
- Buổi chiều mùa xuân vắng
vẻ, đượm buồn mà vẫn đẹp
- Tâm trạng tiếc nuối
- Nghệ thuật dùng từ láy

Bài tập
[8-10 câu] Chứng minh rằng: Sự
đồng cảm với tuổi trẻ, đề cao khát
vọng tuổi trẻ là một tinh thần rất
nhân bản trong thơ Nguyễn Du.
Bài tập không bắt buộc (cộng
điểm miệng): Cảm nhận về một
mùa xuân mình từng trải qua.