Tiết 23 – 24 - 25

BÀI VIẾT
VIẾT BÀI VĂN PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM NHÂN
VẬT TRONG MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC

Trường THCS Nguyễn Thiện Thuật
Giáo viên: Lê Nhật Thành

I. MỞ ĐẦU: 3 Bức tranh dưới đây liên quan đến
những văn bản nào ?

Nêu những nhân vật trong mỗi tác phẩm ???
- Văn Bản : “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” có các nhân vật :
+ Tôi , bố, tí, chú Dũng , Bà Sáu
- Văn Bản : “Người thầy đầu tiên” có các nhân vật :
+ An – tư – nai, Thầy Đuy-sen, Người họa sĩ, bạn An – tư - nai
- Văn Bản: “Quê hương” có nhân vật : Tôi

Em ấn tượng với nhân vật nào nhất ? Vì sao ?

Nhận xét:
• Nhân vật văn học là linh hồn của tác phẩm. Tác giả
thông qua nhân vật – đứa con tinh thần của mình
mà truyền tải mọi thông điệp mong muốn đến với
người đọc, người nghe. Với dạng bài yêu cầu phân
tích nhân vật thì nhiệm vụ của chúng ta là làm sáng
tỏ những đặc điểm của nhân vật đó đồng thời thể
hiện được “ý đồ” mà tác giả muốn gửi gắm khi xây
dựng nhân vật ấy. Bài học hôm nay sẽ giúp các em
nắm được các kĩ năng phân tích nhân vật trong một
tác phẩm văn học.

II. Hình thành kiến thức mới
1. Yêu cầu đối với bài văn phân tích đặc điểm nhân vật
trong một tác phẩm văn học:
- Giới thiệu được nhân vật trong tác phẩm văn học: Trong phần
mở bài, cần nêu rõ được nhân vật mình phân tích là ai
- Chỉ ra được những đặc điểm của nhân vật thông qua các
“Bằng chứng” trong tác phẩm.
- Nhận xét được nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn: Phân tích
nhân vật đòi hỏi người đọc phát hiện, nhận xét về nghệ thuật xây dựng
nhân vật trong tác phẩm.

- Nêu được ý nghĩa của hình tượng nhân vật: Phát hiện ra
những chi tiết quan trọng về nhân vật giúp ta có căn cứ suy
luận chủ đề tác phẩm hoặc quan niệm về đời sống của tác giả.

2. Phân tích bài viết tham khảo
• - Phần mở bài đã giới thiệu về nhân vật được phân tích: chú
mèo tên Gióc-ba trong tác phẩm Chuyện con mèo dạy hải âu
bay.
- Đặc điểm của nhân vật được thể hiện qua các câu văn:
+ Ngoại hình: Nhân vật Gióc-ba bắt đầu xuất hiện từ chương 2 và
lập tức gây chú ý với dáng vẻ bề ngoài rất khác biệt: “Con mèo
mun to đùng, mập ú”, bộ lông đen óng như than, đen từ đầu tới
chân, trừ một túm lông trắng dưới cằm.

+ Tính cách:
- Đó là sự quả quyết, dũng mãnh khi Gióc-ba trừng trị hai tên mèo
hoang láo xược và lũ chuột gian xảo…

2. Phân tích bài viết tham khảo
- Đó là lòng tự trọng khi Gióc-ba vượt qua mọi khó khăn, trở
ngại đề thực hiện tất cả những lời hứa của mình….. hiện lên
như một con người có trái tim nhân hậu và tâm hồn sâu sắc.
+ Câu nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn:

- Nhân vật Giocd-ba dược Lu-i-Xe-pun-ve-da khắc họa qua
các chi tiết miêu tả ngoại hình, lời nói, cử chỉ, hành động, cảm
xúc, suy nghĩ và qua mối quan hệ với những nhân vật khác….
- Nghệ thuật nhân hóa tài tình khiến Gióc-ba hiện lên rất sống động….
– Lời kể chuyện vừa giàu cảm xúc vừa hài hước, tươi vui .

3. Thực hành viết theo các bước:
a. Trước khi viết:
- Lựa chọn nhân vật trong tác phẩm văn học.

- Tìm ý
- Lập dàn ý:
+ Mở bài: Giới thiệu tác phẩm văn học và nhân vật; nêu khái quát ấn
tượng về nhân vật.
+ Thân bài: Phân tích đặc điểm của nhân vật (chỉ ra đặc điểm của
nhân vật dựa trên các bằng chứng trong tác phẩm) và nhận xét, đánh
giá nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn.
+Ý1
+Ý2
+ Ý 3 …….
+ Kết bài: Nêu ấn tượng và đánh giá về nhân vật.

4. Viết bài
Những lưu ý khi viết bài:
- Để những nhận xét về nhân vật thuyết phục và có giá trị, cần
dựa trên những sự việc, chi tiết liên quan đến nhân vật trong
tác phẩm.
- Cần nhìn nhận, phân tích nhân vật từ nhiều góc độ, trong
những chỉnh thể trọn vẹn để có những nhận xét, đánh giá toàn
diện, thuyết phục.
- Phân tích nhân vật một cách cụ thể, chi tiết. Không nên nhận
xét, đánh giá về nhân vật một cách chung chung. Cần đưa ra
các bằng chứng trong tác phẩm để làm căn cứ cho nhận xét,
suy luận về đặc điểm nhân vật.

5. Chỉnh sửa bài viết
Yêu cầu
Giới thiệu được nhân vật trong tác phẩm văn học.

Gợi ý chỉnh sửa
Nếu chưa giới thiệu được nhân vật, hãy viết một vài câu giới thiệu nhân vật em sẽ
phân tích.

Chỉ ra được đặc điểm của nhân vật dựa trên càc
bằng chứng trong tác phẩm.
- Gạch dưới những nhận xét, đánh giá của em về nhân vật. Nếu chưa đầy đủ, cần
bổ sung.
- Vẽ đường lượn dưới các bằng chứng được trích dẫn từ tác phẩm. Nếu chưa có
hoặc chưa thuyết phục thì cần bổ sung.

Nhận xét, đánh giá được nghệ thuật xây dựng nhân
vật của nhà văn.

- Đánh dấu những câu văn nhận xét, đánh giá về nghệ thuật xây dựng nhân vật.
Nếu chưa có hoặc chưa đủ thì cần viết thêm.

Nêu được ý nghĩa của hình tượng nhân vật.
- Đánh dấu câu văn nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật. Nếu chưa có, hãy viết
một vài câu nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật.
Bảo đảm yêu cầu về chính tả và diễn đạt.
Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt câu, liên kết câu, liên kết đoạn,...).
Chỉnh sửa nếu phát hiện lỗi.