HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Ngô Gia Văn Phái

1. Tác giả
Ngô gia văn phái:
- Nhóm tác giả thuộc dòng họ
Ngô Thì ở làng tả Thanh Oai, tỉnh
Hà Tây (Hà Nội).
* Ngô Thì Chí (1753-1788) làm
quan dưới triều Lê.
* Ngô Thì Du (1772 – 1840) làm
quan dưới triều Nguyễn.

a. Hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ:
- Tác phẩm được viết trong thời gian cuối triều đại nhà
Lê đến đầu triều đại nhà Nguyễn.
- Đoạn trích học thuộc hồi 14/17.
b.Thể loại:

Hịch

Chiếu

b.Thể loại

Cáo

Tấu

Chí: Ghi chép lại sự vật,
sự việc.
Tiểu thuyết lịch sử

c.Ý nghĩa nhan đề

Hoàng Lê nhất thống chí (An Nam thống nhất
chí): ghi chép về sự thống nhất của vương triều nhà
Lê vào thời điểm Tây Sơn diệt Trịnh, trả lại Bắc Hà
cho vua Lê.

Bảng liệt kê các sự việc chính
- Quân Thanh kéo vào Thăng Long, tướng Tây Sơn là Ngô Văn Sở
lui quân về vùng núi Tam Điệp.
Ngày 24

Ngày 25

- Nhận
- Lên
tin báo,
ngôi
Nguyễn hoàng
Huệ rất
đế.
tức giận, - Đốc
định đi suất đại
đánh binh tiến
giặc
quân ra
ngay.
Bắc

Ngày 29

Ngày 30
Tết

Mồng 3
Tết

Mồng 5
Tết

Đến Nghệ
An:
- Gặp
Nguyễn
Thiếp
-Tuyển
thêm lính
- Tổ chức
cuộc duyệt
binh lớn,
- Ra lời phủ
dụ tướng sĩ.

Đến Tam
Điệp:
- Xử trí
hai tướng
Sở và
Lân,
- Mở tiệc
khao
quân,
- Tối 30
Tết lên
đường ra
Bắc…

- Công

- Mờ sáng
đánh
chiếm đồn
Ngọc Hồi,
- Trưa tiến
quân vào
chiếm
kinh thành
Thăng
Long.

phá đồn
Hà Hồi.

Tóm tắt
Quân Thanh kéo vào chiếm thành Thăng Long, tướng Tây Sơn
là Ngô Văn Sở lui quân về vùng núi Tam Điệp. Nhận được tin
đó,Nguyễn Huệ rất tức giận, định thân chinh cầm quân đi đánh giặc
ngay. Nhưng nghe lời khuyên can của các tướng lĩnh, Ngày 25, ông
lên ngôi vua, lấy niên hiệu là Quang Trung,tự mình đốc suất đại binh
tiến quân ra Bắc để dẹp Thanh. Ngày 29 đến Nghệ An, vua gặp La
Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp để hỏi cơ mưu đánh giặc. Dọc đường đi,
vua cho kén thêm lính, mở một cuộc duyệt binh lớn, rồi ra lời phủ dụ
tướng sĩ. Ngày 30, đến Tam Điệp hội ngộ với cánh quân của tướng
Sở, và Lân.Tại đây vua mở tiệc khao quân và hẹn đến mồng 7 Tết
thắng giặc sẽ mở tiệc ăn mừng ở Thăng Long. Tối 30 Tết, Quang
Trung chia quân làm 5 đạo kéo quân ra Bắc. Ngày 3 Tết, đánh chiếm
đồn Hà Hồi. Mờ sáng 5 Tết đánh đồn Ngọc Hồi, tướng giặc là Sầm
Nghi Đống tự thắt cổ chết. Trưa mồng 5 Tết tiến quân vào Thăng
Long. Trước khí thế như vũ bão của nghĩa quân Tây Sơn, tướng nhà
Thanh là Tôn Sĩ Nghị vội vã tháo chạy về nước, Vua Lê Chiêu
Thống cùng gia quyến chạy trốn theo trong sự nhục nhã kinh hoàng .

Bố cục: 3 phần

Phần1
Từ đầu -> Năm
Mậu Thân 1788:
Quang Trung
chuẩn bị tiến quân
ra Bắc.

Phần2
Tiếp ->kéo vào
thành:
Cuộc hành quân
thần tốc và những
chiến thắng lẫy
lừng.

Phần3
Còn lại:
Sự thảm bại của
bè lũ bán nước,
cướp nước.

… “ Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi

đã biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng,
phương Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải
nòi giống nước ta, bụng
dạ ắt khác.
Từ
đời nước
nhà Hán lâm
đến nay,
chúng đã mấy phen
Thông
báo
đất
nguy
cướp bóc nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu
nổi, ai cũng muốn đuổi
Đời Hán cósang
Trưng xâm
Nữ Vương,
đời Tống có Đinh
cóchúng
giặcđi.Thanh
lược
Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái
Tổ, các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng
người, dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về
phương Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền
ngôi lâu dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc
xưa kia. Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều
đại trước. Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận
huyện, không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải
kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương
năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo
thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc,
không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng,
phương Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải
nòi giống nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen
cướp bóc nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu
nổi, ai cũng muốn đuổi chúngNAM
đi. Đời
HánSƠN
có Trưng
QUỐC
HÀ Nữ Vương, đời Tống có Đinh
Khẳng
định
chủ
quyền
của đất nước.
Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái
Tổ, các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng
người, dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về
phương Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền
ngôi lâu dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc
xưa kia. Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều
đại trước. Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận
huyện, không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải
kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương
năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo
thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc,
không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng,
phương Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải
nòi giống nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen
cướp bóc nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu
nổi, ai cũng muốn đuổi chúng
đi. QUỐC
Đời Hán cóSƠN
Trưng Nữ
NAM
HÀVương, đời Tống có Đinh
Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái
Nam
quốc
sơn
hà
nam
đế
cư
Tổ, các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng
phận
thiênvàthư
người, dấy nghĩa Tiệt
quân,nhiên
đều chỉđịnh
đánh một
trậntại
là thắng
đuổi được chúng về
phương Bắc. Ở các
thời ấy,
Nam riêng
phận,
bờ cõi
lặng yên, các vua truyền
Như
hàBắc,
nghịch
lỗ lai
xâm
phạm
ngôi lâu dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc
đẳng
bạicũ hư.
xưa kia. Mọi việcNhữ
lợi, hại,
được,hành
mất ấykhan
đều là thủ
chuyện
rành rành của các triều
đại trước. Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận
huyện, không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải
kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương
năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo
thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc,
không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng, phương
Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi
giống nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen
cướp bóc nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể
chịu nổi, ai cũng muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống
có Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có
Lê Thái Tổ, các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận
lòng người, dấy Nêu
nghĩa quân,
đềutâm
chỉ đánh
mộtlược
trận làcủa
thắng
và đuổi
chúng
bật dã
xâm
giặc
đãđược
có từ
lâu,về
phương Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền
Lên
động
xâm
lược
phi
giặc
ngôi lâu dài.
Từ án
đời hành
nhà Đinh
tới đây,
dân ta
không
đếnnghĩa
nỗi khổcủa
như hồi
nộilà
thuộc
xưa kia. trái
Mọi việc
được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều
với lợi,
đạohại,trời.
đại trước. Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận
huyện, không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Mimh ngày xưa. Vì vậy ta phải
kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương
năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo
thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc,
không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa?
khoảng
vũ trụ,
đất đánh
nào saogiặc
ấy, đều
phâncủa
biệt ông
rõ ràng,
TựTrong
hào về
truyền
thống
cứuđãnước
chaphương
ta.
Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi giống
Tin tưởng vào cuộc kháng chiến chính nghĩa sẽ tất thắng.
nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen cướp bóc
nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu nổi, ai cũng
muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống có Đinh Tiên
Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái
Tổ, các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng
người, dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng
về phương Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua
truyền ngôi lâu dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như
hồi nội thuộc xưa kia. Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành
rành của các triều đại trước. Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam
ta đặt làm quận huyện, không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Mimh ngày
xưa. Vì vậy ta phải kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có
lương tri, lương năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn.
Chớ có quen theo thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết
ngay tức khắc, không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng, phương
Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi giống
nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen cướp bóc
nướcKêu
ta, giết
hại tướng
nhân dân,sĩvơ
vét của
cải,một
ngườilòng
mình đánh
không thể
chịucứu
nổi, nước.
ai cũng
gọi
đoàn
kết
giặc
muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống có Đinh Tiên
Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái Tổ,
các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng người,
dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về phương
Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền ngôi lâu
dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc xưa kia.
Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều đại trước.
Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận huyện,
không biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải
kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương
năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen
theo thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức
khắc, không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã biết

chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng, phương
Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi giống
nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen cướp bóc
nước ta, giết hại Ra
nhân kỷ
dân, luật
vơ vét nghiêm
của cải, người
mình
không sĩ.
thể chịu nổi, ai cũng
với
quân
muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống có Đinh Tiên
Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái Tổ,
các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng người,
dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về phương
Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền ngôi lâu
dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc xưa kia.
Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều đại trước.
Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận huyện, không
biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải kéo quân ra
đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương năng, hãy nên
cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo thói cũ, ăn
ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc, không tha
một ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

… “Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã

biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng, phương
Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi giống
Ý nghĩa
dụ:Hán đến nay, chúng đã mấy phen cướp bóc
nước ta,* bụng
dạ ắt của
khác.lời
Từphủ
đời nhà
nước ta,Lời
giếtphủ
hại nhân
dân, tình
vơ vét
củalýcải,
người
mình không
nổi,viên
ai cũng
dụ thấu
đạt
như
lời hịch,
khíchthể
lệ,chịu
động
muốn đuổi
đi. Đời
Hán có
Trưng
Vương,
Tống có Đinh Tiên
tinh chúng
thần binh
sĩ phấn
khởi
đánhNữgiặc
cứu đời
nước.
Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái Tổ,
các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng người,
dấy nghĩa quân, đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về phương
Bắc. Ở các thời ấy, Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền ngôi lâu
dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc xưa kia.
Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy đều là chuyện cũ rành rành của các triều đại trước.
Nay người Thanh lại sang, mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận huyện, không
biết trông gương đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải kéo quân ra
đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương năng, hãy nên
cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo thói cũ, ăn ở
hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc, không tha một
ai, chớ bảo là ta không nói trước!”.

TIẾT 22: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ – HỒI THỨ 14
Tác giả tập thể thuộc dòng họ “
Ngô Thì” ở Hà Tây. Hai tác giả
chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử
chữ Hán, ghi lại sự việc từ nửa
cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ
Yêu nước, hành động xông xáo
mạnh mẽ, quả quyết

TÁC GIẢ

TÁC PHẨM

NỘI DUNG

Trí tuệ sáng suốt, sâu
xa, nhạy bén

II. Đọc hiểu văn bản

1. Quang Trung chuẩn bị tiến quân ra Bắc

* Ngày 30 tháng 12 năm 1788

Sau khi
mở cuộc
duyện
binh ra
Bắc.
Ngày 30
tháng
Chạp,
Quang
Trung
đã có
quyết
định gì?

Tại Tam Điệp
Quang Trung
đã có những
việc làm nào?

Xử trí 2 tướng Sở và Lân
Hoạch định kế sách đánh
giặc và ngoại giao sau
chiến tranh.
Mở tiệc khao quân

Hạ lệnh xuất
quân đến
Tam Điệp

Tối 30 Tết lên đường ra
Thăng Long
-> Sáng suốt trong việc dùng người.
-> Có tầm nhìn xa trông rộng
-> Ý chí quyết chiến, quyết thắng

*Đến Tam Điệp:
- Cách xử trí với các tướng lĩnh ở Tam Điệp:
+ Phân tích rõ phải –trái, ông rất hiểu các tướng sĩ, khen
chê đúng người, đúng việc, ân uy rạch ròi.
=> Sáng suốt, nhạy bén trong việc xét đoán và dùng người
Phương hướng chiến lược
Hoạch định kế sách đánh
giặc đã tính sẵn

Tính kế ngoại giao sau
chiến tranh

« Chờ 10 năm cho ta yên ổn nuôi dưỡng lực lượng...
nước giàu quân mạnh thì sợ gì chúng?»
=> Chiến lược đánh lâu dài, tránh việc binh đao để phúc cho dân.
=> Ý chí quyết thắng và tầm nhìn xa trông rộng của một nhà
chính trị có tư tưởng chuộng hòa bình…

*Đến Tam Điệp:
- Xử trí các tướng lĩnh
- Phương hướng chiến lược
- Mở tiệc khao quân: hẹn ngày 7 tháng giêng vào Thăng
Long mở tiệc ăn mừng...
* Tối 30 Tết kéo quân ra Thăng Long.
=> Năng lực tiên đoán chính xác của một nhà quân sự
đại tài…

2. Quang Trung đại phá quân Thanh:
* Trong việc dùng binh:
25 tháng
chạp xuất
quân ở Phú
Xuân (Huế)

Một tuần sau đã
ra đến Tam Điệp
cách Huế 500
km mà tất cả chỉ
đi bộ.

30 tháng chạp tổ
chức khao quân,
hẹn 7 tháng giêng
sẽ vào ăn Tết ở
Thăng Long

Thực tế chiều mùng
5 tháng giêng năm
Kỉ Dậu, đoàn quân
đã tiến vào chiếm
được kinh thành
-=> Vị tướng mưu lược, kì Thăng
tài. Long

* Cách đánh giặc:
+Phú Xuyên:
- Bắt sống toàn bộ bọn nghĩa binh
cùng quân Thanh đi do thám mà
vẫn giữ được bí mật.
+ Hà Hồi:
- Đánh nghi binh: bí mật bao vây
kín làng, bắc loa truyền gọi
-> địch sợ hãi xin hàng.

 Đánh bí mật, bất ngờ với kế sách «Tướng ở trên
trời xuống, quân chui dưới đất lên», đảm bảo thắng
lợi mà không hao binh tổn tướng.

* Cách đánh giặc:
+Phú Xuyên:
+ Hà Hồi:
+ Ngọc Hồi:
+ Mũi chính:
- Quang Trung trực tiếp chỉ huy
- Vua cưỡi voi đi đốc thúc, quân dàn
trận chữ nhất, đánh giap lá cà.
+ Mũi phụ:
- Bao vây đường rút lui của giặc, cho
voi giày đạp.
+ Kết quả: - Quân Thanh bỏ chạy tán
loạn, giầy xéo lên nhau mà chết, Sầm Nghi
Đống thắt cổ tự tự.
 Quang Trung là bậc kỳ tài trong việc dùng binh

Nguyễn Huệ đã biến voi thành những "cỗ xe tăng“ có sức mạnh áp
đảo, trang bị đại bác và hỏa pháo trên lưng. Trên lưng mỗi quân voi
có ba, bốn người lính chít khăn đỏ, ngồi ném tung hỏa cầu lưu
hoàng ra khắp nơi, đốt cháy quân địch.
Ngoài "xe tăng voi lửa" kể trên, binh lính Tây Sơn còn được trang
bị một loại vũ khí cá nhân là Hỏa hổ. Hỏa hổ là một loại vũ khí hình
ống, một loại súng phun lửa có thể biến địch thành "cây đuốc sống".
Khi lâm trận, trong ống Hỏa hổ bắn nhựa thông ra, trúng phải đâu là
lập tức bốc cháy. Loại vũ khí đặc biệt này được trang bị cho cả quân
chủng lục quân và thủy quân của nhà Tây Sơn.
Đội quân "voi lửa" của vua Quang Trung, người thiên tài quân sự cả
đời cầm quân không hề biết thua trận là gì, đã hội đủ cả 3 yếu tố
chiến thuật: Cơ động, đột kích và hỏa lực. Đây thật sự là một cuộc
cách mạng voi chiến so với các thời kỳ trước đó.

* Hình tượng người anh hùng Nguyễn Huệ:
-Yêu nước, căm thù giặc, mạnh mẽ quyết đoán trước những
biến cố lớn.
- Sáng suốt trong việc phân tích tình hình thời cuộc và thế
tương quan chiến lược giữa ta và địch
- Sáng suốt, nhạy bén trong việc xét đoán và dùng người
-Ý chí quyết thắng và tầm nhìn xa trông rộng của một nhà
chính trị có tư tưởng chuộng hòa bình…
- Năng lực tiên đoán chính xác của một nhà quân sự đại
tài…
- Vị tướng mưu lược, kì tài.
=> Quang Trung là vị vua yêu nước, sáng suốt có tài cầm
quân. Là người tổ chức và là linh hồn của chiến công vĩ đại.

LỄ HỘI ĐỐNG ĐA

3. Hình ảnh bọn cướp nước và bán nước.
a.Hình ảnh bọn cướp nước:
* Khi tiến vào nước ta:
-Vào Thăng Long như vào chỗ không người.
- Quân lính thả sức cướp bóc, ức hiếp dân ta.
* Khi quân Tây Sơn đánh :
- Rụng rời sợ hãi, xin hàng.
- Bỏ chạy tán loạn.
- Sầm Nghi Đống thắt cổ chết.
- Tôn Sĩ Nghị không kịp mặc
giáp, cưỡi ngựa không yên
cương chạy trốn.
=> Thất bại thảm hại

Hình ảnh quân nhà Thanh vượt sông Hồng
hoảng sợ bỏ chạy về nước

b. Hình ảnh vua quan nhà Lê:
*Cầu viện quân Thanh:
-Thấy quân Thanh không đề phòng , vua Lê rất lo sợ.
- Ra vào chầu với giặc.
*Khi quân Thanh bỏ chạy :
-Vua quan cùng đưa Thái hậu
chạy trốn theo.
- Nhờ viên thổ hào cho ăn, ở.
- Đến cửa ải: nhìn nhau chảy
nước mắt

* Nghệ thuật: Kể chuyện xen kẽ miêu tả một cách
sinh động.
- Cả 2 cuộc tháo chạy đều tả thực, với những chi
tiết cụ thể, những âm hưởng khác nhau.
- Đoạn miêu tả quân Thanh: nhịp điệu nhanh,
mạnh, hối hả - thể hiện sự hả hê sung sướng của
người thắng trận.
- Đoạn miêu tả vua Lê Chiêu Thống: nhịp điệu
chậm hơn, âm hưởng có phần ngậm ngùi chua
xót.

Tổng kết
a)Nghệ thuật :

b)Ý nghĩa :

-Kể theo trình tự diễn
biến các sự kiện lịch
sử.
- Khắc họa các nhân
vật lịch sử chân thật,
sinh động.

-Văn bản ghi lại hiện
thực lịch sử hào hùng
của dân tộc ta và hình
ảnh người anh hùng
Nguyễn Huệ trong
chiến thắng mùa xuân
năm Kỷ Dậu (1789)

Oai phong
lẫm liệt

III. Luyện tập :
Tại sao các tác giả là quan lại nhà Lê, mà lại viết về
Nguyễn Huệ một cách sinh động, lẫm liệt như vậy?
-Các tác giả tôn trọng sự thật lịch sử.
- Họ có ý thức tự hào dân tộc.
- Tính cách của các nhà viết sử thời phong kiến.
=>Đó là điểm tiến bộ của các giả Ngô gia văn phái.

PHIẾU SỐ 1
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“(...) Từ đời Hán đến nay chúng đã mấy phen cướp bóc nước ta, giết hại nhân
dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu nổi, ai cũng muốn đuổi chúng
đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Minh có Lê Thái Tổ, các ngài không nỡ
ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng người, dấy nghĩa quân,
đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về phương Bắc” (...)
Câu 1: Những câu văn trên được rút ra từ tác phẩm nào? Đó là lời của ai, nói
trong hoàn cảnh nào? Giải thích ý nghĩa nhan đề của tác phẩm?
Câu 2: Nêu nội dung chính và tác dụng của lời phủ dụ? Hây kể tên một tác
phẩm có cùng mục đích như lời phủ dụ?
Câu 3: Các tác giả của đoạn văn trên vốn là những người trung quân rất có cảm
tình với nhà Lê nhưng lại xây dựng lên hình tượng người anh hùng áo vải
Quang Trung tuyệt đẹp. Vì sao vậy? Em hãy lí giải ngắn gọn về điều đó?
Câu 4: Từ hình tượng Quang Trung - Nguyễn Huệ, cùng vốn hiểu biết của em,
bằng một đoạn văn khoảng nửa trang giấy thi, hãy ghi lại những suy nghĩ của
mình về trách nhiệm ở tuổi trẻ hôm nay đối với đất nước trong hoàn cảnh mới.

Câu 1: Những câu văn trên được rút ra từ tác phẩm nào? Đó là
lời của ai, nói trong hoàn cảnh nào? Giải thích ý nghĩa nhan đề
của tác phẩm?
- Những câu văn trên rút ra từ tác phẩm: “Hoàng Lê nhất thống
chí” (hồi 14)
- Lời của Quang Trung - Nguyễn Huệ
- Hoàn cảnh nói:
+ Quân Thanh vào Thăng Long xâm lược
+ Quang Trung hội quân ở Tam Điệp, Nghệ An
- Ý nghĩa nhan đề: Tác phẩm viết bằng chữ Hán, thuộc thể Chí
theo nhan đề của tác phẩm thì đó là ghi chép “Sự thống nhất
của vương triều nhà Lê” vào thời điểm Tây Sơn diệt Trịnh trả
lại Bắc Hà cho vua Lê.

Câu 2: Nêu nội dung chính và tác dụng của lời phủ dụ? Hây kể tên
một tác phẩm có cùng mục đích như lời phủ dụ?
* Nội dung chính lời phủ dụ:
- Khẳng định chủ quyền dân tộc; lên án, tố cáo hành động xâm lược
của quân Thanh.
- Nhắc lại truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc; kêu gọi quân sĩ
đồng tâm hiệp lực chống giặc.
- Đề ra kỉ luật nghiêm minh.
* Tác dụng:
- Lời phủ dụ được xem như một bài hịch ngắn gọn, kích thích lòng yêu
nước và ý chí quật cường của dân tộc.
- Có ý nghĩa củng cố, chấn chỉnh quân đội
* Kể đúng tên một tác phẩm:
Tác phẩm: Nam quốc Sơn Hà (Sông núi nước Nam) - được cho là của
Lý Thường Kiệt.

Câu 3: Các tác giả của đoạn văn trên vốn là những người trung quân
rất có cảm tình với nhà Lê nhưng lại xây dựng lên hình tượng người
anh hùng áo vải Quang Trung tuyệt đẹp. Vì sao vậy? Em hãy lí giải
ngắn gọn về điều đó?
- Cuộc khởi nghĩa của nghĩa quân Tây Sơn là sự thật lịch sử mà các
tác giả đã được chứng kiến tận mắt, là những trí thức có lương tâm,
những người có tâm huyết và tài năng nên các ông không thể không
tôn trọng lịch sử
- Các tác giả cũng được chứng kiến tận
mắt sự thối nát, kém cỏi, hèn mạt của
nhà Lê cùng sự độc ác, hống hách, ngang
ngược của giặc Thanh nên các ông
không thể không thở dài ngao ngan, cảm
thấy nhục nhã, ý thức dân tộc không thể
không được dâng cao.
- Tất cà những điều đó đã đem đến
những trang ghi chép chân thực mà xúc
động, tự hào như vậy.

Câu 4: Từ hình tượng Quang Trung - Nguyễn Huệ, cùng vốn hiểu
biết của em, bằng một đoạn văn khoảng nửa trang giấy thi, hãy ghi
lại những suy nghĩ của mình về trách nhiệm ở tuổi trẻ hôm nay đối
với đất nước trong hoàn cảnh mới.
Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về trách nhiệm của tuổi trẻ hôm
nay đối với đất nước trong hoàn cảnh mới:
- Tuổi trẻ (thanh niên) là lực lượng xung kích, năng động, sáng tạo;
dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; sống có mục đích, lí
tưởng.
- Được thừa hưởng nhiều giá trị tốt đẹp của các thế hệ cha anh đi
trước, đó là truyền thống yêu nước nồng nàn, cần cù, anh hùng, sáng
tạo, lạc quan, thương người, vì nghĩa,...Chính vì lẽ đó, họ phải ý thức
rõ hơn ai hết vai trò và trách nhiệm của mình trong công cuộc xây
dựng phát triển kinh tế và bảo vệ Tổ quốc trong hoàn cảnh mới.
- Phải tích cực học tập và rèn luyện, nâng cao tinh thần cảnh giác, ý
thức bảo vệ Tổ quốc, tham gia xung kích, đi đầu trong mọi lĩnh vực.

Cho đọạn văn sau:
“Lần này ta ra, thân hành cầm quân, phương lược tiến đánh đã có tính sẵn. Chẳng
qua mươi ngày có thể đuổi được người Thanh.
Nhưng nghĩ chúng là nước lớn gấp mười nước mình, sau khi bị thua một trận, ắt lấy
làm thẹn mà lo mưu báo thù. Như thế thì việc binh đao không bao giờ dứt, không phải
là phúc cho dân, nỡ nào mà làm như vậy. Đến lúc ấy chỉ có người khéo lời lẽ mới dẹp
nỗi việc binh đao, không phải Ngô Thì Nhậm thì không ai làm được. Chờ mười năm
nữa, cho ta được yên ổn mà nuôi dưỡng lực lượng, bấy giờ nước giàu quân mạnh, thì
ta có sợ gì chúng?”
(“Hoàng Lê nhất thống chí” - Ngô gia văn phái)
Câu 1: Đoạn trích trên là lời của ai, nói với ai? Nói trong hoàn cảnh nào?
Câu 2: Trong câu “Lần này ta ra, thân hành cầm quân, phương lược tiến đánh đã có
tính sẵn”, nhân vật “ta” đã thực hiện kiểu hành động nói nào? Hành động nói đó được
thực hiện theo cách trực tiếp hay gián tiếp? Vì sao em lại khẳng định như vậy?
Câu 3: Em hiêu gì vê nhân vật có lời nói trong đoạn văn trên?
Câu 4: Hãy viết một đoạn văn theo cách diễn dịch (khoảng 10 câu) trình bày cảm nhận
của em về vẻ đẹp của nhân vật “ta” được thề hiện trong đoạn trích trên. Trong đoạn
văn, có sử dụng một câu bị động và phép nối để liên kết câu.
Câu 5: Lời nói: “...không phải là phúc cho dân, nỡ nào mà làm như vậy” gợi em nhớ
tới 2 câu văn nào trong đoạn trích “Nước Đại Việt ta” (Bình Ngô đại cáo - Nguyễn
Trãi)?

Câu 1: Đoạn trích trên là lời của ai, nói với ai? Nói
trong hoàn cảnh nào?
- Lời của vua Quang Trung
- Nói với các tướng của mình
- Hoàn cảnh: Trong dịp hội quân ở Tam Điệp

Câu 2: Trong câu “Lần này ta ra, thân hành cầm quân,
phương lược tiến đánh đã có tính sẵn”, nhân vật “ta” đã
thực hiện kiểu hành động nói nào? Hành động nói đó được
thực hiện theo cách trực tiếp hay gián tiếp? Vì sao em lại
khẳng định như vậy?
- Hành động nói: Trình bày
- Cách thực hiện: Trực tiếp
- Lí do: Thực hiện bằng kiểu
câu trần thuật

Câu 3: Em hiểu gì về nhân vật có
lời nói trong đoạn văn trên?
Hiểu biết về nhân vật có lời nói trong đoạn văn:
- Hành động mạnh mẽ, quyết đoán.
- Trí tuệ sáng suốt và nhạy bén.
- Tầm nhìn xa trông rộng.
- Tài dụng binh như thần và là vị vua lẫm liệt
trong chiến trận.

Câu 4: Hãy viết một đoạn văn theo cách diễn dịch (khoảng
10 câu) trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp của nhân vật
“ta” được thề hiện trong đoạn trích trên. Trong đoạn văn, có
sử dụng một câu bị động và phép nối để liên kết câu.
Vẻ đẹp của vua Quang Trung qua đoạn
trích:
- Ý chí quyết thắng, tự tin vào thắng
lợi.
- Tầm nhìn xa rộng: Tính sẵn kế hoạch
ngoại giao sau khi chiến thắng. -Trí tuệ
sáng suốt trong việc xét đoán và dùng
người.
-Tấm lòng lo cho nước, cho dân.

Câu 5: Lời nói: “...không phải là phúc cho dân,
nỡ nào mà làm như vậy” gợi em nhớ tới 2 câu
văn nào trong đoạn trích “Nước Đại Việt ta”
(Bình Ngô đại cáo - Nguyễn Trãi)?
“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”

PHIẾU SỐ 3
Dưới đây là một phần trong lệnh truyền của vua Quang Trung với
quân lính:
“Quân Thanh sang xâm lược nước ta, hiện ở Thăng Long, các
người đã biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy, đều đã
phân biệt rõ ràng, phương Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị
(...) Các ngươi đều là những kẻ có lương tri, lương năng, hãy nên
cùng ta đồng hiệp lực, để dựng nên công lớn.”
(Trích Ngữ văn 9, tập một)
Câu 1: Đoạn văn trên trích trong tác phẩm nào? Tác giả là ai?
Câu 2: Nhà vua nói “đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng,
phương Nam, phương Bắc chia nhau mà cai trị” nhằm khẳng định
điều gì? Hãy chép 2 câu trong bài thơ “Sông núi nước Nam” có nội
dung tương tự.
Câu 3: Từ đoạn trích trên, với những hiểu biết xã hội, em hãy trình
bày suy nghĩ (khoảng nửa trang giấy thi) về hình ảnh những người
chiến sĩ ngay đêm bảo vệ biển đảo thiêng liêng của dân tộc.

Câu 1: Đoạn văn trên trích trong tác phẩm nào? Tác giả là ai?
- Đoạn văn trên trích trong tác phẩm “Hoàng Lê nhất thống
chí”.
- Tác giả Ngô gia văn phái: Nhóm tác giả dòng họ Ngô Thì,
trong đó có hai tác giả chính là Ngô Thì Chí, và Ngô Thì Du.