KHOA HỌC
TỰ NHIÊN
7
Sách Kết nối tri thức và cuộc sống

MỞ
Theo em để xác định ĐẦU
tốc độ chuyển động người ta phải
đo những đại lượng nào và dùng những dụng cụ nào để
đo? Tại sao?

v=

𝑠
𝑡

Đo quãng đường s

Đo thời gian t

ĐO QUÃNG ĐƯỜNG S

Thước thẳng

Thước dây

Thước cuộn
Thước laze

ĐO THỜI GIAN t

Đồng hồ bấm giờ

Đồng hồ đo thời gian hiện số

BÀI 9
ĐO
TỐC
ĐỘ
Ths. Phạm Thị Minh
Phượng

BÀI 9 - ĐO Đo tốc
độ dùng
TỐC
ĐỘ
Đo tốc

độ dùng
đồng hồ
bấm giây

Thiết bị
bắn tốc độ

I

II
I

II

đồng hồ
đo thời
gian hiện
số và
cổng
quang
điện

I
Đo tốc độ
dùng
đồng hồ
bấm giây

1. Dụng cụ đo

I - Đo tốc độ dùng
đồng hồ bấm giây

Muốn đo được tốc độ của một vật đi trên một quãng đường nào đó, ta phải
đo được chiều dài quãng đường và thời gian vật đi hết quãng đường đó:
 Đo chiều dài quãng đường bằng các dụng cụ đo chiều dài: thước mét,
thước dây,...
đồng hồ bấm giây, đồng hồ đo thời gian
 Đo thời gian vật đi có thể bằng:
hiện số và cổng quang điện.

2. Cách đo

I - Đo tốc độ dùng
đồng hồ bấm giây

Có hai cách đo:
* Cách 1: Chọn quãng đường s trước, đo thời gian t sau
* Cách 2: Chọn thời gian t trước, đo quãng đường s sau
Trong phòng thực hành thường chọn cách 1.

I - Đo tốc độ dùng
đồng hồ bấm giây
Các bước tiến hành:
- Dùng thước đo độ dài quãng đường s. Xác định vạch xuất phát và vạch
đích.
- Dùng đồng hồ bấm giây đo thời gian t từ khi bắt đầu chuyển động từ vạch
xuất phát tới khi vượt qua vạch đích.

s

I - Đo tốc độ dùng
đồng hồ bấm giây
Các bước tiến hành:
- Thực hiện các phép đo 3 lần để lấy giá trị trung bình
- Lập bảng ghi kết quả đo, tính trung bình quãng đường và thời gian trong 3
lần đo, sau đó tính tốc độ.
𝑠=

𝑠1 + 𝑠2 + 𝑠 3
3

𝑡 1+ 𝑡 2 +𝑡 3
𝑡=
3

I - Đo tốc độ dùng
đồng hồ bấm giây
Các bước tiến hành:
- Dùng công thức tính tốc độ.

𝑠
𝑣=
𝑡
- Nhận xét kết quả đo.

LUYỆ
N
Một bạn chạy cự li 60 m trên sân
vận động. Đồng hồ bấm giây cho biết thời
TẬP
gian bạn chạy từ vạch xuất phát tới vạch đích là 30 s. Vận tốc của bạn đó
là bao nhiêu?
Tóm tắt
s = 60 m
t = 30 s
60 m

v=?
Giải
Tốc độ của người đó là:
v = = = 2 (m/s)

3. Ví dụ

I - Đo tốc độ dùng
đồng hồ bấm giây
Đo tốc độ của một ô tô đồ chơi chạy trên một mặt dốc.

Dụng cụ:

- Một ô tô đồ chơi nhỏ, không
có động cơ.
- Một tấm gỗ phẳng: 80 cm.
- Thước dài
- Bút dạ (hoặc phấn)
- Đồng hồ bấm giây cơ học
hoặc điện tử.
- Vài cuốn sách

Bố trí thí nghiệm đo tốc độ dùng
đồng hồ bấm giây.

Tiến hành:

(1) Dùng tấm gỗ phẳng và vài cuốn sách hoặc giá đỡ thí nghiệm để tạo ra một mặt
dốc (Hình 9.2). Dùng bút dạ hoặc phấn vẽ trên tấm gỗ vạch xuất phát và vạch đích
cách nhau 50 cm hoặc 60 cm.
(2) Lập bảng ghi kết quả đo theo mẫu bảng 9.1

(3) Giữ ô tô trước vạch xuất phát. Thả ô tô đồng thời dùng đồng hồ bấm giây đo
thời gian ô tô chạy từ vạch xuất phát tới vạch đích. Thực hiện 3 lần phép đo trên.
(4) Ghi kết quả đo vào mẫu Bảng 9.1 và thực hiện các phép tính để điền vào chỗ
trống của bảng

Tính giá trị trung bình của s:
và của t:
từ đó xác định tốc độ:
(5) Nhận xét kết quả đo

𝑠1 + 𝑠2 + 𝑠 3
3
𝑡 + 𝑡 2 +𝑡 3
𝑡= 1
3

𝑠=

𝑠
𝑣=
𝑡

II
Đo tốc độ dùng
đồng hồ đo thời
gian hiện số và
cổng quang điện

II - Đo tốc độ dùng đồng
hồ đo thời gian hiện số và
cổng quang điện
1. Dụng cụ đo

Đồng hồ đo thời gian hiện số

Cổng quang điện

2. Cách đo
(1) Nam châm điện để giữ viên bi sắt.
(2) Viên bi sắt.
(3) Khi vật qua cổng quang điện thứ
nhất thì đồng hồ bắt đầu đo.
(4) Khi vật qua cổng quang điện thứ hai thì đồng hồ ngừng đo.
(5) Công tắc dùng để đóng/ngắt nam châm điện.
(6) Đồng hồ đo thời gian hiện số (được chọn ở chế độ A B để đo khoảng
thời gian vật chuyển động từ cổng quang điện (3) đến cổng quang điện (4)).

2. Cách đo

Hình 9.3
Hãy dựa vào Hình 9.3 để mô tả sơ lược cách đo tốc độ dùng cổng
quang điện và đồng hồ đo thời gian hiện số khi viên bi chuyển
động từ cổng quang điện (3) đến cổng quang điện (4).

2. Cách đo
Cách đo tốc độ dùng cổng quang điện và đồng hồ đo thời
gian hiện số:
+ Đo khoảng cách giữa 2 cổng quang điện (3) và (4) (đọc
trên thước đo gắn với giá đỡ). Khoảng cách này chính là
quãng đường s mà viên bi sắt chuyển động.
+ Ngắt nam châm điện, viên bi bắt đầu chuyển động từ
trên dốc xuống.
+ Khi viên bi đi qua cổng quang điện (3) thì đồng hồ bắt đầu đo.
+ Khi viên bi đi qua cổng quang điện (4) thì đồng hồ ngừng đo.

s
t
Hình 9.3

+ Đọc số chỉ thời gian viên bi đi từ cổng quang điện (3) đến cổng quang điện (4) ở ô hiển thị thời
gian của đồng hồ đo thời gian hiện số.
Thời gian viên bi chuyển động trên quãng đường s = số chỉ ở cổng quang điện (4) – số chỉ ở cổng
quang điện (3).
+ Tốc độ viên bi v = quãng đường s : thời gian t

II
I
Thiết bị
bắn tốc
độ

III - Thiết bị
bắn
tốc
độ
Thiết bị bắn tốc độ được sử dụng rộng rãi để kiểm tra tốc độ của
các phương tiện tham gia giao thông.

* Thiết bị bắn tốc độ bao gồm:
- Camera ghi biển số của ô tô và thời gian ô tô chạy qua các vạch mốc 1 và 2.
- Máy tính nhỏ đặt trong camera tính tốc độ của ô tô khi chạy từ vạch mốc
này sang vạch mốc kia, so sánh với tốc độ giới hạn của cung đường để phát
hiện xe nào chạy quá tốc độ.

Nếu phát hiện xe vượt quá tốc độ giới hạn, camera tự động chụp số liệu về
tốc độ theo biển số và gửi về các trạm kiểm soát giao thông để xử lí.

CÂU
Camera của thiết bị bắn tốc độ ghi và tính được thời gian ô tô chạy từ vạch
HỎI
mốc 1 sang vạch mốc 2 cách nhau
5 m là 0,35 s.

a) Hỏi tốc độ của ô tô là bao nhiêu?
b) Nếu tốc độ giới hạn của cung đường là 60 km/h thì ô tô này có
vượt quá tốc độ giới hạn không?
Giải
a) Tốc độ của ô tô là: v = = 14,29 m/s
b) Đổi: 14,29 m/s = 14,29.3,6 = 51,444 km/h
Nếu tốc độ giới hạn của cung đường là 60 km/h thì ô tô này chưa vượt quá
tốc độ giới hạn vì 51,444 km/h < 60 km/h.

EM CÓ BIẾT ?

Đo tốc độ bằng đồng hồ điện tử đeo tay, điện thoại di động
Các đồng hồ điện tử đeo tay và điện thoại di động có trang bị phần mềm GPS (Hệ
thống định vị toàn cầu) có thể xác định vị trí của người sử dụng tại các thời điểm
khác nhau dựa vào các tín hiệu GPS của thiết bị gửi đến các vệ tinh nhân tạo và các
tín hiệu phản hồi của các vệ tinh này gửi về thiết bị.

EM CÓ BIẾT ?
Khi người, phương tiện giao
thông mang thiết bị có GPS
chuyển động thì thiết bị này
theo dõi sự thay đổi vị trí của
người dùng để xác định
quãng đường và thời gian
chuyển động của người dùng,
từ đó tự động tính tốc độ
chuyển động.
Google Maps

Smart GPS Speedometer

GHI NHỚ
 Để đo tốc độ chuyển động,
cần đo độ dài và đo thời

 Các thiết bị bắn tốc độ
được sử dụng để đo tốc độ

gian. Để đo thời gian có thể
dùng đồng hồ bấm giây hoặc

của các phương tiện giao
thông đường bộ.

cổng quang điện và đồng hồ
đo thời gian hiện số.

CỦNG CỐ
Bài 1. Nối.

Đồng hồ đo thời
gian hiện số

Đồng hồ
bấm giây

Cổng
quang điện

CỦNG CỐ
Bài 2. Dưới đây là bảng ghi kết quả đo tốc độ của một quả bóng lăn trên
máng nghiêng dài 80 cm.

Độ chia nhỏ nhất của đồng hồ bấm giây dùng trong thí nghiệm này là:
A. 0,01 s.

B. 0,1 s.

C. 0,2 s.

D. 0,02 s.

CỦNG CỐ
Bài 3. Một vận động viên chạy cự li 100 m trên sân vận động. Đồng hồ
bấm giây cho biết thời gian vận động viên đó chạy từ vạch xuất phát tới
vạch đích là 20 s.
Vận tốc của vận động viên là

5

m/s

CỦNG CỐ

Bài 4. Một bạn đo tốc độ đi bộ trên sân trường bằng cách:
Đếm bước chân đi hết chiều dài sân; đo thời gian bằng đồng hồ bấm giây;
Tính tốc độ bằng công thức

v=

Biết số bước chân bạn đó đếm được là 120 bước, mỗi bước trung bình dài 0,5 m và
thời gian đi là 50 s. Tốc độ của bạn đó là

A. 1,2 m/s

B. 4,8 m/s

C. 2,4 m/s

D. 3,6 m/s

CỦNG CỐ
Bài 5. Camera của thiết bị bắn tốc độ ghi và
tính được thời gian ô tô chạy từ vạch mốc 1
sang vạch mốc 2 cách nhau 10 m là 0,6 s.
Tốc độ cho phép trên đoạn đường này là 50
km/h. Ô tô có vượt quá tốc độ không?
CÓ



KHÔNG

CỦNG CỐ
Bài 6. Một xe đạp đua đi với tốc độ 20 km/h. Quãng đường từ vạch
xuất phát tới vạch đích là 6 km.Thời gian để xe về tới đích là
A. 20 phút

B. 18 phút

C. 30 phút

D. 26 phút

CỦNG CỐ

Bài 7. Một xe chuyển động thẳng không đổi chiều, 2 giờ đầu chạy với
tốc độ trung bình 60 km/h, 3 giờ sau chạy với tốc độ trung bình 40
km/h. Tốc độ trung bình của xe trong suốt thời gian chạy là

A

50 km/h

C

48 km/h

B

44 km/h

D

34 km/h

CỦNG
CỐ
Bài 8. Dưới đây là bảng ghi kết quả đo
tốc độ của một bạn đi bộ từ đầu tới cuối lớp.

Tốc độ trung bình của bạn đó là:

A. 1,13 m/s

B. 1,15 m/s

C. 0,95 m/s

D. 1,23 m/s

TẠM
BIỆT CÁC
EM!

 Rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô giáo để bài giảng
Power Point được hoàn thiện hơn.
 Thông tin liên hệ:
Ths. Phạm Thị Minh Phượng
Zalo: 083 229 6336
Email: pmphuong6868@gmail.com

! Lưu ý: Quý thầy, cô giáo cài đúng font chữ
sử dụng trong bài để hiện bài giảng đẹp
không bị lỗi font.
Các font chữ đã sử dụng trong bài:
Times New Roman
Amatic SC