MỤC TIÊU

SHDH trang 144

Hoạt động thực hành
1. Chơi trò chơi: Tìm nghĩa gốc và
nghĩa chuyển của từ nhiều nghĩa

Ví dụ
Đặt câu

Nghĩa

Tay: Anh ấy năm tay -Nghĩa gốc
tôi như để động viên. -Nghĩa chuyển
Tay: anh ấy là một tay
chơi nổi tiếng
Mũi: Chiếc mũi của cô -Nghĩa gốc
ấy thật cao.
-Nghĩa chuyển
Mũi: Mũi thuyền đã
cập bến.
Lưng:
Hồi
bé,
bố -Nghĩa gốc
thường cõng tôi trên -Nghĩa chuyển
lưng.
Lưng: Nhà tôi nằm ở
dưới lưng đồi.

Trả lời
-Xuân 1: một mùa trong năm
-Xuân 2: trẻ trung, tươi đẹp
-Xuân 3: tuôi (năm)

a. Mùa xuân là tết trồng cây
* Xuân là từ chỉ mùa đầu tiên trong 4 mùa.

Làm cho đất nước càng ngày càng xuân .
* Xuân có nghĩa là tươi đẹp.

b. Ông Đỗ Phủ là người làm thơ nổi tiếng ở Trung
Quốc đời nhà Đường , có câu rằng “ Nhân sinh thất
thập cổ lai hi ” , nghĩa là “ Người thọ 70, xưa nay
hiếm.” (…) Khi người ta đã ngoài 70 xuân , thì tuổi tác
càng cao , sức khỏe càng thấp.
* “Xuân” ở đây có nghĩa là tuổi .

3. Xác định nghĩa gốc và nghĩa chuyển của mỗi
từ dưới đây và đánh dấu kết quả vào bảng:
Từ

Nghĩa

Xác định
Nghĩa gốc

Cao

Có chiều cao lớn hơn mức bình thường.
Có số lượng hoặc chất lượng hơn hẳn
mức bình thường.

Nặng

- Có trọng lượng lớn hơn mức bình
thường.
Ở mức độ cao hơn, trầm trọng hơn mức
bình thường.

Ngọt

- Có vị như vị của đường, mật.
- (Lời nói) nhẹ nhàng, dễ nghe.
- (Âm thanh) nghe êm tai.

Nghĩa chuyển

3. Xác định nghĩa gốc và nghĩa chuyển của mỗi
từ dưới đây và đánh dấu kết quả vào bảng:
Từ

Nghĩa

Xác định
Nghĩa gốc

Cao

Có chiều cao lớn hơn mức bình thường.

x

Có số lượng hoặc chất lượng hơn hẳn
mức bình thường.
Nặng

- Có trọng lượng lớn hơn mức bình
thường.

x
x

Ở mức độ cao hơn, trầm trọng hơn mức
bình thường.
Ngọt

- Có vị như vị của đường, mật.

Nghĩa chuyển

x
x

- (Lời nói) nhẹ nhàng, dễ nghe.

x

- (Âm thanh) nghe êm tai.

x

3. Đặt câu để phân biệt các nghĩa của một
trong những từ nói trên.

a. Cao:
- Có chiều cao lớn hơn mức bình thường.
* Ông ấy cao hơn những người
cùng trang lứa.

- Có số lượng hoặc chất lượng
hơn hẳn bình thường.
* Việt Nam giờ đã có nhiều mặt
hàng chất lượng rất cao.

b. Nặng
- Có trọng lượng lớn hơn
mức bình thường.

* Bé này cân nặng hơn
lứa tuổi.

- Có mức độ cao hơn, trầm trọng
hơn mức bình thường.

* Ca bệnh này nặng không biế
có thành công được không?

c. Ngọt
- Có vị như vị
của đường, mật.

- ( Lời nói) nhẹ
nhàng, dễ nghe.

* Quả khế này
chín ăn rất ngọt.

* Giọng hát của
chú ấy ngọt ngào
quá.

- (Âm thanh) nghe
êm tai.

* Tiếng đàn nghe
rất ngọt.