Thứ ba ngày 7 tháng 11 năm 2023
Tiếng việt: Luyện từ và câu

Biện pháp nhân hóa

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
- Biết được khái niệm biện pháp nhân hoá và nhận biết được biện pháp nhân hoá.
- Tìm được các sự vật được nhân hoá trong câu, đoạn văn.
- Phát triển năng lực ngôn ngữ.
- Biết vận dụng bài học vào thực tiễn cuộc sống. Viết được câu văn có sử dụng biện
pháp nhân hoá.
* Từ đó HS hình thành và Phát triển năng lực, phẩm chất:
- Tích cực học tập, tiếp thu kiến thức để thực hiện tốt nội dung bài học. Nâng cao kĩ
năng tìm hiểu danh từ, vận dụng bài đọc vào thực tiễn. Phát triển năng lực giao tiếp
trong trò chơi và hoạt động nhóm.
- Thông qua bài học, biết yêu quý bạn bè và đoàn kết trong học tập. Có ý thức tự
giác trong học tập, trò chơi và vận dụng. Biết giữ trật tự, lắng nghe và học tập
nghiêm túc.
* Giáo dục hòa nhập (GDHN): Nhận biết và đọc được một số từ nhân hóa.

Trong bài hát nhắc tới
các con vật nào?
Nguyễn Thị Ái Quyên
Trong bài
hát nhắc tới chim vành
khuyên, chào mào, chích choè,
sơn ca.

Bạn chim vành khuyên có
những hành động nào
đáng khen?
Nguyễn Thị Ái Quyên

Bạn chim vành khuyên gọi dạ,
bảo vâng, lễ phép,…

Tác giả đã dùng từ ngữ nào
để gọi chích choè, chào
mào, sơn ca…?
Chích choè gọi bằng anh, sơn ca Nguyễn Thị Ái Quyên
gọi bằng cô, sáo nâu – gọi bằng
chị.

Em có nhận xét gì về các từ
ngữ dùng để tả hay gọi các
loài chim trong bài hát?
Nguyễn Thị Ái Quyên

Những từ ngữ đó đều là những
từ ngữ dùng để miêu tả hay gọi
con người.

1. Mỗi từ in đậm trong đoạn
văn dưới đây dùng để gọi con vật nào? Em
Nguyễn Thị Ái Quyên
có nhận xét gì về cách dùng những từ đó trong đoạn văn?
Mùa xuân, ngày nào cũng là ngày hội. Muôn loài vật trên đồng lũ lượt kéo nhau đi.
Những anh chuồn ớt đỏ thắm như ngọn lửa. Những cô chuồn chuồn kim nhịn ăn để thân
hình mảnh dẻ, mắt to, mình nhỏ xíu, thướt tha bay lượn. Các chú bọ ngựa vung gươm tập
múa võ trên những chiếc lá to. Các ả cánh cam diêm dúa, các chị cào cào xoè áo lụa đỏm
dáng,... Đạo mạo như bác giang, bác dẽ cũng vui vẻ dạo chơi trên bờ đầm.
(Theo Xuân Quỳnh)

Thảo luận nhóm đôi

Các từ hô gọi
làm
cho
các
con
vật
trong
đoạn
văn
Hoàn thành phiếu bài tập
trở nên sinh động, gần gũi với con người hơn
STT
1
2
3
4
5
6

Từ in đậm

anh
cô
chú
ả
chị
bác

Con vật
chuồn chuồn ớt
chuồn chuồn kim
bọ ngựa
cánh cam
cào cào
giang, dẽ

Tác giả Xuân Quỳnh đã dùng các từ ngữ
để gọi con người để nói về con vật đó
chính là biện pháp nhân hoá. Khi viết câu,
đoạn văn có sử dụng biện pháp nhân hoá
sẽ làm câu văn hay đoạn văn thêm hay,
sinh động hơn.

2. Tìm trong đoạn thơ dưới đây những từ ngữ chỉ hoạt động, đặc
điểm của người được dùng để tả các vật hoặc hiện tượng tự nhiên.

STT
1
2
3
4
5
6

Hoàn thành Phiếu bài tập

Vật, hiện tượng tự
nhiên

Từ ngữ chỉ người hoặc đặc
điểm, hoạt động của người

Bụi tre

Tần ngần, gỡ tóc

Hàng bưởi
Chớp

Bế lũ con
Rạch ngang trời

Sấm
Cây dừa
Ngọn mùng tơi

Ghé xuống sân, khanh khách cười
Sải tay bơi
Nhảy múa

Nhân hóa là gọi hoặc kể, tả con vật, cây
cối, đồ vật, hiện tượng tự nhiên,...bằng
những từ ngữ vốn được dùng để gọi
hoặc kể, tả người; làm cho chúng trở
nên gần gũi, sinh động hơn.

NHÂN
HÓA

Gọi hoặc kể, tả con vật, cây
cối, đồ vật, hiện tượng tự
nhiên,... bằng những từ
ngữ vốn được dùng để gọi
hoặc kể, tả người; làm cho
chúng trở nên gần gũi, sinh
động hơn.

Ví dụ:
Rễ siêng không ngại đất
nghèo
Tre bao nhiêu rễ bấy
nhiêu cần cù
Vươn mình trong gió
tre đu
Cây kham khổ vẫn hát
ru lá cành.
(Tre Việt Nam – Nguyễn
Du)

3. Trong đoạn thơ dưới đây, những vật và hiện tượng tự nhiên nào
được nhân hoá? Chúng được nhân hoá bằng cách nào?

Đồng làng vương chút heo may
Mầm cây tỉnh giấc, vườn đầy tiếng chim
Hạt mưa mải miết trốn tìm
Cây đào trước cửa lim dim mắt cười
Quất gom từng giọt nắng rơi
Làm thành quả – trăm mặt trời vàng mơ...
(Đỗ Quang Huỳnh)

Hoàn thành Phiếu bài tập
STT
1
2
3
4

Thảo luận nhóm 4

Vật, hiện tượng tự nhiên
được nhân hóa

Mầm cây tỉnh giấc
Hạt mưa trốn tìm
Cây đào lim dim, cười
Quất gom nắng

Cách nhân hóa

Dùng từ chỉ
hoạt động, đặc
điểm của người
để nói về hoạt
động, đặc điểm
của vật.

4. Đặt 1-2 câu nói về con vật, cây cối,
đồ vật….trong đó có sử dụng biện
pháp nhân hoá.

Ví dụ: Cây chuối mẹ dang tay,
vươn mình ôm lấy đàn con.

VẬN
DỤNG

Nhân hoá là gì?

Gọi hoặc kể, tả về
đồ vật, con vật
hay hiện tượng
thiên nhiên bằng
những từ vốn để
gọi hoặc kể, tả
người.

Hãy đặt 1 câu có sử dụng
biện pháp nhân hoá?

Chia sẻ những
gì em đã học
được sau tiết
học.