VĂN BẢN: GÒ ME
Hoàng Tố Nguyên

KHỞI ĐỘNG
- Kể tên một số bài thơ viết về Nam bộ mà em biết?

- Đọc một khổ thơ mà em yêu thích?

- Những bài thơ viết về miền đất Nam Bộ là: 
Cửu Long Giang ta ơi (Nguyên Hồng)
Gửi Nam Bộ Mến Yêu (Xuân Diệu).

I. ĐỌC VĂN BẢN
2. Từ khó

- Gò Me: một địa danh nổi tiếng thuộc huyện
Gò Công Đông , tỉnh Tiền Giang hiện nay.
- Lúa nàng keo: một giống lúa cổ truyền thơm
đặcKeo
biệt,
được
nhân
dân
miền
Nam
bộ tự như các giống lúa thơm ngon nổi tiếng khác rải rác ở Đồng Bằng
Tênngon
gọi Nàng
là biểu
trưng
cho sự
thơm
ngonTây
đặc biệt,
tương
Sông trồng
Cửu Long
của một
ngườinăm.
con gái như Nàng Hương, Nàng Tây, Nàng Thơm, Nàng Tét, Nàng Co, Nàng Nhen, Nàng Côi,
vàcũng
giữmang
gìn tên
từ hàng
trăm
Nàng Xe, Nàng Chô…
Giống
lúa
nàyKeo
có thể
chịu
được
độ
mặn
Tên
gọi
Nàng
làcóbiểu
sựvà cao của vùng ven biển bị
Hạt
gạo
Nàng
Keo
màutrưng
sẫm,cho
tròn
nhiễmso
mặn
và
giống
lúa
dài
ngày
nên mỗi năm chỉ trồng được
thơm
ngon
biệt,
tương
như
các
ngắn
vớiđặc
gạolà
thường.
Khitự
nấu
thành
một vụ
kéo
dài
đến
6nổi
tháng.
Đặc
biệt
giống
lúa
thơm
ngon
tiếng
khác
rảihơn ở chỗ, lúa Nàng Keo chỉ
cơm
có
mùi
thơm
nhẹ,
cơm
ngon,
nhai
trổ bông
vào
tháng
10-11cũng
hàng năm, khi ánh mặt trời
rác
ở Đồng
Bằng
Sông
Cửu
lâu
sẽ
thấy
vị khoảng
ngọt
đậm
đà. Long
chiếu xuống
nàycon
vớigái
nhiệt
mang
tên củavùng
một đất
người
nhưlượng cao nhất và thời gian
trong Hương,
ngày kéo
dài nhất.
Vì vậy,
người
dân ở đây thường gieo sạ
Nàng
Nàng
Tây, Nàng
Thơm,
Nàng
lúa từ
tháng
hàng
nămNàng
để đến
Tét,
Nàng
Co,5-6
Nàng
Nhen,
Côi,tháng
Nàng10-11 cây lúa trổ bông
là đủ
ngày
đủ tháng cho chất lượng hạt lúa thơm ngon. Và dù có
Xe,
Nàng
Chô… 
gieo sạ trước đó thì lúa Nàng Keo cũng không trổ bông sớm hơn

Núng
đồng
tiền
(lao
lúm
đồngđược
tiền)để
- --Nọc
Lụy:
cấy
Kiên
: dụng
nhẫn
cụchờ
người
động
khác
làmđạt
chỗ
hơi
lõm
thường
xuất
hiện để
ra ởchọc
má lỗ
, tạo
bằng
mục
gỗ
đích
, cómình
đầu mong
nhọn
,muốn.
dùng
nên
nétđất
duyên
dángmầm
, đáng
xuống
và gieo
lúayêu
vàotrên
lỗ. khuôn
mặt.
- Sắc lịch: Nhan sắc và sự thanh
lịch

a. Tác giả

- Hoàng Tố Nguyên (1929 – 1975)
- Quê: Gò Công - Tiền Giang).
- Nhà thơ tiêu biểu của Văn học Nam Bộ nói riêng,
của Việt Nam nói chung.

- Thơ ông đậm chất Nam Bộ, thể hiện tình yêu quê hương
da diết của một con người Nam Bộ sống trên đất Bắc.
- Các tác phẩm tiêu biểu: Từ nhớ đến thương (tập thơ, năm
1950), Đất nước (tập thơ, 1956), Gò Me (tập thơ, năm 1957),
Quê chung (tập thơ, năm 1962), Gởi chiến trường chống Mỹ
(năm 1966)...
-  Tháng 6-1975, ông mất tại Hương Canh, Thái Bình sau một cơn
bạo bệnh. 

b. Tác phẩm
+ Hoàn cảnh sáng tác:

Tập thơ Gò Me của ông gồm 13 bài thơ được xuất bản năm 1957 đã
gây được tiếng vang lớn. 
- Nội dung tập thơ chủ yếu thể hiện tấm lòng thương
nhớ quê hương của tác giả.
- Trong tập thơ này, bài thơ Gò Me viết về quê hương
của ông là đặc sắc nhất

+ Thể thơ : thơ tự do (Số chữ giữa các dòng thơ không giống
nhau)
+ Phương thức biểu đạt: Biểu cảm + tự sự + miêu tả.

Phần 1: Từ đầu đến “người tôi yêu”: Cảnh sắc Gò
Me hiện lên qua nỗi nhớ của nhà thơ

Bố cục
3 phần

Phần 2: Tiếp theo đến “lụa mềm lửng
lơ”: Hình ảnh người dân Gò Me
Phần 3: Còn lại: Giai điệu quê hương trong
lòng tác giả

II. KHÁM PHÁ VĂN
BẢN

- Ánh sáng:
+ Đốm hải đăng “tắt”,
“lóe đêm đêm”
+ Lúa nàng keo “chói
rực”

Þ Nghệ thuật:
- Miêu tả, kể , liệt kê
- Ngôn ngữ giàu
hình ảnh.
- So sánh, nhân hóa

- Âm
thanh
+ “Leng
keng”
nhạc ngựa

- Không gian:
+ “Ruộng vây
quanh”
+ “bốn màu gió
mát”
+ “mặt trông ra
bể”

- Thiên nhiên Gò Me:
+ Me non “cong vắt”
+ “Lá xanh như dải
lụa”
+ “bông lúa chín”
+ “xao xuyến bờ tre”

=> Thiên nhiên thơ mộng, tươi đẹp, trù phú,
giàu sức sống.
Nhà thơ hạnh phúc khi thấy quê mình giàu
sức sống

b. Hình ảnh con người Gò Me.

những
dòng
về đồng
Những
những
emthơ
mánói
núng
tiền cô gái Gò Me
HọĐọc
là chị,
những
ai?
*
Những
Những
từ
ngữ,
tiết gợi nón làm duyên
Nọc
con
cấyngười
, tay
tròn
Gòchi
Me?
, nghiêng
- Ngoại hình:
về ngoại
hình,
chất
Véo
von điệu
hátphẩm
cổ truyền
của con người Gò Me?
+ má núng đồng tiền
ChỉCon
ra nghệ
thể hiện
hiện lên
ngườithuật
Gò Me
+ tay tròn , nghiêng nón làm duyên
convới
người
Gò
Me?
những phẩm chất ra
+ má đỏ thẹn thò
sao?
- Phẩm chất, tâm hồn:
"Véo von điệu hát cổ truyền",
"Giã me bên trã canh chua ngọt ngào".
- Nghệ thuật liệt kê, kể chuyện,
miêu tả, từ ngữ gợi hình ảnh.
Þ Người con gái Gò Me xinh xắn,
duyên dáng, dịu dàng, đáng yêu, đáng trân trọng

* Những công việc của con người Gò Me
Hãy
chỉ ra
những
tiết, hình
+ “cắt
cỏ,
chănchi
bò”
ảnh
gợi tảđầu
về công
việc của con
+ “gối
lên áo”
người
Gò Me?
+ “nằm
dưới hàng me, nghe tre thổi sáo”
+ “véo von điệu hát”
+ “cắt cỏ, chăn bò”
Hãy
nhận
xét
nghệ
thuật
biểu
đạt
của
+ “gối đầu lên áo”
nhà thơ về con người Gò Me?
+ “nọc cấy”
+ “tay tròn”
Nghệ thuật: Kể, liệt kê, ngôn ngữ gợi hình, gợi cảm.
Qua cáccon
chi tiết
đó, em
có dị,
cảmmộc
nhận gì
-> Con người Gò Me là những
người
giản
về biệt
con người
Gò cô
Me?gái Gò Me rất
mạc, chân thành, đặc
những
duyên dáng, nhẹ nhàng, thướt tha.

iai điệu quê hương trong lòng tác giả
- NhàHãy
thơ nhớ
Gòtâm
Me, nhớ
về quê
cho về
biết
trạng,
tìnhhương
cảm . của nhà thơ
đến Nhớ
Gò quê
Me,
tác
dahương,
diết điệu
về Gò
Me,giả
nhớnhớ
về quê
tác giảhò
nhớquê
nhấthương
hình
với
hương?
- Vì ảnh
những
câu hát
thành,
nói lên dấu ấn quê
Vì chân
sao tác
giảmộc
lại mạc,
nhớ nhất
nào?
hương.
điệu hò của quê hương?
“Hò
ơ…
Trai
Biên
Hòa
- Nghệ thuật: lời thơ giàu hình ảnh, ngôn ngữ Nam Bộ.
lụy gái Gò Me
Không vì sắc lịch, mà
chỉVừa
vì mê
Nhà thơ:
trân giọng
trọng tựhò”
hào lại vừa trĩu nặng niềm
yêu thương
quê hương tha thiết.

Nội
dung

- Bài thơ Gò Me thể hiện tấm lòng thương nhớ quê
hương miền Nam thân thương và anh dũng của tác
giả. Hình ảnh quê hương Gò Me xuất hiện như làn gió
mát trong khung cảnh oi bức. Người đọc miền Bắc lần
đầu biết đến một nhà thơ Nam Bộ, với người, với tình,
với cảnh và giọng thơ Nam Bộ thứ thiệt hồn hậu, chất
phác.

Thể thơ tự do , âm hưởng trong
sáng, nhẹ nhàng, tha thiết

Ngh
ệ
thuậ
t

- Nhiều hình ảnh sinh động, giàu sức gợi.
- Lời thơ như ngân lên thành lời ca.
- Ngôn ngữ thơ đậm chất Nam Bộ
- Giọng điệu bài thơ phù hợp với cảm xúc
của tác giả