LẶNG LẼ
SAPA

Nguyễn Thành Long

SA PA
Nằm ở phía Tây bắc của Tổ
quốc, Sa Pa là một huyện vùng
cao của tỉnh Lào Cai, một
vùng đất khiêm nhường, lặng
lẽ nhưng ẩn chứa bao điều kỳ
diệu của cảnh sắc thiên nhiên

3

Cột cờ Fanxipang cao 3143m

Bình minh Sapa

Tượng Phật trên đỉnh Fanxipang

Nhà thờ đá Sapa

Cổng trời Sapa

HÀNH TRÌNH HÀ NỘI – SA
PA
DÃY
HOÀNG LIÊN SƠN

NÚI HÀM RỒNG

LÀO CAI
HÀ NỘI

- NGUYỄN THÀNH LONG
(1925 -1991)

- Quê: Quảng Nam

* Sự nghiệp sáng tác:
- Viết văn từ thời
kháng chiến chống Pháp.
- Chuyên viết truyện ngắn
và kí.

* Phong cách:
- Nhẹ nhàng
- Giàu chất thơ
- Có khả năng thanh lọc
tâm hồn

* Tác phẩm chính:

LẶNG LẼ SA PA
* Sáng tác: 1970
Sau chuyến đi
thực
tế dựng XHCN
MB xây

NHAN ĐỀ

MN chống Mỹ

- Đảo ngữ
- Khung cảnh Sa Pa tĩnh lặng,
thích hợp nghỉ ngơi.
- Hình ảnh con người lao động
thầm lặng.
TƯ TƯỞNG, CHỦ ĐỀ

KIẾN THỨC CƠ BẢN
• Xuất xứ: Tập “Giữa trong
xanh”
• Thể loại: Truyện ngắn
• Ngôi kể: thứ ba
• Điểm nhìn: ông họa sĩ

TÊN NHÂN VẬT

- Không có tên riêng
- Đặt theo giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp

Số đông

Trên chuyến xe khách từ Lào Cai đi Lai Châu, bác lái xe trò
chuyện với ông hoạ sĩ và cô kĩ sư mới ra trường. Chiếc xe dừng
lại lấy nước và nghỉ ngơi, bác lái xe giới thiệu với cô kĩ sư và
ông hoạ sĩ về một người “Cô độc nhất thế gian”, đó là anh thanh
niên làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên
Sơn cao 2600 mét. Xúc động trước vẻ đẹp tâm hồn của anh,
ông hoạ sĩ đã phác hoạ bức chân dung anh thanh niên. Sau
cuộc trò chuyện âý, cô kĩ sư càng thấy vững tin hơn vào quyết
định lên nhận công tác ở miền núi của mình. Họ chia tay trong
niềm xao xuyến, bâng khuâng với lời hẹn của ông hoạ sĩ nhất
định sẽ trở lại Sa Pa.

II. Tìm hiểu văn bản
1 Vẻ đẹp thiên nhiên Sapa

1. Bức tranh thiên nhiên thơ mộng:
­
­
­
­
­
­

Sa Pa bắt đầu với những rặng đào.
những đàn bò lang cổ …
Nắng ... len tới, đốt cháy rừng cây
Những cây thông …màu xanh của rừng.
Mây bị nắng xua, cuộn tròn … lăn ... luồn cả vào gầm xe.
... nắng đã mạ bạc cả con đèo, ... như một bó đuốc lớn.
 Vài nét chấm phá, nghệ thuật nhân hóa, so sánh, ngôn ngữ đặc sắc.
 Vẻ đẹp thiên nhiên Sa Pa độc đáo, tươi sáng, thơ mộng, đầy sức
sống.
=> Tình yêu thiên nhiên của tác giả.

TÌM HIỂU
1.Nhân vật anh thanh niên hiện lên qua
cái nhìn và suy nghĩ của nhân vật nào?
2.Hoàn cảnh sống và công việc của anh?
3.Suy nghĩ của anh về công việc và cuộc
sống?
4.Nét đẹp đáng chú ý nhất ở nhân vật

2. NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN

a. Lời kể của
bác lái xe

Anh thanh niên 27
tuổi, sống và làm việc
một mình trên đỉnh núi
Yên Sơn cao 2600m,
quanh năm suốt tháng
làm bạn với mây mù và
cỏ cây.
Là người “cô độc nhất
thế gian”, anh “thèm
người” đến mức đã chặt
cây chắn ngang đường
xe chạy chỉ để được gặp
và nói chuyện với người
một lát.

Điểm nhìn
trần thuật
đầu tiên
Hấp dẫn,
kích thích
tò mò.

2. NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN
b. Hoàn cảnh sống và công việc:
Hoàn
cảnh
sống

Sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m,
bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo.

Công
việc

Làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu (đo gió,
mưa, nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất…để dự báo
thời tiết phục vụ sản xuất, chiến đấu).

 Hoàn cảnh sống vô cùng khắc nghiệt, công việc vô cùng gian
khó đòi hỏi sự chính xác, tỉ mỉ, tinh thần trách nhiệm cao.

Trạm khí tượng ở Yên Sơn ngày nay, nơi
nhà văn lấy cảm hứng viết “Lặng lẽ Sa
Pa”.

2. NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN
b. Hoàn cảnh sống và công việc:
- Suy nghĩ: Công việc của
anh có vai trò quan
trọng, để góp phần: “Phục
vụ sản xuất, phục vụ chiến
đấu”, công việc của anh
còn gắn với “bao anh em
đồng chí”.

- Luôn hoàn thành công việc đo và báo số
liệu về trạm bất cứ lúc nào, trong hoàn cảnh
gian khổ vào lúc 1 giờ sáng. Nửa đêm, đúng
giờ “ốp” thì dù mưa tuyết, gió rét vẫn trở dậy
làm việc...
- Anh coi công việc như người bạn: “Khi ta
làm việc, ta với công việc là đôi”, nếu cất công
việc đi anh cảm thấy: “buồn đến chết mất”.

Suy nghĩ đúng đắn, nhận thức được ý nghĩa của công việc,
có lòng yêu nghề, tinh thần trách nhiệm, hạnh phúc
khi
và cống
hiến.
Điều được
đó đã làm
khiếnviệc
anh thêm
yêu cuộc
sống và con người, giúp anh có
thêm nghị lực để vượt lên sống đẹp đầy ý nghĩa.

c. LỐI SỐNG
Sống có lí tưởng, hoài bão
Vì nhân dân, vì đất nước, anh
suy nghĩ :“mình sinh ra…. vì
ai mà làm việc?” mà anh đã
vượt lên nỗi “thèm người” để
gắn bó với công việc thầm
lặng này. Anh đã phát hiện
một đám mây khô giúp không
quân ta…

Sống giản dị - tâm hồn phong phú
+ Căn nhà với đồ đạc giản đơn.
+Tự tìm niềm vui, chủ động vượt
lên trên cô đơn: ngoài giờ làm việc
anh trồng hoa, nuôi gà, đọc sách, coi
sách là bạn.
+ Tổ chức sắp xếp cuộc sống một
mình ở trạm ngăn nắp gọn gàng.

d/ Phẩm chất, nét đẹp

* Lòng yêu
nghề và
tinh thần
trách
nhiệm cao
đối với
công
việc, sống
có lí tưởng

Làm việc 1 mình trên
đỉnh núi cao lạnh cóng
với mưa tuyết, gió rét
nhưng chưa bao giờ bỏ
“ốp”.
Ý thức về công việc tuy
nhỏ bé nhưng liên quan
đến công việc chung của
đất nước, của mọi người:
“Huống chi… vì ai mà
làm việc”
Coi công việc là niềm
vui, lẽ sống, là bạn: “Khi
ta làm việc, ta với công
việc là đôi… chứ cất nó
đi cháu buồn chết mất”

* Biết tạo
ra một
cuộc
sống nề
nếp, tự
tìm niềm
vui cho

Chủ động sắp xếp cho
mình 1 cuộc sống ngăn
nắp: “ một căn nhà ba
gian sạch sẽ, với bàn
ghế, sổ sách, …máy bộ
đàm”
Ngoài công việc anh
còn trồng hoa, nuôi gà,
đọc sách.

* Cởi
mở,
chân
thành và
luôn
quan
tâm đến

Anh rất quý trọng mọi
người, mừng rỡ khi có
khách đến thăm nhà.

Anh tặng cho cô kĩ sư
bó hoa, biếu vợ bác lái
xe củ tam thất để bồi
dưỡng sau khi ốm, tặng
mọi người làn trứng ăn
trưa.

* Con
người
khiêm
tốn.

Anh cảm thấy công
việc mình làm thật là
nhỏ bé.
Anh đã từ chối khi ông
họa sĩ có ý định vẽ
chân dung mình và giới
thiệu cho ông người mà
anh cho là đáng vẽ hơn
mình.

d/ Phẩm chất, nét đẹp
Lòng yêu
nghề
và
tinh thần
trách
nhiệm cao
đối
với
công việc.

Biết tạo ra
một cuộc
sống nền
nếp, tự tìm
niềm
vui
cho mình.

Cởi
mở,
chân thành
và
luôn
quan tâm
đến người
khác.

Con người
khiêm tốn

 Anh thanh niên là chân dung con người

lao động trong thời kì mới: có lí tưởng sống
cao đẹp, hết lòng cống hiến cho công cuộc

Trong những nét đẹp ở
anh thanh niên, em ấn
tượng hoặc ngưỡng mộ
nét đẹp nào nhất ? Vì
sao ?

• 27 tuổi
• Sống và làm việc 1 mình
trên đỉnh Yên Sơn
* Công việc
• Công tác khí tượng
kiêm vật lí địa cầu

Hoàn cảnh sống khắc
nghiệt. Công việc gian
khổ, đòi hỏi sự chính xác,
tinh thần trách nhiệm

YÊU NGHỀ, CÓ TRÁCH NHIỆM
VỚI CÔNG VIỆC

CÓ LỐI SỐNG ĐẸP

ANH
THANH NIÊN

Cuộc sống bản thân
ngăn nắp có phần thơ
mộng.
Với mọi người:
- Chân thành, cởi mở,
hiếu khách
- Khiêm tốn, thành thật

BÀI TẬP NHANH
Đọc câu văn sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi , sao lại gọi là một mình
được?
a. Về hình thức, câu văn trên thuộc kiểu câu chia theo mục đích nói
nào?
b. Câu văn là lời của ai nói với ai?
c. Qua câu văn, em hiểu gì về nhân vật?

3. NHÂN VẬT KHÁC

Nhân vật xuất
hiện trực tiếp

Nhân vật xuất
hiện gián tiếp

Ông họa sĩ
Nhân vật xuất
hiện trực tiếp

Cô kĩ sư
Bác lái xe
Ông kĩ sư vườn rau
Anh kĩ sư khoa học
nghiên cứu bản đồ sét

Nhân vật xuất
hiện gián tiếp

Anh bạn đồng nghiệp
trên đỉnh Phanxiphang
Bố của anh thanh niên

MANG ĐIỂM NHÌN TRẦN THUẬT
Anh thanh niên hiện ra rõ nét và đẹp hơn,
có thêm chiều sâu tư tưởng.

Ông họa sĩ

VẺ ĐẸP PHẨM CHẤT
- Say mê với công việc, khao khát sáng tạo.
- Trái tim yêu thương, rung động trước vẻ
đẹp của Sa Pa:
+ Thiên nhiên mơ mộng.
+ Con người say mê lao động.

CẢM XÚC KHI GẶP ANH THANH NIÊN
* Thấy nhọc
* Bối rối
* Yêu
- Nảy được cảm hứng
- Cuộc sống đẹp, - Làm sao cho nét phải
sáng tác trong khoảnh
tinh thần dung thể hiện được tinh thần
khắc
cảm của anh chân dung.
- Đạt được một phần ước
thanh niên => => Băn khoăn, trăn trở
nguyện trong chuyến đi
mẫu vẽ
thực tế ở Lào Cai.

=> Lí tưởng thanh niên VN
* Trong cuộc gặp gỡ:
thời chống Mỹ.
- Sự bừng tỉnh khi gặp được
ánh sáng từ công việc lao động
Sẵn sàng đi bất cứ đâu khi
có ích.
Tổ quốc cần
- Khao khát cống hiến
Sinh ra và lớn lên ở
- Thầm kín tế nhị
Hà Nội. Tốt nghiệp
ra trường xung
phong lên công tác
ở Tây Bắc

* Bàng hoàng
- Hiểu cuộc sống của anh thanh
niên và những người như anh.
- Đón nhận một tình yêu đích
thực về lẽ sống và cuộc sống.

=> Tin tưởng vào con đường đã chọn

* Hàm ơn
- Về bó hoa được tặng.
- Về bó hoa háo hức, mơ
mộng, bó hoa của tinh thần

Bác lái xe
-Yêu công việc, suốt 30 năm vẫn luôn
cởi mở, niềm nở, có trách nhiệm với
công việc, là cầu nối giữa anh thanh
niên và cuộc đời.

=>Làm câu chuyện sinh động, hấp dẫn, kích thích
sự tò mò của các nhân vật khác về anh thanh niên.

• Những nhân vật phụ khác:
Không xuất hiện trực tiếp mà chỉ xuất hiện gián tiếp qua lời kể của anh thanh niên
- Ông kĩ sư vườn rau: ngày ngày ngồi quan sát ong thụ phấn, rồi tự tay thụ
phấn cho su hào để củ su hào to hơn, ngọt hơn.
- Anh cán bộ nghiên cứu sét: suốt 11 năm không xa cơ quan, lúc nào cũng chờ
sét, quên cả hạnh phúc riêng để hoàn thành bản đồ sét giúp tăng tài nguyên cho
đất nước.
- Anh bạn đồng nghiệp: lặng lẽ cống hiến trên đỉnh Phan-xi-păng cao
3142m.
- Ông bố anh: xung phong đi bộ đội.

Nối các nhân vật trong cột A với các đặc điểm trong cột B cho phù hợp.
A
B
1.Ông họa sĩ
a.
+ Hồn nhiên, sống có lí tưởng, biết cảm nhận và trân
trọng vẻ đẹp.
+ Sẵn sàng đem sức trẻ của mình để cống hiến cho
Tổ quốc.
2.Cô kĩ sư
b.
+ Yêu nghề, có trách nhiệm đối với công việc.
+ Nhạy cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên và con người.
3.Bác lái xe
c.
+ Đều tận tuỵ, có trách nhiệm với công việc; âm
thầm và say sưa cống hiến cho đất nước.
4. Ông kĩ sư vườn d.
rau và anh cán bộ + Là điểm nhìn trần thuật của truyện
nghiên cứu sét
+ Là người từng trải, suy tư, trăn trở trước cuộc đời,
khao khát được cống hiến cho nghệ thuật.

CỘT A
1.Ông họa sĩ

CỘT B
d. + Là điểm nhìn trần thuật của truyện
+ Là người từng trải, suy tư, trăn trở trước cuộc
đời, khao khát được cống hiến cho nghệ thuật.
2.Cô kĩ sư
a. + Hồn nhiên, sống có lí tưởng, biết cảm nhận và
trân trọng vẻ đẹp.
+ Sẵn sàng đem sức trẻ của mình để cống hiến
cho Tổ quốc.
3.Bác lái xe
b. + Yêu nghề, có trách nhiệm đối với công việc.
+ Nhạy cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên và con
người
4. Ông kĩ sư c.
vườn rau và + Đều tận tuỵ, có trách nhiệm với công việc;
anh cán bộ + Âm thầm và say sưa cống hiến cho đất nước.
nghiên cứu sét

Không có tên riêng

ĐIỂM
CHUNG

Say mê công việc, vì công việc làm
giàu cho đất nước, họ sẵn sàng hi
sinh tuổi thanh xuân, hạnh phúc và
tình cảm gia đình.
Cuộc sống lặng lẽ và nhân ái
dưới bầu trời Sa Pa.

4. Chất trữ
tình trong

Chất trữ tình trong văn
bản

Vẻ đẹp của
Vẻ đẹp của
người lao
thiên nhiên
động ở Sapa
Sapa
(suy nghĩ,
việc làm, lối
 Với giọng văn nhẹ nhàng, ngôn ngữ
sống.)
trong sáng giàu chất thơ, tác giả đã giúp
người đọc cảm nhận được chất trữ tình

III. TỔNG KẾT

1.Nội dung: Cuộc gặp gỡ tình cờ của ông hoạ sĩ, cô kĩ sư mới ra
trường với người thanh niên làm việc một mình tại trạm khí tượng
trên núi cao Sa Pa. Qua đó, truyện ca ngợi những người lao động
thầm lặng, có cách sống đẹp, cống hiến sức mình cho đất nước.
2. Nghệ thuật: Truyện xây dựng tình huống hợp lí, cách kể chuyện
hợp lí, tự nhiên; miêu tả nhân vật từ nhiều điểm nhìn; ngôn ngữ
chân thực giàu chất thơ và chất hoạ; có sự kết hợp giữa tự sự, trữ
tình với bình luận.