Trò chơi “Ai tinh mắt?”

1

4

3

2

5

Tiết 26 - Bài 25

THƯỜNG BIẾN

Tiết 26 – Bài 25: THƯỜNG BIẾN
I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của
môi trường
II. Mối quan hệ kiểu gen, môi trường và
kiểu hình
III. Mức phản ứng

I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường

Chú ý: Kích thước thân, lá và sự biến đổi của rễ

Chú ý: kích thước củ

I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
Phiếu học tập: Tìm hiểu sự biến đổi kiểu hình
Đối tượng
quan sát
A/ H25: Lá
cây rau mác

Điều kiện môi
trường

Kiểu hình tương ứng

Nhân tố ảnh
hưởng chính

 Trong nước
 Trên mặt nước
 Trong không khí

B/ VD1:Cây
rau dừa nước

C/ VD2: một
giống su hào

 Trên bờ
 Ven bờ
 Trên mặt nước
 Trồng đúng quy

trình.
 Trồng không đúng
quy trình

1. Sự biểu hiện ra kiểu hình của một kiểu gen phụ thuộc vào những yếu tố nào?
2. Trong các yếu tố đó, yếu tố nào được xem như không biến đổi?

Đối tượng
quan sát

Điều kiện môi
trường

Kiểu hình tương ứng

A/ H25. Lá cây  Mọc trong nước  Lá hình bản dài
rau mác

 Trên mặt nước

 Lá hình mác, phiến rộng

 Trong không khí  Lá hình mác, phiến lá nhỏ

Nhân tố ảnh
hưởng chính
 Nước

Đối tượng
quan sát
B/ VD 1: Cây
rau dừa nước

Điều kiện môi
trường

 Mọc trên bờ
 Mọc ven bờ
 Mọc trải trên
mặt nước

Kiểu hình tương ứng

Nhân tố ảnh
hưởng chính

 Thân nhỏ và chắc, lá

nhỏ
 Thân, lá lớn hơn
 Thân, lá lớn hơn, rễ biến
thành phao

Nước

Đối tượng
quan sát

Điều kiện môi
trường

C/ VD2: Củ su  Trồng đúng quy
hào
trình.
 Trồng không đúng
quy trình.

Kiểu hình tương ứng
 Củ to
 Củ nhỏ

Nhân tố ảnh
hưởng chính

Quy trình
kỹ thuật

I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
Phiếu học tập: Tìm hiểu sự biến đổi kiểu hình
Đối tượng
quan sát

Điều kiện môi
trường

H25: Lá cây
rau mác

 Mọc trong nước

 Lá hình bản dài

 Trên mặt nước

 Lá hình mác, phiến rộng

 Trong không khí

 Lá hình mác, phiến lá nhỏ

 Mọc trên bờ
 Mọc ven bờ
 Mọc trải trên
mặt nước

 Thân nhỏ và chắc, lá nhỏ
 Thân, lá lớn hơn
 Thân, lá lớn hơn, rễ biến

VD1: Cây rau
dừa nước

VD2: Củ su
hào

 Trồng đúng

quy trình.
 Trồng không
đúng quy trình.

Kiểu hình tương ứng

Nhân tố ảnh
hưởng chính

Nước

Nước

thành phao
 Củ to

 Củ nhỏ hơn

Quy trình
kỹ thuật

1. Kiểu gen và môi trường
3. Thường biến là gì ?
2. Kiểu gen

I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
1. Khái niệm thường biến:
Là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể dưới
ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.

Thường biến có những đặc điểm gì?

I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
1. Khái niệm thường biến:
Là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể
dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.
2. Đặc điểm của thường biến:
- Biểu hiện đồng loạt theo hướng xác định tương ứng với
điều kiện ngoại cảnh.
- Không di truyền.

Ý nghĩa của thường biến với sinh vật?

I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
1. Khái niệm thường biến:
-Là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể
dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.
2. Đặc điểm của thường biến:
- Biểu hiện đồng loạt theo hướng xác định tương ứng với
điều kiện ngoại cảnh.
- Không di truyền.
3. Ý nghĩa của thường biến:
Giúp cơ thể sinh vật thích nghi với sự thay đổi của môi trường
sống.

Thường biến thích nghi sự thay đổi môi trường

Thường biến thích nghi
môi trường để tự vệ và
săn mồi

II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
Sơ đồ:

2
tác động
1

Kiểu gen

3

quy định

Môi trường

Kiểu hình

- Thế nào là tính trạng số lượng? Tính trạng chất lượng?
Lấy ví dụ minh hoạ?
- Tính trạng nào phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen?
- Tính trạng nào phụ thuộc chủ yếu vào điều kiện môi
trường?

II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình

- Kiểu hình là kết quả tương tác giữa kiểu gen và môi trường

- Có 2 loại tính trạng:

Tính trạng chất lượng
(Màu sắc, hình dạng…)
Phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen
Tính trạng số lượng
(Cân, đo, đong, đếm…)
Phụ thuộc chủ yếu vào môi trường

III. Mức phản ứng

Giống
Lúa
DR2

Chăm sóc bình thường
(4,5 – 5 tấn/ha/vụ)
1. Sự sai khác giữa năng suất
bình quân với năng suất tối đa
của giống lúa DR2 là do nguyên
nhân nào?
Do điều kiện chăm sóc

Chăm sóc tốt nhất (8 tấn/ha/vụ)
2. Giới hạn năng suất của
giống lúa DR2 do gen hay do
điều kiện chăm sóc qui định?
Do kiểu gen

Mức phản ứng là gì?

III. Mức phản ứng
1. Khái niệm
- Là giới hạn thường biến của một kiểu gen (1 gen hoặc 1 nhóm
gen) trước môi trường khác nhau.
2. Đặc điểm
- Mức phản ứng do kiểu gen qui định nên di truyền cho thế hệ
sau

Trong thực tiễn
sản xuất:

Kiểu gen

Môi trường

Kiểu hình

Trong trồng trọt và chăn nuôi, các tính trạng về năng suất thường
là tính trạng số lượng hay tính trạng chất lượng?
Để nâng cao năng suất vật nuôi, cây trồng chúng ta cần chú trọng
Giống
Biện pháp kĩ thuật
Năng suất
yếu tố nào?
Muốn vượt qua giới hạn năng xuất, chúng ta cần cải tiến yếu tố nào?
Em hãy nêu 1 câu tục ngữ ông cha ta đúc kết về vai trò các yếu tố trên trong trồng trọt?

Trò chơi “Ai nhanh hơn?”

PHÂN BIỆT ĐỘT BIẾN VÀ THƯỜNG BIẾN
Đột biến

Thường biến

kiểu hình
1'. Là biến đổi .....................,
dưới
ảnh hưởng trực tiếp của môi
trường
riêng lẻ không theo
loạt theo
2. Biểu hiện……….,
2'. Biểu hiện đồng
…………
hướng xác định
hướng xác định
kiểu gen
1. Là biến đổi ………………,
dẫn đến thay đổi kiểu hình

3. Di truyền được

4. Đa số có hại cho SV

Không di truyền được
3'. ………………….
Có lợi , giúp sinh vật
4'. ………..
thích nghi với môi trường

1
2
3
4
5
6

K H Ô N G D

M Ô
K I

I
C
S Ố L
I T R Ư
Ể U G E

Đ Ồ N
Đ Ộ T
K
B I
M Ứ C P H Ả

7
8
9
10
Hàng dọc

T R U Y Ề N
H Ă N N U Ô
Ư Ợ N G
Ờ N G
N
N

I

G L O Ạ T
B I Ế N
I Ể U H Ì N H
Ế N D Ị
N Ứ N G

Đây là từ dùng để chỉ các cá thể có biểu hiện
Loại
tính
trạng
này
chịu
ảnh
h­
ưmột
ởng
nhiều
bởi
Hai
ngành
ứng
dụng
thành
tựu
khi
nghiên
cứu
Đây
là
loại
biến
dị
di
truyền.
(8
chữ
cái)
Giới
hạn
thường
biến
của
cùng
một
kiểu
gen
97(6
chữ
cái)
thường
biến
giống
nhau
trước
cùng
một
tác
(8
chữ
cái)
Đây
là
kết
quả
tương
tác
giữa
kiểu
gen
với
môi
Thường
biến,
đột
biến
đều
là
dạng
chữ
cái)
(7
chữ
cái)
Đây
là
nguyên
nhân
của
thường
biến.
((810
chữ
cái)
chữ
cái)
(7
chữ
chữ
cái)
cái)
Yếu
tố
quy
định
mức
phản
ứng
củaở cơ
thể.này.
(13 chữ cái)
Th­
ưcác
ờng
biến
khác
với
đột
biến
điểm
tác
động
của
môi
tr­
ư
ờng.
thường
biến
là
trồng
trọt
và
……
trước
tác
động
khác
nhau
của
môi
trường
nhân
môi
trường.
trường
của
……

I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
1. Khái niệm thường biến
Thường biến là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh
hưởng trực tiếp của môi trường.
2. Đặc điểm của thường biến
- Thường biến biểu hiện đồng loạt theo hướng xác định tương ứng với điều
kiện ngoại cảnh.
- Thường biến không di truyền.
3. Ý nghĩa của thường biến
Nhờ có thường biến mà cơ thể sinh vật thích nghi với sự thay đổi của môi trường
sống.
II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
- Kiểu hình là kết quả tương tác giữa kiểu gen và môi trường
- Tính trạng chất lượng: Phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen
- Tính trạng số lượng: Phụ thuộc chủ yếu vào môi trường
III. Mức phản ứng
1. Khái niệm
- Là giới hạn thường biến của một kiểu gen (1 gen hoặc 1 nhóm gen) trước môi
trường khác nhau.
2. Đặc điểm
- Mức phản ứng do kiểu gen qui định nên di truyền cho thế hệ sau

HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG

1. Học bài, trả lời câu hỏi SGK.
2. Sưu tầm tranh, ảnh về thường biến.