TIẾT 6. VĂN BẢN 3:
MÚA RỐI NƯỚC – HIỆN ĐẠI SOI BÓNG TIỀN NHÂN
( Phạm Thùy Dung)

I.Tìm hiểu chung
1.Xuất xứ: Văn bản in trong tạp chí Heritage, số ra tháng 7/2019.
2.Thể loại: văn bản thông tin.
3.Bố cục:
+ Phần 1 (sa-pô): Rối nước - ấn tượng nổi bật đầu tiên.
+ Phần 2: ( Đoạn 1,2,3): Nguồn gốc, thời gian, không gian biểu diễn rối nước.
+ Phần 3 ( Đoạn 4): Con rối trong trò rối nước.
+ Phần 4 (còn lại): Vấn đề bảo tồn và phát triển nghệ thuật rối nước.

4. Tóm tắt những thông tin chính của văn bản :
- Múa rối nước được hình thành từ thế kỉ XI – XII, thường được biểu diễn trong hội làng, lễ Tết, sau này là các sân khấu, nhà hát..
- Tạo hình và kĩ thuật biểu diễn cố gắng truyền tải nét truyền thống tới khán giả.
- Sự khác nhau giữa 2 loại hình rối nước và rối cạn.
- Múa rối nước trong bối cảnh xã hội hiện đại.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Đoạn Sapô của văn bản:
-

Được viết thành 1 đoạn riêng biệt

-

Trình bày ngay đầu tiên

-

Phông chữ: khác với văn bản

-

Nội dung: tóm tắt những thông tin chính xác của nghệ thuật múa rối nước

2.Nguồn gốc, thời gian, không gian biểu diễn rối nước
- Nguồn gốc: tương truyền được hình thành từ thế kỉ XI – XII. Múa rối nước “bắt đầu nảy mầm, len lỏi trong
lòng các xóm làng chiêm trũng rồi lớn dần lên giữa những sinh hoạt nhỏ bé đời thường”.  Theo thời gian
múa rối nước ngày càng trở nên phổ biến và hoàn thiện thông qua những đúc kết của nhiều thế hệ.
- Không gian:
+ Trước kia: biểu diễn trên thủy đình, dựng trên mặt ao làng.
+ Ngày nay: thủy đình được dựng ngay trong các nhà hát và trong các khu du lịch
 Nơi biểu diễn gần gũi với môi trường sống của người dân lao động.
 Múa rối nước là “môn nghệ thuật truyền”.

3. Con rối trong trò rối nước
- Chế tác: những con rối được đẽo gọt từ gỗ sung và được tạo hình rất ngộ nghĩnh
- Điều khiển: Người điều khiển sử dụng hệ thống sào kết hợp với dây được gắn ở phần thân dưới để
điều khiển con rối.
- Vật liệu dùng để chế tác con rối có thể tìm được rất dễ dàng trong môi trường sống của người Việt,
đặc biệt, không gian mặt nước dùng làm sân khấu là không gian hoàn toàn quen thuộc ở nông thôn Việt
Nam.

4. Vấn đề bảo tồn và phát triển nghệ thuật rối nước:
- Vẫn được duy trì và bảo tồn
- Cần có sự tâm huyết tìm tòi, sáng tạo, gìn giữ môn nghệ thuật truyền thống
- Khó khăn: hiện nay có nhiều loại hình nghệ thuật mới ra đời
 Nhận xét về cách triển khai thông tin:
Thông tin được triển khai theo trình tự hợp lý:
-

Trình tự thời gian: quá khứ đến hiện tại, tương lại

-

Logic: Đi từ những cái chung, khái quát như thời gian, không gian đến điểm nhấn cụ thể, đặc sắc
nhất là con rối.

III. Tổng kết
1.Nội dung:
-

Văn bản cung cấp thông tin cho người đọc về một loại hình nghệ thuật truyền thống
của dân tộc ta: múa rối nước.

-

Thể hiện niềm tự hào và ca ngợi bộ môn truyền thống để người đọc hiểu và trân
trọng.

-

Thấy được thách thức và khó khăn của múa rối nước xã hội hiện nay.

2.Nghệ thuật:
-

Lời văn rõ ràng, rành mạch.

-

Ngôn từ phù hợp với văn bản thông tin.

-

Văn phong mạch lạc, dễ hiểu.

-Thể hiện những đặc trưng của một bài tạp chí như nội dung, sapô, bố cục…

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Viết đoạn văn khoảng 150 chữ về chủ đề Múa rối nước – món quà kì diệu từ đồng ruộng Việt Nam
Bài làm tham khảo
Chắc hẳn trong mỗi chúng ta ai cũng đã từng nghe về bộ môn múa rối nước, đây là loại hình
nghệ thuật được xem là món quà kì diệu từ đồng ruộng của làng quê Việt Nam. Bộ môn này
hình thành từ thời xa xửa xa xưa, gắn với nếp sống, nếp sinh hoạt và cách cảm cách nghĩ của
con người Việt Nam. Chúng được hình thành từ những người nghệ nhân chân chất, từ ao làng,
mái đình, mái chùa cổ kính, đến cả những nguyên liệu để làm ra con rối cũng từ gỗ sung, những
thứ dân dã và gần gũi với làng quê Việt Nam. Bước ra từ đồng ruộng, thôn quê, với những gì
thân thuộc nhất với con người Việt Nam, ngày nay, múa rối nước đã đi vào thành phố, vào nhà
hát, trung ương,… nhưng vẫn giữ được những nét đặc trưng ở nơi mà nó ra đời, vẫn là bộ môn
nghệ thuật đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG – LIÊN HỆ

Cảm xúc suy nghĩ về rối nước nói riêng và về nghệ thuật cổ truyền nói chung?
Gợi ý:
Văn bản cho em những cảm nhận tốt đẹp và mới mẻ về múa rối nước. Em cảm nhận được
múa rối nước là loại hình nghệ thuật cổ truyền và lâu đời của dân tộc ta, mang nhiều những
nét đặc trưng và thể hiện văn hóa của người Việt. Tuy nhiên, em cũng cảm thấy hơi buồn vì
bộ môn này hiện nay không còn được chào đón như trước và đang gặp những khó khăn khi
tiếp cận khán giả hiện đại, em mong mọi người và những nghệ nhân múa rối nước sẽ cố gắng
bảo tồn và duy trì loại hình nghệ thuật đậm đà bản sắc này của Việt Nam.