Tieát: 84,85
OÂN TAÄP PHAÀN TAÄP LAØM VAÊN
1. Heä thoáng hoaù kieán thöùc veà vaên baûn töï söï
2. Reøn luyeän kó naêng phaân tích vaên baûn töï söï coù söû duïng caùc yeáu toá mieâu
taû, nghò luaän.
3. Tích hôïp vôùi caùc vaên baûn vaø caùc baøi Tieáng Vieät ñaõ hoïc.
4. ÖÙng duïng ñeå thaønh laäp vaên baûn töï söï

SO SAÙNH CAÙC NOÄI DUNG CUÛA VAÊN BAÛN TÖÏ SÖÏ LÔÙP
9 VÔÙI CAÙC LÔÙP DÖÔÙI
* Gioáng nhau:
Nhaân vaät: Nhaân vaät chính, nhaân vaät phuï ôû taát
caû vaên baûn töï söï.
 Söï vieäc: Söï vieäc chính, söï vieäc phuï ôû taát caû
vaên baûn.


* Khaùc nhau:
Lôùp 6: Töï söï ñöôïc hoïc nhö moät phöông thöùc
rieâng, ñoäc laäp.


Lôùp

8: Töï söï keát hôïp bieåu caûm mieâu taû, nhöng
chuû yeáu mieâu taû ngoaïi hình vaø haønh ñoäng cuûa
nhaân vaät.
LỚP

9: Tự sự có kết hợp đầy đủ hơn với các yếu
tố: miêu tả nội tâm, nghị luận. Các hình thức ngôn
ngữ: đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm và vai
trò của người kể chuyện



Höôùng daãn

Veà nhaân vaät?
Veà söï vieäc?
Ôû lôùp 6 phöông thöùc töï söï coù söï
keát hôïp caùc phöông thöùc khaùc khoâng?
Ôû lôùp 8 phöông thöùc töï söï coù söï
keát hôïp caùc phöông thöùc khaùc khoâng?
Ôû lôùp 9 phöông thöùc töï söï coù söï
keát hôïp caùc phöông thöùc khaùc khoâng?

THAÛO LUAÄN NHOÙM
(Thôøi gian thaûo luaän laø: 5 phuùt)

- Dù có các yếu tố MT,BC, NL nhưng nội
dung các văn bản ấy vẫn là tái hiện hiện thực
cuộc sống bằng nhân vật, cốt truyện, diễn biến
sự việc, phương thức tự sự vẫn đóng vai trò
biểu đạt chính, các yếu tố khác chỉ là những
yếu tố bổ trợ nhằm làm nổi bật phương thức
chính.

- Trong thực tế có rất ít văn bản chỉ sử
dụng một phương thức biểu đạt duy nhất.

Höôùng daãn
Giaûi thích taïi sao trong vaên
baûn coù ñaày ñuû caùc yeáu toá mieâu
taû, bieåu caûm nghò luaän maø vaãn
goïi ñoù laø vaên baûn töï söï?

Theo em, lieäu coù moät vaên
baûn naøo chæ vaän duïng một phöông
thöùc bieåu ñaït duy nhaát hay khoâng?

LAÄP BAÛNG THEO MAÃU.

(KHAÛÛ NAÊNG KEÁT HÔÏP ÔÛ CAÙC PHÖÔNG THÖÙC BIEÅU ÑAÏT ÑAÕ HOÏC)

Caùc yeáu toá keát hôïp vôùi vaên baûn chính

Kieåu
STT vaên baûn Töï söï
chính
1

Töï söï

2

Mieâu taû

3

Nghò luaän

4

Bieåu caûm

5

Thuyeát
minh

Mieâu
taû
X

Nghò
luaän
X

X
X
X

X

X

X

X

Bieåu
caûm
X

Thuyeát
minh
X

X

X

X

X

Ñieàu
haønh

Bố cục của bài văn tự sự
THAÛO LUAÄN NHOÙM
(Thôøi gian thaûo luaän laø: 3 phuùt)

Một số tác phẩm tự sự trong sách giáo
khoa Ngữ văn từ L6 đến L9 không phải
bao giờ cũng phân biệt bố cục 3 phần:
mở bài, Thân bài, kết bài. Tại sao bài
TLV tự sự của học sinh vẫn phải có đủ
ba phần?

Bài TLV Tự sự của học sinh phải có bố cục 3 phần.
- Vì học sinh là những đối tượng đang trong giai đoạn tạo lập văn bản, phải
rèn theo những yêu cầu, kĩ năng chuẩn mực của kiểu văn bản ở nhà
trường.
- Khi đã thành thục, trưởng thành, có thể viết tự do, phá cách như các nhà
văn.

Mèi quan hÖ gi÷a kiÕn thøc kÜ n¨ng cña kiÓu bµi v¨n tù sù (TLV) víi
viÖc ®äc hiÓu t¸c phÈm văn häc tù sù.
- Những kiến thức và kĩ năng về kiểu văn bản tự sự của phần Tập làm văn giúp
học sinh hiểu rõ hơn đặc điểm nghệ thuật, nội dung tác phẩm, giúp học sinh
thực hiện tốt hơn yêu cầu đọc - hiểu các tác phẩm văn học tương ứng.
    Ví dụ : Những đoạn độc thoại, độc thoại nội tâm, miêu tả nội tâm trong tác
phẩm Làng của Kim Lân đã giúp người đọc hiểu được tâm trạng, tính cách của
nhân vật ông Hai; vai người kể chuyện trong Chiếc lược ngà của Nguyễn
Quang Sáng giúp làm rõ hơn nội dung tư tưởng và làm tăng thêm tính chân
thực của tác phẩm.

VD: Đoạn đối thoại giữa gia đình ông Hai với mụ chủ nhà trong truyện ngắn “ Làng”.
* Đ1: Mụ chủ muốn đuổi gia đình ông Hai đi:
.... “Sáng hôm nay, lúc bà Hai sắp sửa quang gánh ra hàng thì mụ chủ nhà không biết đi đâu về,
mụ đứng dạng háng ở ngoài sân nói chõ vào:
- Bà lão chưa đi hàng cơ à> Muộn mấy?...
- Chưa bà ạ. Mời bà vào chơi trong này.
.......em lại cứ nhớ đáo để đấy nhớ.”....
* Đoạn 2 : Lúc ông Hai khoe tin làng cải chính.
- A, thế chứ! Thế mà tớ cứ tưởng dưới nhà đi Việt gian thật, tớ ghét ghê ấy...Thôi bây giờ ông bà
lại cứ ở tự nhiên ai bảo sao... Ăn hết nhiều chứ ở hết là bao nhiêu.
Mụ cười khì khì:
- Này, rồi cũng phải nuôi lấy con lợn...mà ăn mừng đấy!
Ông Hai gật gật:
- Được, chuyến này rồi phải nuôi chứ...

-Qua 2 đoạn đối thoại ta thấy mụ chủ nhà là 1 nhân vật phụ có 2 cách ứng
xử khác nhau, đối lập nhau, nhưng lại hoàn toàn thống nhất về thái độ
chính trị:
Tẩy chay tuyệt đối kẻ thù, cưu mang đùm bọc những người cùng cảnh
ngộ.
 Rõ ràng qua đối thoại, tính cách nhân vật được khắc hoạ một cách sâu
sắc, sinh động.

Mèi quan hÖ gi÷a kiÕn thøc vµ kü n¨ng phÇn v¨n b¶n §äc hiÓu vµ
phÇn TiÕng ViÖt víi kiÓu bµi v¨n tù sù
Cung cÊp:
V¨n b¶n
tù sù
(§äc-hiÓu
v¨n b¶n)

TiÕng ViÖt

- C¸ch kÓ chuyÖn ®a d¹ng, sinh ®éng.
- C¸ch dïng c¸c ng«i kÓ,
- §iÓm nh×n trÇn thuËt kÓ chuyÖn
- C¸ch dÉn d¾t, x©y dùng t×nh huèng, miªu t¶
nh©n vËt, sù viÖc.
- Sö dông h×nh thøc ng«n ng÷, kÕt hîp c¸c
yÕu tè
- Sö dông c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt: ®èi lËp,
so s¸nh, nh©n ho¸…
- C¸ch dïng tõ, ®Æt c©u ...

Lµm
v¨n tù
sù tèt
h¬n

VD1: Về cách dùng ngôi kể
Trong văn bản “ Chiếc lược ngà” người kể ở ngôi 1 ( bác ba) làm câu chuyện
hết sức chân thực, có độ tin cậy cao vì là người chứng kiến.
VD2: Về cách kể chuyện:
Trong văn bản “ Lặng lẽ Sapa” người kể chuyện không cho nhân vật chính
xuất hiện ngay từ đầu tác phẩm mà chỉ được nhắc đến gián tiếp qua lời
giới thiệu rất ấn tượng của bác lái xe rằng anh thanh niên cô đọc nhất thế
gian và rất thèm người.

S¬ ®å vÒ mèi quan hÖ gi÷a kiÓu v¨n b¶n tù sù – TËp lµm v¨n víi v¨n
b¶n tù sù - §äc hiÓu vµ phÇn TiÕng ViÖt
KiÕn thøc kü n¨ng
vÒ kiÓu v¨n b¶n tù
sù - TËp lµm v¨n

Thực hiện tốt hơn
yêu cầu đọc - hiểu

KiÕn thøc v¨n b¶n tù sù
- §äc hiÓu v¨n b¶n

KiÕn thøc TiÕng ViÖt

Lµm bµi v¨n tù sù
tèt h¬n.

Luyeän taäp
BT1: Xaùc ñònh caùc phöông thöùc bieåu ñaït trong caùc vaên baûn sau:
STT

Teân taùc phaåm

Taùc giaû
Nguyeãn Tuaân

Phöông thöùc
bieåu ñaït

1

Coâ Toâ

2

Truyeän cuõ trong phuû chuùa Phaïm Ñình Hoå
Trònh

Mieâu taû

3

OÂng ñoà

Vuõ Ñình Lieân

Bieåu caûm

4

Laøng

Kim Laân

5

Ñoàng chí

Chính Höõu

6

Coá höông

Loã Taán

Mieâu taû

Töï söï
Bieåu caûm
Töï söï

Döïa vaøo keát quaû cuûa phaàn luyeän taäp haõy nhaän xeùt moái quan heä
giöõa phöông thöùc bieåu ñaït vaø theå loaïi cuûa taùc phaåm
Ñònh höôùng
Moãi theå loaïi cuûa taùc phaåm vaên hoïc
thöôøng gaén vôùi moät phöông thöùc bieåu ñaït
nhaát ñònh:
- Thô thöôøng gaén vôùi phöông thöùc bieåu
caûm.
-Truîeân gaén vôùi phöông thöùc töï söï.
- Kí gaén vôùi phöông thöùc mieâu taû, nghò
luaän

Höôùng daãn
Moãi moät phöông thöùc bieåu
ñaït thöôøng gaén lieàn vôùi kiểu
theå loaïi naøo cuûa taùc phaåm
vaên hoïc?

BT 2: §äc ®o¹n v¨n sau

X¸c ®Þnh c¸c yÕu tè miªu t¶ néi t©m, nghÞ luËn, ®èi tho¹i, ®éc tho¹i, ĐỘC tho¹i néi t©m trong
®o¹n v¨n trªn ?

BT3: viết đoạn văn tự sự ngắn có nội dung miêu tả nội tâm nhân vật.
Gợi ý:
- Một bạn học sinh vui sướng vì đỗ vào cấp 3
- Một cô bạn buồn vì bị điểm kém.