Sinh họclĩnh vực nghiên cứu?
vai trò, ứng dụng?
 có những ngành nghề
nào?

PHẦN MỞ ĐẦU
BÀI 1

GIỚI THIỆU KHÁI
QUÁT CHƯƠNG
TRÌNH MÔN SINH
HỌC

NỘI DUNG
BÀI HỌC

I. ĐỐI TƯỢNG, LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU VÀ MỤC
TIÊU MÔN SINH HỌC
II. VAI TRÒ CỦA SINH HỌC
III. SINH HỌC TRONG TƯƠNG LAI
IV. CÁC NGÀNH NGHỀ LIÊN QUAN ĐẾN SINH
HỌC VÀ ỨNG DỤNG SINH HỌC
V. SINH HỌCVỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ
NHỮNG VẤN ĐỀ XÃ HỘI

I. ĐỐI TƯỢNG, LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU VÀ MỤC TIÊU
MÔN SINH HỌC

HS quan sát hình
ảnh, thảo luận
nhóm, hoàn thành
bảng học tập 1

Câu hỏi

Bảng học tập 1.

Câu hỏi 1: Hãy quan sát hình 1.2/sgk ghi lại ghi
lại những gì quan sát được và đặt câu hỏi liên
quan đến hình ảnh?
Câu hỏi 2: Hãy sắp xếp các câu hỏi vừa đặt ra
tương ứng với các nội dung a,b,c,d,e trong sgk
trang 5.
Câu hỏi 3: Hãy xác định đối tượng nào trong hình
ảnh trên được đề cập và cần nghiên cứu?
Câu hỏi 4: Vậy mục tiêu học môn Sinh học là gì?
Câu hỏi 5: Hãy cho biết môn Sinh học có những
lĩnh vực nghiên cứu nào? Từ đó thiết kế sơ đồ tư
duy và trình bày nhiệm vụ chính của các lĩnh vực
nghiên cứu đó?

Kết quả thảo luận nhóm

Câu hỏi

Bảng học tập 1.
Kết quả thảo luận nhóm

Câu hỏi 1: Hãy quan sát
hình 1.2/sgk ghi lại ghi lại
những gì quan sát được và
đặt câu hỏi liên quan đến
hình ảnh?

(1) Bướm hút mật hoa bằng cách nào?
(2) Nhờ đâu mà buom1 có thể tiêu hóa
được mật hoa?
(3) Bộ phận nào giúp bướm di chuyển?
(4) Bướm và hoa có mối quan hệ với
nhau như thế nào?
(5) Các yếu tố của môi trường có ảnh
hưởng đến sự sinh trưởng của bướm và
hoa như thế nào?

Bảng học tập 1.
Câu hỏi

Kết quả thảo luận nhóm

Câu hỏi 2: Hãy sắp
b(1) Bướm hút mật hoa bằng cách nào?
xếp các câu hỏi vừa đặt
b(2)
Nhờ
đâu
mà
buớm
có
thể
tiêu
hóa
ra tương ứng với các
nội dung a,b,c,d,e trong được mật hoa?
a(3) Bộ phận nào giúp bướm di chuyển?
sgk trang 5.
c(4) Bướm và hoa có mối quan hệ với
nhau như thế nào?
d(5) Các yếu tố của môi trường có ảnh
hưởng đến sự sinh trưởng của bướm và hoa
như thế nào?

Câu hỏi

Câu hỏi 3: Hãy xác định
đối tượng nào trong hình
ảnh trên được đề cập và
cần nghiên cứu?
Câu hỏi 4: Vậy mục tiêu
học môn Sinh học là gì?

Bảng học tập 1.
Kết quả thảo luận nhóm

Bướm và hoa
- Giúp chúng ta hiểu rõ về
thế giới sống
- Hình thành và phát triển
nâng lực sinh học
- Có thái độ đúng đắn đối với
thiên nhiên

Câu hỏi

Bảng học tập 1.

Câu hỏi 5: Hãy cho biết môn
Sinh học có những lĩnh vực
nghiên cứu nào? Từ đó thiết kế
sơ đồ tư duy và trình bày nhiệm
vụ chính của các lĩnh vực nghiên
cứu đó?

Kết quả thảo luận nhóm

(1) Di truyền học
(2) Sinh học tế bào
(3) Vi sinh vật học
(4) Giải phẩu học
(5) Động vật học
(6) Thực vật học
(7) Sinh thái học và môi trường
(8) Công nghệ sinh học

I. ĐỐI TƯỢNG, LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU VÀ MỤC TIÊU
MÔN SINH HỌC

1

Đối tượng và lĩnh vực nghiên cứu của sinh học

a. Đối tượng:
 Các sinh vât sống và các cấp độ tổ chức khác
của thế giới sống
 Mối quan hệ giữa các cá thể sống với nhau và
với môi trường.

1

Đối tượng và lĩnh vực nghiên cứu của sinh học

b. Lĩnh vực nghiên cứu
----- (1) Di truyền học
----- (2) Sinh học tế bào
----- (3) Vi sinh vật học
----- (4) Giải phẩu học
----- (5) Động vật học
----- (6) Thực vật học
----- (7) Sinh thái học và môi trường
----- (8) Công nghệ sinh học

I. ĐỐI TƯỢNG, LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU VÀ MỤC TIÊU
MÔN SINH HỌC

2

Mục tiêu của môn sinh học
 Giúp chúng ta hiểu rõ về thế giới sống
 Hình thành và phát triển nâng lực sinh học
 Có thái độ đúng đắn đối với thiên nhiên

II. VAI TRÒ CỦA SINH HỌC

HS thảo luận nhóm,
hoàn thành bảng
học tập 2

II. VAI TRÒ CỦA SINH HỌC
Bảng học tập 2
Yêu cầu: Các nhóm thảo luận, ghi kết quả vào ô tương ứng về vai
trò của sinh học và trả lời các câu hỏi bên dưới.
L ( mới học được)
K ( biết)
W ( muốn biết thêm)
Câu hỏi 1: Hãy nêu một vài thành tựu cụ thể chứng minh vai trò của
nghành sinh học đối với sự phát triển kinh tế xã hội?
Câu hỏi 2: Những hiểu biết vể bộ não đã mang lại lợi ích gì cho con
người?

II. VAI TRÒ CỦA SINH HỌC
Bảng học tập 2
Yêu cầu: Các nhóm thảo luận, ghi kết quả vào ô tương ứng về vai
trò của sinh học và trả lời các câu hỏi bên dưới.
L
K
W
Sinh học được
Tạo ra nhiều sản
- Tạo thực phẩm sạch
phẩm có năng suất
- Ứng dụng trong y học, ứng dụng
trong đời sống
cao phục vụ đời
bảo vệ sức khỏe
như
thế
nào?
sống
con
người
- Xử lí ô nhiễm môi
trường bảo vệ môi trường

Bảng học tập 2
Câu hỏi 1: Hãy nêu một vài thành tựu cụ thể chứng minh vai trò của
nghành sinh học đối với sự phát triển kinh tế xã hội?
Trong nông nghiệp: Tạo giống cây trồng sạch bệnh, các SV biến đổi gen…
xuất khẩu
- Trong y học: Chữa các bệnh hiểm nghèo như ưng thư, AIDS..hoặc chuẩn
đoán, tư vấn di truyền

Bảng học tập 2
Câu hỏi 2: Những hiểu biết vể bộ não đã mang lại lợi ích gì cho
con người?

Cải thiện trí nhớ, tư vấn và chữa trị các vấn để vể tâm lí cũng
như hành vi của con người, góp phần làm cho Tâm lí học và
Khoa học xã hôi trở nên sâu sắc hơn

II. VAI TRÒ CỦA SINH HỌC
* Đối với con người:
 Những thành tựu của sinh học đã góp phầnn vào sự phát triển kinh tế
- xã hôi, làm thay đổi mạnh mẽ nền công nghiệp, nông nghiệp, y
học,...; tăng chất lượng, hiệu quả, an toàn và thân thiện với môi trường.
 Giúp con người giảm bệnh tật, đảm bảo nhu cẩu dinh dưỡng, nâng
cao điểu kiện chăm sóc sức khoẻ và điểu trị bệnh, gia tăng tuổi thọ.
 Cải thiện trí nhớ, tư vấn và chữa trị các vấn để vể tâm lí cũng như
hành vi của con người, góp phần làm cho Tâm lí học và Khoa học xã
hôi trở nên sâu sắc hơn

II. VAI TRÒ CỦA SINH HỌC
* Đối với môi trường: việc xây dựng các mô hình sinh thái giúp
đánh giá các vấn đề xã hôi như sự nóng lên toàn cẩu, mức độ ô
nhiễm môi trường, sự thủng tẩng ozone, suy kiệt các nguổn tài
nguyên thiên..

LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Câu 1: Hãy đánh dấu X vào ô trống ứng với lĩnh vực
nghiên cứu của sinh học?
1. Khoa học trái đất
2. Tế bào học
3. Giải phẩu và sinh lí học
4. Thiên văn học
5. Sinh thái học và môi trường

x
x
x
x

LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Câu 2: Để trình bày cho mọi người biết về vai trò của
sinh học, em sẽ lựa chọn bao nhiêu nội dung sau đây?
I. Tạo các giống cây trồng sạch bệnh.
II. Xây dựng mô hình sinh thái nhằm giải quyết các vấn đề về
môi trường.
III. Đưa ra các biện pháp bảo vệ môi trường và tài nguyên
thiên nhiên.
IV. Thông qua các thiết bị hiện đại, dự đoán được chiều hướng
thay đổi của khí hậu thời tiết.
A.1.
B. 2.
C. 3.
D. 4.

LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Câu 3: Em sẽ thể hiện tình yêu thiên nhiên, quê hương,
đất nước bằng những hành động cụ thể nào?
- Có ý thức bảo vệ thiên nhiên: không chặt phá rừng, không
săn bắt ĐV hoang dã, không xả rác.
- Không sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc từ động vật.
- Tham gia các hoạt động bào vệ và khôi phục môi trường..
- Tham gia các hoạt động tuyên truyền về việc bảo vệ thiên
nhiên, động vật hoang dã.

Quan sát một số hình ảnh về ô nhiễm môi trường và nêu
một số nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường?

III. SINH HỌC TRONG TƯƠNG LAI

III. SINH HỌC TRONG TƯƠNG LAI

HS thảo luận nhóm,
hoàn thành bảng
học tập 1

III. SINH HỌC TRONG TƯƠNG LAI
Bảng học tập 1.
Câu hỏi
Kết quả thảo luận nhóm
Câu hỏi 1: Từ thực trạng ô
nhiễm môi trường, con người đã
giải quyết những vấn đề về môi
trường như thế nào?
Câu hỏi 2: Sự kết hợp giữa sinh
học và tin học mang lại những
triển vọng gì trong tương lai?

III. SINH HỌC TRONG TƯƠNG LAI
Bảng học tập 1.
Câu hỏi
Kết quả thảo luận nhóm
Câu hỏi 1: Từ thực Con người đã chủ động dùng vi
trạng ô nhiễm môi
sinh vât để xử lí nước thải, xử lí
trường, con người đã
giải quyết những vấn đề dầu tràn trên biển, phân huỷ rác
về môi trường như thế thải để tạo phân bón,...
nào?
Việc tạo ra xăng sinh học cũng là

môt trong những phát minh giúp
bảo vệ môi trường

III. SINH HỌC TRONG TƯƠNG LAI
Câu hỏi
Câu hỏi 2: Sự kết
hợp giữa sinh học
và tin học mang lại
những triển vọng gì
trong tương lai?

Bảng học tập 1.
Kết quả thảo luận nhóm
Sinh học có thể kết hợp với tin học để
nghiên cứu sinh học trên các phần mềm
chuyên dụng, các mô hình mô phỏng
nhằm hạn chế việc sử dụng sinh vật làm
vật thí nghiệm; kết hợp với khoa học Trái
Đất, khoa học vũ trụ để nghiên cứu về khả
năng tồn tại của sự sống ở các hành tinh
khác ngoài Trái đất

III. SINH HỌC TRONG TƯƠNG LAI

 Ngành sinh học có thể mang lại nhiều thành tựu mới nhằm
phục vụ đời sông con người và phát triển kinh tế xã hội như:
- Xử lí ô nhiễm môi trường
- Tạo được nhiều giống vật nuôi cây trồng
- Áp dụng liệu pháp gen và liệu pháp tế bào gốc trong điều trị
bệnh
- Tạo ra năng lượng sinh học

IV. CÁC NGÀNH NGHỀ LIÊN QUAN ĐẾN SINH HỌC VÀ
ỨNG DỤNG SINH HỌC
(1) HS quan sát hình 1.5/sgk kể tên các ngành nghề liên quan đến
sinh học và ứng dụng sinh học.

(2) Em hãy chọn một ngành nghề yêu thích và trình bày về triển vọng
của ngành nghề đó trong tương lai.

LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Câu 1: Những ngành nghề nào sau đây thuộc ngành Y học?
A. Bác sĩ, y sĩ, y tá, công nhân.
B. Y tá, y sĩ, bác sĩ, hộ lí.
C. Nhân viên xét nghiệm, lập trình viên.
D. Bảo vệ, kĩ thuật viên, y tá.
Câu 2: Ngành nào sau đây có vai trò bảo vệ môi trường?
A. Thủy sản.
B. Y học.
C. Lâm Nghiệp.
D. Công nghệ thực phẩm.

LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Tại sao sự phát triển của ngành Lâm nghiệp có ảnh hưởng to
lớn đến việc bảo vệ đa dạng sinh học?
Trả lời:
- Lâm nghiệp phối hợp chặt chẽ giữa việc trồng, bảo vệ và
khai thác rừng một cách hợp lí; ban hành nhiều chính sách
nhằm hỗ trợ cho việc quản lí và bảo vệ rừng. Nhờ đó, diện
tích rừng được khôi phục đáng kể.
- Rừng có vai trò quan trọng như cung cấp thức ăn, nơi ở,
dưỡng khí; bảo vệ điều kiện khí hậu và môi trường;… cho
các sinh vật sinh sống → bảo vệ đa dạng sinh học.

HS đọc nội dung ở phần đọc thêm/sgk 11 và
rút ra ý nghĩa của sinh học với vấn đề xã hội

V. SINH HỌCVỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ NHỮNG
VẤN ĐỀ XÃ HỘI

V. SINH HỌC VỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ NHỮNG
VẤN ĐỀ XÃ HỘI

1

Sinh học với phát triển bền vững

HS hoạt động nhóm, thảo luận hoàn thành
nội dung bảng học tập 1

1

Sinh học với phát triển bền vững

Bảng học tập 1.
Câu hỏi
Kết quả thảo luận nhóm
Câu hỏi 1: Nêu định nghĩa về sự
phát triển bền vững?
Câu hỏi 2: Sự phát triển của
ngành sinh học có ý nghĩa như
thế nào với sự phát triển bền
vững.

1

Sinh học với phát triển bền vững
Câu hỏi

Câu hỏi 1: Nêu định
nghĩa về sự phát triển
bền vững?

Bảng học tập 1.
Kết quả thảo luận nhóm

Phát triển bển vững là sự
phát triển nhằm thoả mãn
nhu cầu của thế hệ hiện tại
nhưng không làm ảnh hưởng
đến khả năng thoả mãn nhu
cầu của các thế hệ tương lai

1

Sinh học với phát triển bền vững

Bảng học tập 1.
Câu hỏi
Kết quả thảo luận nhóm
Câu hỏi 2: Sự phát
- Góp phần bảo vệ sự đa dạng sinh học.
triển của ngành sinh
- Xây dựng các mô hình sinh thái để bảo
học có ý nghĩa như thế vệ và khôi phục môi trường sống.
nào với sự phát triển
- Xây dựng các công trình nghiên cứu vể
bền vững.
di truyền, sinh học tế bào được áp dụng
trong nhân giống, bảo toàn nguồn gene
quý hiếm của các loài sinh vât có nguy
cơ bị tuyệt chủng.

V. SINH HỌC VỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ NHỮNG
VẤN ĐỀ XÃ HỘI

1

Sinh học với phát triển bền vững

 Phát triển bền vững là sự phát triển nhằm thoả mãn nhu
cầu của thế hệ hiện tại nhưng không làm ảnh hưởng đến
khả năng thoả mãn nhu cầu của các thế hệ tương lai

V. SINH HỌC VỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ NHỮNG
VẤN ĐỀ XÃ HỘI

1

Sinh học với phát triển bền vững

 Ý nghĩa: Sinh học đóng vai trò vô cùng to lớn trong công cuôc
bảo vệ môi trường sống như:
o Góp phần bảo vệ sự đa dạng sinh học.
o Xây dựng các mô hình sinh thái để bảo vệ và khôi phục môi
trường sống.
o Xây dựng các công trình nghiên cứu về di truyền, sinh học tế bào
được áp dụng trong nhân giống, bảo toàn nguồn gene quý hiếm
của các loài sinh vât có nguy cơ bị tuyệt chủng.

V. SINH HỌC VỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ NHỮNG
VẤN ĐỀ XÃ HỘI

2

Mối quan hệ giữa sinh học và các vấn đề xã hội

1

2
3

4

5

2

Mối quan hệ giữa sinh học và các vấn đề xã hội
Bảng học tập 2: Sinh học và vấn đề đạo đức sinh học
Câu hỏi

Câu hỏi 1: Một thí nghiệm như
thế nào được cho là vi phạm đạo
đức sinh học?
Câu hỏi 2: Em có đồng ý với việc
dùng con người để làm thí nghiệm
không? Tại sao?
Câu hỏi 3: Khi nghiên cứu sinh
học cần lưu ý những vấn đề gì để
không trái với đạo đức sinh học?

Kết quả thảo luận nhóm

2

Mối quan hệ giữa sinh học và các vấn đề xã hội
Bảng học tập 2: Sinh học và vấn đề đạo đức sinh học
Câu hỏi

Kết quả thảo luận nhóm

Câu hỏi 1: Một thí
nghiệm như thế nào
được cho là vi phạm đạo
đức sinh học?

Một thí nghiệm được cho là vi
phạm đạo đức sinh học khi vi
phạm những quy tắc, giá trị đạo
đức trong khoa học nghiên cứu sự
sống cũng như ứng dụng khoa
học vào thực tiễn

2

Mối quan hệ giữa sinh học và các vấn đề xã hội
Bảng học tập 2: Sinh học và vấn đề đạo đức sinh học
Câu hỏi

Câu hỏi 2: Em có
đổng ý với việc dùng
con người để làm thí
nghiệm không?
Tại sao?

Kết quả thảo luận nhóm

Không đồng ý
Vì con người là những cá thể có nhận thức
cao, có cảm giác đau, có trạng thái tâm lí,…
do đó không nên sử dụng người để làm thí
nghiệm nếu chưa có những đảm bảo an toàn
tối đa.
Thay vào đó có thể sử dụng các biện pháp
khác như: thay thế đối tượng thí nghiệm là
con người bằng các kĩ thuật không động vật

Bảng học tập 3: Sinh học và sự phát triển kinh tế, công nghệ
Câu 1: Kể tên một số sản phẩm
ứng dụng công nghệ sinh học
được sử dụng trong đời sống
hàng ngày?
Câu 2: Tại sao đa dạng sinh học
gắn liền với sự phát triển kinh
tế xã hội?

Bảng học tập 3: Sinh học và sự phát triển kinh tế, công nghệ

Câu 1: Kể tên một số sản
phẩm ứng dụng công nghệ
sinh học được sử dụng trong
đời sống hàng ngày?

Thực phẩm sạch
Phân vi sinh
Bao bì tự phân hủy
Cây trồng do nuôi cấy mô

Bảng học tập 3: Sinh học và sự phát triển kinh tế, công nghệ
Câu 2: Tại sao đa dạng
Việc ứng dụng công nghệ sinh học
sinh học gắn liền với sự
trong các lĩnh vực công nghiệp,
pháttriển kinh tế xã hội? nông nghiệp, y học,... đã cho ra đời
nhiểu sản phẩm như các giống cây
trổng, vât nuôi có chất lượng tốt, chi
phí thấp, góp phẩn bảo vệ môi
trường, đảm bảo an toàn sức khoẻ
người tiêu dùng, thúc đẩy sự phát
triển kinh tế - xã hôi.
Mặt khác, việc bảo tồn đa dạng sinh
học cũng gắn liền với sự phát triển
kinh tế, mục tiêu bảo tồn và quản lí
tài nguyên thiên nhiên được lồng
ghép vào các dự án phát triển kinh

LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Câu 1. Đánh dấu X vào ô tương ứng với sản phẩm ứng
dụng công nghệ sinh học được sử dụng trong cuộc sống
hàng ngày.
Phân vi sinh
Bao bì tự phân hỷ
Nước ngọt đóng chai

X
X

 

LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Câu 2. Em hãy đánh giá việc làm sau đây có vi phạm
đạo đức sinh học hay không? Giải thích?
A. Dùng xác người để làm vật nghiên cứu, thí nghiệm
B. Nuôi cấy mô thực vật để nhân giống cây quý hiếm.

LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Câu 3. Là học sinh, em có thể làm những gì để góp phần
bảo vệ và khôi phục môi trường sống?
(1). Dọn dẹp vệ sinh lớp học, khuôn viên nhà ở
(2). Vứt rác đúng nơi quy định, không xả rác bừa bãi
(3). Hạn chế sử dụng túi nilon
(4). Tiết kiệm điện, nước trong sinh hoạt
(5). Tích cực trồng cây xanh
(6). Hăng hái tham gia các phong trào bảo vệ môi trường
(7). Không tiếp tay cho hành vi tổn hại đến môi trường

50