BÀI 29. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT
II. MỘT SỐ YẾU TỐ CHỦ YẾU ẢNH HƯỞNG ĐẾN TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở
THỰC VẬT
Kể tên các yếu tố môi trường ảnh
hưởng đến quá trình trao đổi nước
và muối khoáng của cây?

Ánh sáng, nhiệt độ, nước, độ ẩm (độ ẩm của đất, độ ẩm không khí), độ pH của đất, độ tơi xốp của đất, hàm lượng khoáng,
…

Ánh sáng

Nước

Nhiệt độ

Độ ẩm

Độ pH của đất

Độ tơi xốp, thoáng khí của đất

HOẠT ĐỘNG NHÓM
HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Yếu tố môi trường
 Ánh sáng 1và nhiệt độ
 Nước

2

Nhiệt 3độ

Ảnh hưởng
 Ảnh hưởng đến quá trình đóng, mở khí khổng; ảnh hưởng đến quá trình trao đổi
nước và hấp thụ các chất dinh dưỡng của cây.
Hòa tan muối khoáng, giúp rễ cây dễ dàng hấp thụ.
 Ảnh hưởng đến quá trình hô hấp của rễ, qua đó làm tăng hoặc giảm quá trình hấp
thụ các chất dinh dưỡng ở rễ cây.

 Ảnh hưởng đến quá trình trao đổi nước thông qua ảnh hưởng quá trình thoát hơi
 Độ
nước ở lá.
Ảnh hưởng đến sự hòa tan của các muối khoảng trong đất, do đó ảnh hưởng đến
5 đất
Độ pH của
khả năng hấp thụ muối khoáng của rễ.
Độ tơi xốp, thoáng khí Đất giúp tăng hàm lượng khí oxygen trong đất, nhờ đó, rễ hô hấp mạnh, thúc đẩy
quá trình hấp thụ nước và muối khoảng ở rễ.
của đất 6
4
ẩm

BÀI 29. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT
II. MỘT SỐ YẾU TỐ CHỦ YẾU ẢNH HƯỞNG ĐẾN TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT

Kết luận:

- Một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến trao đổi nước và các chất dinh dưỡng ở thực vật gồm:
ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, độ tơi xốp của? đất, hàm lượng khoáng và độ pH của đất.

Vận dụng những hiểu biết và trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở thực vật, em hãy đề xuất một số biện pháp tưới nước và bón
phân hợp lí cho cây?

Một số biện pháp tưới nước hợp lí:
-Xác định đúng loài cây và thời kì sinh trưởng: cây ưa nước hay ưa cạn, cây đang
đâm chồi hay sắp thu hoạch được,...
-Tìm hiểu về đất trồng: đất thịt, đất cát không nên tưới quá nhiều nước,...
-Tưới đúng thời tiết: mùa mưa tưới ít, mùa khô tưới nhiều,...

Một số biện pháp bón phân hợp lí:
Đúng loại

Đúng nhu
cầu sinh
thái

Đúng nhu
cầu cây
trồng

Đúng
phương
pháp

Đúng thời
vụ

-Bón đúng loại phân theo nhu cầu của cây và
đặc điểm, tính chất của đất: đất chua không bón
các loại phân có tính axit, đất kiềm không bón
các loại phân có tính kiềm. 
-Bón phân đúng thời điểm cây cần, chia bón
nhiều lần và vào lúc cây hoạt động mạnh. 
-Bón đúng thời tiết, mùa vụ thích hợp: không
bón vào những ngày mưa làm rửa trôi phân bón
gây lãng phí hoặc những ngày nắng gắt vì nhiệt
độ cao kết hợp với các hoạt động phân bón có
thể cháy lá, hỏng hoa, quả. 
-Bón đúng cách và điều chỉnh tỷ lệ chất dinh
dưỡng trong mỗi lần bón cân đối.

BÀI 29. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT
III. VẬN DỤNG HIỂU BIẾT VÀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT VÀO THỰC TIỄN

1. Vận dụng vào việc tưới nước hợp lí cho cây trồng
Để tưới nước và bón phân hợp lí cho cây trồng, cần dựa vào những yếu tố nào?

A. Loài cây, thời kì sinh trưởng (đâm chồi, đẻ nhánh,…)
B. Loại đất trồng (đất cát, đất sét,…)
C. Điều kiện thời tiết (nắng nóng, mưa nhiều,…)
D. Cả A, B, C,

1. Điều gì sẽ xảy ra với cây khi lượng nước cây hấp thụ được ở rễ bằng, lớn hơn hoặc nhỏ hơn
lượng nước mất đi qua quá trình thoát hơi nước ở lá? Giải thích?
- Khi lượng nước cây hấp thụ được ở rễ bằng hoặc lớn hơn lượng nước mất đi qua quá trình thoát
hơi nước ở lá thì cây có thể sinh trưởng và phát triển bình thường vì lúc này, cây có đủ nước tạo
điều kiện cho các hoạt động sống của cây diễn ra bình thường.
- Khi lượng nước cây hấp thụ được ở rễ bé hơn lượng nước mất đi qua quá trình thoát hơi nước ở
lá thì cây có thể héo hoặc chết vì lúc này, cây bị thiếu nước khiến các hoạt động sống của cây đều
bị ngưng trệ.
2. Các giai đoạn nào sau đây cần tưới nhiều nước cho cây? Giải thích?
a) Cây chuẩn bị ra hoa.
b) Cây ở thời kì thu hoạch quả.
c) Cây đâm chồi, đẻ nhánh.

- Cây cần nhiều nước vào các thời kì sinh trưởng và phát triển mạnh như thời kì
chuẩn bị ra hoa (a) và thời kì cây đâm chồi, đẻ nhánh (c).
- Giải thích: Vào những thời kì này, để đảm bảo đáp ứng đủ vật chất và năng lượng
cho sự sinh trưởng và phát triển, cây cần nhiều nước để cung cấp đủ nguyên liệu,
môi trường thích hợp cho các hoạt động trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
diễn ra mạnh.

Việc tưới nước hợp lí cho cây trồng có ý nghĩa gì?
- Tưới nước hợp lí là đảm bảo sự cân bằng nước trong cây, điều này có ý nghĩa rất quan trọng
đối với quá trình sinh trưởng và phát triển bình thường của cây.

- Việc tưới nước hợp lí cho từng loài cây vào giai đoạn sinh trưởng và phát triển sẽ giúp cây
trồng đạt năng suất cao.

- Việc tưới nước hợp lí còn giúp tiết kiệm nguồn nước sạch cho môi trường tự nhiên.

BÀI 29. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT
III. VẬN DỤNG HIỂU BIẾT VÀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT VÀO THỰC TIỄN

2. Vận dụng vào việc bón phân hợp lí cho cây trồng
Điều gì sẽ xảy ra nếu:

a) Bón phân không đủ.

b) Bón phân quá nhiều.

1-Áp suất thẩm thấu của đất lớn khiến cây sẽ
không hấp thụ được nước dẫn đến cây sẽ chết,
đồng thời dư lượng phân sẽ gây ô nhiễm môi
trường đất và nước.

2-Cây sẽ thiếu chất dinh dưỡng dẫn đến làm chậm quá
trình sinh trưởng và phát triển của cây (cây còi cọc;
chậm ra hoa, kết quả).

Phân bón có vai trò gì đối với cây?

- Phân bón đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo cây trồng đạt năng suất cao do cung
cấp các nguyên tố khoáng tham gia vào quá trình sinh trưởng và phát triển của cây.

Để đảm bảo bón phân hợp lí cho cây trồng, cần phải tuân theo nguyên tắc gì?

-Đúng loại.
-Đúng liều lượng và thành phần dinh dưỡng.
Để cây trồng có năng suất
cao, ta cần phải tuân thủ các
nguyên tắc khi bón phân:

-Đúng nhu cầu của giống và loài cây.
-Đúng lúc.
-Phù hợp với điều kiện đất đai cũng như thời
tiết, mùa vụ.

BÀI 29. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT
III. VẬN DỤNG HIỂU BIẾT VÀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT VÀO THỰC TIỄN

- Nguyên tắc của việc tưới nước và bón phân hợp lí cho cây là đúng nhu 1cầu,
2 điểm, đúng hàm
3 lượng và đúng4 cách.
đúng thời
5 phân hợp lí cho cây giúp nâng cao năng suất cây trồng,
- Việc tưới nước và bón
bảo vệ môi trường tự nhiên và sức khỏe con người.

Nếu tưới nước và bón phân không hợp lí sẽ dẫn đến
những hậu quả gì cho cây trồng? (nối các ý cho phù hợp)

1. Tình trạng ngập úng có thể làm thối rễ cây khiến cho cây
không hấp thụ được nước, cây cũng sẽ chết.

a. Nếu tưới nước quá ít,
b. Nếu tưới quá nhiều nước,
c. Nếu bón quá ít phân,
d. Nếu bón quá nhiều phân,

2. Cây không đủ chất dinh dưỡng để sinh trưởng, phát triển
khỏe mạnh, dẫn đến năng suất và chất lượng giảm.
3. Rễ cây cũng không hấp thụ được nước và muối khoáng dẫn
đến cây bị héo, chết dần. Ngoài ra, còn có thể làm cho cây bị
ngộ độc, tồn dư lượng phân bón hoặc phát triển về chiều cao
quá mức dẫn đến dễ gãy đổ,…
4. Cây sẽ bị thiếu nước để thực hiện các hoạt động sống, dẫn
đến sinh trưởng, phát triển kém thậm chí cây bị chết.

Tại sao người ta thường khoét lỗ bên dưới đáy các chậu dùng để trồng cây?

Người ta thường khoét lỗ bên dưới đáy các chậu
dùng để trồng cây giúp thoát bớt lượng nước dư
thừa mà đất không giữ được, tránh gây tình trạng
úng rễ (rễ cây không thể tiến hành hô hấp tế bào
dẫn đến các tế bào rễ bị chết) khiến cây không hấp
thụ được nước và khoáng khiến cây bị chết.

- Vì sao trước khi trồng cây, người ta cần cày, xới, làm cho đất tơi, xốp?
- Vì sao sau khi bón phân, người ta thường tưới nước cho cây?

- Trước khi trồng cây, người ta cần cày, xới, làm cho đất tơi, xốp giúp oxygen có thể dễ dàng xâm nhập vào
đất cung cấp cho quá trình hô hấp tế bào ở rễ. Nhờ đó, rễ sinh trưởng, phát triển tạo điều kiện thuận lợi
cho quá trình hấp thụ nước và muối khoáng của cây.
- Khi bón phân, cần kết hợp tưới nước để hòa tan phân bón, nhờ đó mà cây dễ hấp thụ được phân bón
hơn.

LUYỆN TẬP

Câu 1

Rễ cây trên cạn hấp thụ nước và ion
muối khoáng chủ yếu qua
A. miền lông hút.    
B. miền chóp rễ.
C. miền sinh trưởng.    
D. miền trưởng thành.
Đáp án A.

Câu 2

Cấu tạo của một khí khổng có đặc
điểm nào sau đây?

1. Mỗi khí khổng có hai tế bào bình hạt đậu xếp úp vào nhau.
2. Mồi tế bào của khí khổng có chứa rất nhiều lục lạp.
3. Tế bào khí khổng có vách dày mỏng không đều; thành trong sát lỗ khí dày hơn
nhiều so với thành ngoài.
4. Các tế bào hạt đậu của khí khổng xếp gần tế bào nhu mô của lá.
Hai đặc điểm cấu tạo quan trọng nào phù hợp với chức năng đóng mở của khí
khổng?
A. (1), (3)
B. (2), (3)
C. (1), (2)
D. (3), (4)

Câu 3

Vai trò của quá trình thoát hơi nước
A. Tăng lượng nước cho cây
B. Giúp vận chuyển nước, các chất từ rễ
lên thân và lá.
C. Cân bằng khoáng cho cây.
D. Làm giảm lượng khoáng trong cây.

Đáp án C.

Câu 4

Cơ quan thoát hơi nước của cây là

A. cành.
B. lá.
C. rễ.
D. thân.
Đáp án B.

Câu 5

Yếu tố nào sau đây không ảnh hưởng
đến trao đổi nước và chất dinh dưỡng
ở thực vật?

A. ánh sáng và nhiệt độ.
B. nước.
C. độ pH
D. nồng độ carbon dioxide
Đáp án D.

BÀI TẬP

VẬN DỤNG

BÀI TẬP
Câu 3. (tr136-SGK)Trong vườn cây ăn quả, khi quan sát thấy có nhiều cây bị vàng lá, có ý kiến cho
rằng các cây này có thể đang thiếu nitrogen.
a) Em hãy cho biết ý kiến trên đúng hay sai. Vì sao?
b) Nêu ý kiến trên là đúng, chúng ta cần bón loại phân nào để cung cấp nitrogen cho cây?
Hướng dẫn trả lời

a) Ý kiến là đúng vì:
-Nitrogen tham gia cấu tạo nên protein, enzim, coenzim, axit nucleic, diệp lục. Vì thế, lá khi thiếu nitrogen sẽ
yếu, quang hợp kém, phát triển chậm, năng suất và chất lượng thấp.
-Thiếu nitrogen sẽ làm giảm quá trình tổng hợp protein khiến sự sinh trưởng của các cơ quan bị giảm và xuất
hiện màu vàng nhạt trên lá, trước tiên ở những lá già. Điều đó xảy ra là do sự huy động và sự di chuyển của các
ion trong cây.

b) Chúng ta cần bón phân hữu cơ để cung cấp nitrogen cho cây.

BÀI TẬP
Câu 4. (Tr 136-SGK) .Em hãy giải thích cây tục ngữ: “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”

Hướng dẫn trả lời

-Nước là yếu tố quan trọng hàng đầu, giúp cây có đủ nguồn nguyên liệu để thực hiện các hoạt
động sống cơ bản, từ đó đâm chồi, ra hoa, kết trái,...
-Yếu tố thứ hai là phân bón. Cây muốn phát triển tốt cần được cung cấp đủ chất dinh dưỡng cần
thiết. Không phân bón, cây sẽ phát triển kém, cho năng suất thấp.
-Điều quan trọng thứ ba là cần - yếu tố con người để chăm sóc, bắt sâu, lên liếp, tỉa lá.... cho cây
đạt năng suất cao hơn.
-Yếu tố cuối cùng là giống. Hạt giống tốt thì cây khỏe, có sức đề kháng cao và chống được sâu
bệnh. 

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

https://hoc247.net/chuong-trinh/lop-7/khoa-hoc-tu-nhien/?sgk=3