Tr­ường THCS DIỄN
HOÀNG

TiÕt 127

TiÕt 127

Nghị luận về một tác phẩm truyện

I. Tìm hiểu bài nghị luận
về một đoạn thơ, bài thơ
1. Ví dụ: ( sgk/ 77, 78)
Văn bản: “ Khát vọng hòa
nhập, dâng hiến cho đời”
* Nhận xét
a) Vấn đề nghị luận:
b) Hệ thống luận điểm:

VÊn ®Ò nghÞ luËn
H×nh ¶nh mïa xu©n vµ t×nh c¶m thiÕt tha cña
Thanh H¶i trong bµi th¬ “Mïa xu©n nho nhá”

LuËn ®iÓm 1

LuËn ®iÓm 2

LuËn ®iÓm 3

H×nh ¶nh
H×nh ¶nh
H×nh ¶nh
mïa xu©n
mét mïa
mïa xu©n
r¹o rùc cña
xu©n nho
trong bµi
thiªn nhiªn, nhá thÓ hiÖn
th¬ cña
®Êt n­íc
kh¸t väng ®­
Thanh H¶i
trong c¶m
îc hoµ
mang nhiÒu
xóc thiÕt tha,
nhËp, ®­îc
tÇng ý
tr×u mÕn cña d©ng hiÕn.
nghÜa.
nhµ th¬.

Làm việc theo nhóm
Nhãm 1

H×nh ¶nh mïa xu©n
trong bµi th¬ cña
Thanh H¶i mang
nhiÒu tÇng nghÜa.
+ H×nh ¶nh mïa xu©n
cña thiªn nhiªn.
+ H×nh ¶nh
mïa xu©n cña ®Êt n­íc
trong lao ®éng vµ
chiÕn ®Êu.
+ NguyÖn ­íc lµm mét
mïa xu©n nho nhá.

Nhãm 2

Nhãm 3

H×nh ¶nh mïa xu©n r¹o rùc
cña thiªn nhiªn, ®Êt n­íc
trong c¶m xóc thiÕt tha, tr×u
mÕn cña nhµ th¬.

H×nh ¶nh mét mïa
xu©n nho nhá thÓ hiÖn
kh¸t väng ®­îc hoµ
nhËp, ®­îc d©ng hiÕn.

+ H×nh ¶nh : dßng s«ng
xanh, hoa tÝm biÕc, léc…
+ ¢m thanh: tiÕng chim
chiÒn chiÖn l¶nh lãt vang
trêi
+ Ng«n tõ: tha thiÕt, tr×u
mÕn cña nhµ th¬ trong lêi
kªu, giäng hái...
+ T­thÕ: T«i ®­a tay
t«i høng.

+ C©u th¬, h×nh ¶nh
th¬ ®Æc s¾c...
+ C¶m xóc, giäng
®iÖu tr÷ t×nh...
+ Sù l¸y
l¹i c¸c h×nh ¶nh cña
mïa xu©n.

Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸c luËn cø mµ t¸c gi¶ ®­a ra ?
H×nh ¶nh mïa xu©n
trong bµi th¬ cña Thanh
H¶i mang nhiÒu tÇng
nghÜa .

+ H×nh ¶nh mïa xu©n
cña thiªn nhiªn.
+ H×nh ¶nh mïa
xu©n cña ®Êt n­íc trong
lao ®éng vµ chiÕn ®Êu.
+ NguyÖn ­íc lµm mét
mïa xu©n nho nhá.

Luận cứ là:

H×nh ¶nh mïa xu©n r¹o
rùc cña thiªn nhiªn, ®Êt n­
íc trong c¶m xóc thiÕt tha,
tr×u mÕn cña nhµ th¬.

H×nh ¶nh mét mïa
xu©n nho nhá thÓ hiÖn
kh¸t väng ®­îc hoµ nhËp,
®­îc d©ng hiÕn

+ H×nh ¶nh : dßng s«ng xanh,
hoa tÝm biÕc, léc…
+ ¢m thanh: tiÕng chim chiÒn
chiÖn l¶nh lãt vang trêi
+ Giäng ®iÖu: tha thiÕt, tr×u
mÕn cña nhµ th¬ trong lêi
kªu, giäng hái...
+ T­thÕ: T«i ®­a tay t«i
høng.

+ C©u th¬, h×nh ¶nh th¬
®Æc s¾c...
+ C¶m xóc, giäng ®iÖu
tr÷ t×nh...
+ Sù l¸y l¹i c¸c
h×nh ¶nh cña mïa
xu©n.

Các câu thơ, hình ảnh thơ đặc sắc
Giọng điệu và kết cấu bài thơ

Nội dung,
nghệ thuật
của bài thơ

TiÕt 127

Nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ

I. Tìm hiểu bài nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ
1. Ví dụ: ( sgk/ 77, 78)
2.Ghi nhớ:
- Khái niệm:
. Nghị luận về một đoạn thơ, bài
thơ là trình bày nhận xét, đánh
giá của mình về nội dung và nghệ
thuật của đoạn thơ, bài thơ ấy.

TiÕt 127

Nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ
I. Tìm hiểu bài nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ

1. Mở bài: Từ đầu đến “đáng trân
trọng”

1. Ví dụ:( sgk/77,78)

( Giới thiệu bài thơ, bước đầu đánh
giá, khái quát cảm xúc)

Văn bản: “ Khát vọng hòa nhập,
dâng hiến cho đời”

* Nhận xét
a) Vấn đề nghị luận
b) Hệ thống luận điểm
c) Bố cục

2. Thân bài: Tiếp theo đến “là sự láy
lại các hình ảnh ấy của mùa xuân”
( Triển khai các luận điểm bằng cách
trình bày sự cảm nhận, đánh giá cụ
thể những đặc sắc nổi bật về nội dung,
nghệ thuật của bài thơ)
3. Kết bài: Phần còn lại
( Khái quát giá trị, ý nghĩa bài thơ

TiÕt 127

Nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ
I. Tìm hiểu bài nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ
1. Ví dụ:( sgk/77,78)
Văn bản: “ Khát vọng hòa nhập,
dâng hiến cho đời”

* Nhận xét
a) Vấn đề nghị luận
b) Hệ thống luận điểm
c) Bố cục

+ Bố cục chặt chẽ, có đầy đủ các phần
thông thường của một bài nghị luận.
+ Giữa các phần có sự liên kết tự
nhiên về ý và về cách diễn đạt.

TiÕt 127

NghÞ luËn vÒ mét ®o¹n th¬, bµi th¬
I. Tìm hiểu bài nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ
1. Ví dụ:( sgk/77,78)
Văn bản: “ Khát vọng hòa nhập,
dâng hiến cho đời”

* Nhận xét
a) Vấn đề nghị luận
b) Hệ thống luận điểm
c) Bố cục
d) Cách diễn đạt
2. Ghi nhớ: ( Sgk/78)
- Khái niệm

- Người viết đã trình bày những cảm
nghĩ, đánh giá bằng thái độ tin yêu,
bằng tình cảm thiết tha trìu mến.
- Lời văn toát lên những rung động
trước sự đặc sắc của các hình ảnh,
giọng điệu, sự đồng cảm với nhà thơ
Thanh Hải.

TiÕt 127

Nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ
I. Tìm hiểu bài nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ
1. Ví dụ:( sgk/77,78)
Văn bản: “ Khát vọng hòa nhập,
dâng hiến cho đời”

* Nhận xét
a) Vấn đề nghị luận
b) Hệ thống luận điểm
c) Bố cục
d) Cách diễn đạt
2. Ghi nhớ: ( Sgk/78)
- Khái niệm
- Yêu cầu:

- Yêu cầu:
+ Về nội dung: Bài nghị luận tập
trung phân tích các yếu tố ngôn
ngữ, hình ảnh, giọng điệu,…từ đó
nêu bật được giá trị nội dung, giá
trị nghệ thuật của đoạn thơ, bài
thơ.
+ Về hình thức: Bài nghị luận có
bố cục mạch lạc rõ ràng; có lời văn
gợi cảm, thể hiện rung động chân
thành của người viết về đoạn thơ,
bài thơ.

TiÕt 127

Nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ
I. Tìm hiểu bài nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ
1. Ví dụ:( sgk/77,78)
Văn bản: “ Khát vọng hòa nhập,
dâng hiến cho đời”

* Nhận xét
a) Vấn đề nghị luận
b) Hệ thống luận điểm
c) Bố cục
d) Cách diễn đạt
2. Ghi nhớ: ( Sgk/78)
- Khái niệm
- Yêu cầu:

II. Luyện tập:
1.Bài tập 1:

Nêu điểm giống và khác
nhau giữa bài nghị luận về
một tác phẩm truyện (hoặc
đoạn trích) và bài nghị luận
về một đoạn thơ, bài thơ

SO SÁNH BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC
ĐOẠN TRÍCH) VÀ NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

Nghị luận về một tác phẩm Nghị luận về một đoạn
truyện (hoặc đoạn trích)
thơ, bài thơ
Giống
nhau

Khác
nhau

- Đều trình bày nhận xét, đánh giá của người viết.
- Bố cục bài phải mạch lạc, luận điểm luận cứ rõ ràng.
- Nhận xét đánh giá về nhân
vật, sự kiện, chủ đề hay
nghệ thuật của tác phẩm.

- Nhận xét đánh giá về
nội dung, nghệ thuật
của đoạn thơ, bài thơ.

- Nhận xét đánh giá xuất - Nhận xét đánh giá gắn với
phân tích, bình giá ngôn từ,
phát từ ý nghĩa của cốt
hình ảnh giọng điệu,… của
truyện, tính cách hành
động,.. của nhân vật và
đoạn thơ, bài thơ.
nghệ thuật trong tác phẩm.

TiÕt 127

Nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ
I. Tìm hiểu bài nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ
1. Ví dụ:( sgk/77,78)
Văn bản: “ Khát vọng hòa nhập,
dâng hiến cho đời”

* Nhận xét
a) Vấn đề nghị luận
b) Hệ thống luận điểm
c) Bố cục
d) Cách diễn đạt
2. Ghi nhớ: ( Sgk/78)
- Khái niệm
- Yêu cầu:

II. Luyện tập:
1.Bài tập 1:
2.Bài tập 2:

Bài tập 2: Ngoài các luận điểm đã nêu về hình ảnh mùa
xuân trong bài “Mùa xuân nho nhỏ” ở văn bản trên, hãy
suy nghĩ và nêu thêm các luận điểm khác nữa về bài thơ
đặc sắc này.

Có thể bổ sung một số luận điểm sau:
+ Kết cấu bài thơ chặt chẽ cân đối, mở đầu là mùa
xuân đất nước, kết thúc lại là một giai điệu dân ca.
+ Giọng điệu trữ tình của bài thơ chân thành tha
thiết.
+ Ước nguyện sống hòa nhập của Thanh Hải.

TiÕt 127

Nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ
I. Tìm hiểu bài nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ
1. Ví dụ:( sgk/77,78)
Văn bản: “ Khát vọng hòa nhập,
dâng hiến cho đời”

* Nhận xét
a) Vấn đề nghị luận
b) Hệ thống luận điểm
c) Bố cục
d) Cách diễn đạt
2. Ghi nhớ: ( Sgk/78)
- Khái niệm
- Yêu cầu:

II. Luyện tập:
1.Bài tập 1:
2.Bài tập 2:
3.Bài tập 3:

2. Bài tập 3: Đọc đoạn văn sau:
Bài thơ được viết theo mạch cảm xúc thời gian. Còn
đứng trên đất Bắc, tác giả đã phải bịn rịn nghĩ tới lúc chia
tay, phải xa nơi Bác nghỉ. Và đây cũng là dòng cảm xúc
được đẩy tới mức cao nhất, tuôn trào mạnh mẽ nhất:
“Mai về miền Nam thương trào nước mắt”
Câu thơ như lời nói thường, không cần dùng đến kĩ
thuật. Giọng thơ không ồn ào. Thế mà đọc lên thấy xúc
động. Trước hết bởi cách nói, cách bộc lộ có cái gì đó rất
Nam Bộ. Chân thành bộc trực mà không thô. Tác giả thay
mặt cho đồng bào miền Nam – những người con ở xa – bày
tỏ niềm tiếc thương vô hạn. Người đọc đồng cảm với anh,
bởi nỗi thương nhớ, xót xa ân hận khi đến trước Bác, nào
phải của riêng ai.
(theo Đức Thảo, báo Văn nghệ, số 1186)

TiÕt 127

Nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ
I. Tìm hiểu bài nghị luận về
một đoạn thơ, bài thơ

II. Luyện tập:
1.Bài tập 1:

1. Ví dụ:( sgk/77,78)

2.Bài tập 2:

Văn bản: “ Khát vọng hòa nhập
dâng hiến cho đời”

* Nhận xét
a) Vấn đề nghị luận
b) Hệ thống luận điểm
c) Bố cục
d) Cách diễn đạt
2. Ghi nhớ: ( Sgk/78)
- Khái niệm
- Yêu cầu:

3.Bài tập 3:
4.Bài tập 4: Cho đề bài sau:
Cảm nhận của em về tình cảm cha
con trong bài thơ “Nói với con” của
Y Phương
Để nêu cảm nhận của em về tình
cảm cha con trong bài thơ “Nói với
con” của Y Phương em dự định sẽ
trình bày mấy luận điểm, đó là những
luận điểm nào? Vì sao?

Dặn dò
- Học thuộc ghi nhớ SGK/78
- Hoàn thành bài tập.
- Chuẩn bị trước bài: “ Cách làm bài
nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ”

KÝnh chóc c¸c thÇy c«
m¹nh khoÎ.