Văn 9 Tiết 121

NGƯỜI THỰC HIỆN: Phạm Văn Thành

PHÒNG GD & ĐT THỊ XÃ BUÔN HỒ
TRƯỜNG THCS TRẦN PHÚ

I- T×m hiÓu chung
1- T¸c gi¶
-NguyÔn H÷u ThØnh sinh n¨m1942.
-Quª qu¸n: huyÖn Tam D­ương, tØnh VÜnh
Phóc
-Lµ nhµ th¬ tr­ëng thµnh trong kh¸ng chiÕn
chèng Mü, ngßi bót g¾n víi ®Ò tµi chiÕn
tranh, ng­êi lÝnh vµ cuéc sèng n«ng th«n.
-HiÖn lµ chñ tÞch Héi Nhµ v¨n ViÖt Nam.

2- T¸c phÈm
a- Hoµn c¶nh s¸ng t¸c
- Bµi th¬ Sang thu s¸ng t¸c n¨m 1977, in lÇn ®Çu tiªn trªn
b¸o v¨n nghÖ, sau ®ã ®­îc in nhiÒu lÇn trªn c¸c tËp th¬.
- Bµi th¬ ®­îc trÝch trong tËp “Tõ chiÕn hµo ®Õn thµnh phè”
b- ThÓ th¬
- Th¬ n¨m chữ
c- Ph­¬ng thøc biÓu ®¹t
- kÕt hîp miªu t¶ vµ biÓu c¶m
3- Từ khó: sgk

SANG THU
Bçng nhËn ra h­¬ng æi
Ph¶ vµo trong giã se
S­¬ng chïng ch×nh qua ngâ
H×nh nh­thu ®· vÒ .

S«ng ®­îc lóc dÒnh dµng
Chim b¾t ®Çu véi v·
Cã ®¸m m©y mïa h¹
V¾t nöa m×nh sang thu.
VÉn cßn bao nhiªu n¾ng
§· v¬i dÇn c¬n m­a
SÊm còng bít bÊt ngê
Trªn hµng c©y ®øng tu«Ø.

II- T×m hiÓu v¨n b¶n
1- Khæ th¬ mét
Bçng nhËn ra h­¬ng æi
Ph¶ vµo trong giã se
S­¬ng chïng ch×nh qua ngâ
H×nh nh­thu ®· vÒ

Sù
biÕn
®æi
cña
trêi
®Êt
sang
thu ®­nhËn
îc H÷u
ThØnh
c¶m nhËn
H­
¬
ng
æi
®Çu
thu
®­
î
c
t¸c
gi¶
c¶m
qua
tõ
nµo?
DÊu
Trong
Em hiÖu
hiÓu
c©u®Çu
ph¶
th¬thu
lµthø
nh­
®­nhÊt
îthÕ
c t¸cnµo?
tõgi¶
nµoTr¹ng
c¶m
diÔnnhËn
th¸i
t¶ tr¹ng
tõ
c¶m
h­¬th¸i
ng
xócæi
c¶m
nµo
cã xóc
cña
ý
tõ ®©u vµ gîi t¶ qua nh÷ng h×nh ¶nh, hiÖn t­îng g×?
nghÜa
cña
t¸c gi¶
nhµ
g×?®­
th¬?
îT¹i
c béc
sao?
§ãlélµqua
c¶mtõxóc
ph¶?
g×
Bçng nhËn ra h­¬ng æi
Ph¶ vµo trong giã se
S­¬ng chïng ch×nh qua ngâ
H×nh nh­thu ®· vÒ
TÝn hiÖu
chuyÓn mïa

H­¬ng æi
Giã se
S­¬ng chïng ch×nh

T¹i sao nhµ th¬ kh«ng dïng tõ dÒnh dµng, l÷ng th÷ng,
Ph­
¬ng
¸nmµnµo
®ång
nghÜa
víi nghÜa cña tõ
®ñng
®Ønh
l¹i dïng
tõ chïng
ch×nh?

“chïng ch×nh”?

A- DÒnh dµng

Chïng
ch×nh?

B- L÷ng th÷ng
C- §ñng ®Ønh

D

D-TÊt c¶ c¸c ®¸p ¸n trªn

Nh÷ng tõ nµo béc lé râ nhÊt tr¹ng th¸i c¶m xóc cña nhµ
th¬?T¹i sao trong c©u cuèi nhµ th¬ kh«ng viÕt “¤i! Mïa
thu ®· vÒ” mµ l¹i viÕt “H×nh nh­thu ®· vÒ”?
Bçng nhËn ra h­¬ng æi
Ph¶ vµo trong giã se
S­¬ng chïng ch×nh qua ngâ
H×nh
H×nhnh­
nh­thu ®· vÒ
§ét ngét, bÊt ngê
C¶m xóc(bçng,h×nh nh­)

B©ng khu©ng, m¬ hå,
ch­a d¸m tin

* Khổ thơ 1 nói lên những cảm

nhận ban đầu của nhà thơ về sự
chuyển mình sang thu của đất
trời. Thiên nhiên được cảm nhận
từ những gì vô hình (hương, gió)
mờ ảo (sương chùng chình).

2- Khæ 2

S«ng ®­îc lóc dÒnh dµng
Chim b¾t ®Çu véi v·
Cã ®¸m m©y mïa h¹
V¾t nöa m×nh sang thu

Thiªn nhiªn sang thu tiÕp tôc ®­îc miªu t¶ qua
Khi miªu t¶ c¶nh vËt nh­vËy, t¸c gi¶ ®· sö dông nh÷ng
nh÷ng chi tiÕt nµo?
biÖn ph¸p nghÖ thuËt nµo? T¸c dông?

S«ng ®­îc lóc dÒnh dµng
Chim b¾t ®Çu véi v·
Cã ®¸m m©y mïa h¹
V¾t nöa m×nh sang thu
s«ng…dÒnh dµng
C¶nh vËt

chim…véi v·
m©y…v¾t nöa m×nh

NghÖ thuËt nh©n ho¸,
t­¬ng ph¶n
C¶nh vËt trë
nªn sèng
®éng, cã hån

Em cã c¶m nhËn nh­thÕ nµo vÒ hai c©u cuèi cña khæ th¬?

Cã ®¸m m©y mïa h¹
V¾t nöa m×nh sang thu

H×nh ¶nh thiªn nhiªn bÊt ngê, sù liªn t­ëng ®éc ®¸o, thó vÞ
gîi ®¸m m©y mïa h¹ cßn sãt l¹i trªn bÇu trêi, t«n vÎ ®Ñp
cña bÇu trêi lóc sang thu, lµ cÇu nèi thêi gian gi÷a hai mïa

•Ở khổ thơ 2 : Bằng sự liên tưởng thú vị
bất ngờ, với tâm hồn nhạy cảm tinh tế
của tác giả, tất cả không gian cảnh
Vật như đang chuyển mình từ từ điềm
tĩnh bước sang thu.

3- Khæ 3

VÉn cßn bao nhiªu n¾ng
§· v¬i dÇn c¬n m­a
SÊm còng bít bÊt ngê
Trªn hµng c©y ®øng tu«Ø

vÉn cßn…n¾ng
®· v¬i…m­a
sÊm…bít bÊt ngê

nghÖ thuËt ®¶o cÊu
tróc có ph¸p
kh¼ng ®Þnh sù giao
mïa

Con ng­êi cßn nhËn ra nh÷ng dÊu hiÖu nµo cña thiªn
nhiªn khi giao mïa tõ mïa h¹ sang mïa thu?

Cã ý kiÕn cho r»ng hai c©u cuèi cña bµi th¬ võa cã tÝnh t¶
thùc võa mang hµm ý s©u xa. Em cã ®ång ý víi ý kiÕn ®ã
kh«ng? T¹i sao?
VÉn cßn bao nhiªu n¾ng
§· v¬i dÇn c¬n m­a
SÊm còng bít bÊt ngê
Trªn hµng c©y ®øng tu«Ø
Hai c©u cuèi cña bµi th¬ võa cã tÝnh t¶ thùc võa mang hµm ý
s©u xa.

Em hãy nêu ý nghĩa tả thực và ý nghĩa ẩn dụ
vÒ hai c©u cuèi cña bài th¬?
SÊm còng bít bÊt ngê
Trªn hµng c©y ®øng tu«Ø

- Ý nghĩa tả thực
+ Hình tượng sấm thường xuất hiện nhiều
và bất ngờ đi liền với những cơn mưa rào
chỉ có ở mùa hạ (sấm cuối hạ cũng bớt đi, ít
đi lúc sang thu).
1/Đọc:
+ Hàng cây cổ thụ, cảnh vật thiên nhiên
vào thu không còn giật mình, bất ngờ bởi
tiếng sấm mùa hạ.

- Ý nghĩa ẩn dụ (đầy tính suy ngẫm)
+ Sấm: Những vang động bất thường
của ngoại cảnh , của cuộc đời.
+ Hàng cây đứng tuổi: Hình ảnh gợi tả ngững
con người từng trải đã từng vượt qua những khó
khăn, những thăng trầm của cuộc đời. Qua đó,
con người càng trở nên vững vàng hơn.

III- Tæng kÕt

1-NghÖ thuËt - thÓ th¬ n¨m ch÷, tõ ng÷ giµu h×nh ¶nh,gîi c¶m
-C¸c phÐp tu tõ nh©n ho¸, so s¸nh, t­¬ng ph¶n
2- Néi dung -Bµi th¬ thÓ hiÖn c¶m xóc tinh tÕ cña nhµ
th¬ khi ®Êt trêi chuyÓn tõ mïa h¹ sang mïa
thu
Sù thµnh c«ng vÒ néi dung cña bµi th¬ nhê biÖn ph¸p nghÖ
thuËt nµo?

C¶m nhËn cña t¸c gi¶ vÒ thiªn nhiªn ®Êt trêi sang thu ë
khæ 2 cã g× kh¸c víi khæ 1?

Thiªn nhiªn sang thu
Khæ 1
Gi¸c quan
VÞ trÝ miªu t¶
cña c¶nh

Khæ 2

§¸p ¸n

Thiªn nhiªn sang thu
Khæ 1

Gi¸c quan

VÞ trÝ miªu
t¶ cña c¶nh

ThÝnh gi¸c, thÞ
gi¸c, khøu gi¸c
(c¶m nhËn)
Thiªn nhiªn ®­îc
miªu t¶ ë tÇm
thÊp, gÇn

Khæ 2
ThÞ gi¸c
(tri gi¸c)
Thiªn nhiªn ®­îc
miªu t¶ ë tÇm
cao, xa, réng

Sang thu

Khæ1
C¶nh

TÝn hiÖu thu vÒ
( thÊp, hÑp gÇn)

T×nh ngì ngµng
(c¶m gi¸c)

Khæ2
§Êt trêi sang thu
( cao, réng, xa)

Khæ3
Thay ®æi s©u kÝn
( ngoµi vµo trong)

ng¾m nh×n

trÇm ng©m

(tri gi¸c)

(suy t­)

§©y
lµ
tõc¶m
diÔnhiÖn
t¶ t©m
tr¹ng
cña
nhµ
th¬
qua
T¸c
Tõ
bçng
gi¶
thÓ
nhËn
tr¹ng
mïa
thu
th¸i
b¾t
c¶m
®Çu
xóc
tõ
nµy
h­
¬
ng
BiÖn
ph¸p
tu tõ
nµy
®­îH÷u
c dïng
nhiÒu
nhÊt
§©y
lµ
c«ng
viÖc
mµ
ThØnh
tõng
lµm
c©u
“H×nh nh­thu ®· vÒ”
vÞ
nµy?
trong
trong bµi”Sang
qu©n ®éi.thu”

1

H ¦ ¥ N G

2

M ¥ H å
B Ê T N G
N H ¢ N H

3
4
5

æ
ê
ã

I

A

T U Y £ N H U Ê N

H M
M
T T
A H
U U
ï A

-Bài

mới: Soạn và chuẩn bị bài
“Nói với con”

 Häc thuéc bµi th¬, n¾m ®­îc néi
dung vµ nghÖ thuËt cña bµi.
 ViÕt ®o¹n v¨n tr×nh bµy c¶m nhËn
vÒ mét ®o¹n th¬ mµ em thÝch nhÊt.