CHỦ ĐỀ
15

TÂM LÝ
HỌC

LAO ĐỘNG SƯ
PHẠM
VÀ NHÂN CÁCH NHÀ
GIÁO

HAI NỘI DUNG
THỨ NHẤT

ĐẶC TRƯNG CỦA LAO ĐỘNG SƯ
PHẠM SO VỚI CÁC LOẠI HÌNH
LAO ĐỘNG KHÁC.
THỨ HAI

YÊU CẦU VỀ NĂNG LỰC VÀ
PHẨM CHẤT CỦA NGƯỜI GIÁO
VIÊN TRÊN THẾ GIỚI.

THỨ NHẤT: ĐẶC TRƯNG CỦA LAO ĐỘNG SƯ
I. KHÁI NIỆM
• LAO ĐỘNG SƯ PHẠM LÀ GÌ?
PHẠM
• Là loại hình lao động nghề nghiệp của người giáo viên - còn được gọi là
thầy, cô giáo.
• Bao gồm nhiều hoạt động nghề nghiệp:
+ Hoạt động dạy học và giáo dục.
+ Hoạt động tự hoàn thiện chuyên môn và nghiệp vụ.

2. Mục tiêu:
• “Đào tạo nhân lực, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài”.
• Giáo viên được xem là nhân tố mấu chốt trong việc thực hiện các mục tiêu
chiến lược này.

II. ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN

LÀM VIỆC TRỰC TIẾP VỚI CON NGƯỜI

TÁI SẢN XUẤT SỨC LAO DỘNG XÃ HỘI

CÔNG CỤ CHỦ YẾU LÀ NHÂN CÁCH CỦA
CHÍNH MÌNH
TRÍ ÓC CHUYÊN NGHIỆP
ĐÒI HỎI TÍNH KHOA HỌC, TÍNH NGHỆ THUẬT
VÀ TÍNH SÁNG TẠO

LÀM VIỆC TRỰC TIẾP VỚI CON
NGƯỜI
• Lao động sư phạm chủ yếu hướng tới những
người trẻ tuổi, những người đang trong quá trình
hình thành và phát triển nhân cách.
=> Lao động sư phạm có vai trò quan trọng đối với
sự hình thành nhân cách của thế hệ trẻ.
• NGƯỜI GIÁO VIÊN CẦN PHẢI CÓ NHỮNG PHẨM CHẤT

Đòi hỏi ý
thức trách
nhiệm rất
cao

Hiểu biết,
tôn trọng,
hình thành
nhân cách
con người

Tình yêu
thương, đối
xử công
bằng, tế nhị,
mềm dẻo
nhưng kiên
quyết

TÁI SẢN XUẤT SỨC LAO
ĐỘNG XÃ HỘI
•

Lao động sư phạm có ý nghĩa chính trị và kinh
tế to lớn vì nó tạo ra sức lao động mới trong
từng con người.

•

Giáo viên có nhiệm vụ đào tạo và bồi dưỡng
lực lượng lao động trẻ cho tương lai.

• Trong giai đoạn hiện nay, quá trình tái sản xuất
sức lao động xã hội của người giáo viên có
thách thức mới là đào tạo ra những con người
lao động có khả năng học tập suốt đời.

CÔNG CỤ CHỦ YẾU LÀ NHÂN CÁCH
CỦA CHÍNH MÌNH
• Sản phẩm của lao
động sư phạm là tri
thức, kĩ năng, kĩ xảo
và các phẩm chất
nhân cách được hình
thành ở học sinh.
• Công cụ lao động
chủ yếu của người
giáo viên là chính

TRÍ ÓC CHUYÊN NGHIỆP

- Lao động sư phạm là loại hình lao động trí óc chuyên nghiệp. Đặc thù cơ bản
của lao động trí óc chuyên nghiệp:
• Phải có 1 thời kì khởi động: Người giáo viên cần phải có thời gian được đào
tạo nghề nghiệp trước khi hành nghề.
• Có “quán tính” trí tuệ: Người giáo viên cần luôn trăn trở trước, trong và sau
khi kết thúc bài giảng để làm sao học sinh lĩnh hội được bài học 1 cách hiệu
quả nhất.
- Hiện nay, việc tri thức của nhân loại ngày càng tăng nhanh đã đặt ra cho giáo

ĐÒI HỎI TÍNH KHOA HỌC,
TÍNH NGHỆ THUẬT & TÍNH
SÁNG TẠO
TÍNH KHOA
HỌC
Lao động sư
phạm đòi hỏi
giáo viên phải
có kiến thức
khoa học
chuyên ngành
và khoa học
sư phạm

TÍNH NGHỆ
THUẬT
Lao động sư phạm
đòi hỏi giáo viên
phải khéo léo
trong ứng xử sư
phạm, vận dụng
linh hoạt các
phương pháp dạy
học và giáo dục
phù hợp đối với
các đối tượng,
hoàn cảnh, tình
huống khác nhau,
đem lại hiệu quả
cao cho quá trình

TÍNH SÁNG
TẠO
Lao động sư
phạm không
cho phép dập
khuôn, máy
móc mà luôn
đòi hỏi sự
sáng tạo
không ngừng
nghỉ của
người giáo
viên trong

NHÂN CÁCH NGƯỜI GIÁO VIÊN
Những phẩm chất nghề
nghiệp cơ bản:
• Thế giới quan khoa học

•
•
•
•

Lí tưởng nghề nghiệp
Lòng yêu nghề
Lòng yêu trẻ
Cùng với 1 số phẩm
chất đạo đức và ý chí

Những năng lực nghề
nghiệp cơ bản:
• Năng lực dạy học
• Năng lực giáo dục
• Năng lực tổ chức hoạt
động sư phạm

THẾ GIỚI QUAN SƯ
• Là hệ thống các quan điểm mang tính khoa học về
PHẠM
tự nhiên, xã hội và con người.
• Người giáo viên cần có cách nhìn nhận, đánh giá
về thế giới 1 cách khách quan, khoa học.
• Thế giới quan được hình thành trong quá trình học
nghề, làm nghề, là sự đúc kết những kinh nghiệm,
vốn hiểu biết.
• Để hình thành thế giới quan cần thấm nhuần quan
điểm đường lối giáo dục của Đảng, nắm được mục
tiêu đào tạo với từng cấp học. Đồng thời xây dựng
cách nhìn nhận, đánh giá đúng đắn về các hiện

LÍ TƯỞNG NGHỀ
NGHIỆP
Là 1 hệ giá trị mà cá nhân tích cực theo
đuổi như 1 mục tiêu cao đẹp trong cuộc
sống của mình
• Lí tưởng đào tạo thế hệ trẻ là hạt nhân trong
cấu trúc nhân cách người giáo viên, giúp họ
luôn nỗ lực cố gắng phát triển bản thân, thấy
được giá trị sức lao động của mình đối với thế
hệ trẻ.
• LTNN được biểu hiện ở lòng yêu trẻ, sự say mê
nghề nghiệp, lương tâm nghề nghiệp, tận tụy
với công việc, ý thức trách nhiệm, lối sống chân
tình,..
=> Tạo nên sức mạnh giúp người giáo viên vượt

• Lí tưởng đào tạo thế hệ trẻ được hình
thành và phát triển nhờ vào sự tích
cực của giáo viên trong quá trình lao
động sư phạm.

THỨ II: MỘT SỐ PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC VÀ PHẨM CHẤT Ý
CHÍ CỦA NGƯỜI GIÁO VIÊN

Hoạt động của người giáo viên là nhằm thay đổi nhân cách học sinh.
Người thầy là tấm gương sáng để học sinh noi theo về mọi mặt. Vì vậy,
người giáo viên phải có những phẩm chất đạo đức, ý chí sau:
- Tinh thần trách nhiệm, lòng nhân đạo, lòng tôn trọng, sự
công bằng, thẳng thần, giản dị, khiêm tốn.
- Tính nguyên tắc, mục đích, kiên trì, tinh tự kiềm chế, tính tự chủ,
kỹ năng tự điều chỉnh tâm trạng của mình cho phù hợp với các tinh

THỨ II: MỘT SỐ PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC VÀ PHẨM CHẤT Ý
CHÍ CỦA NGƯỜI GIÁO VIÊN

Năng lực sư phạm:
Gồm 3 nhóm chính :
• Nhóm năng lực dạy học bao gồm năng
lực hiều học sinh, hiểu môn học mình
phụ trách, năng lực chế biến tài liệu
học tập, năng lực nắm vững kĩ thuật
dạy học và năng lực ngôn ngữ.
• Nhóm năng lực giáo dục bao gồm
năng lực lập dự án phát triển nhân
cách học sinh, giao tiếp và ứng xử sư
phạm, cảm hoá học sinh. hướng dẫn,
tư vấn và tham vấn.

* Năng lực hiểu học sinh :

- Khái niệm:
Là khả năng thâm nhập vào thế giới bên trong, hiểu biết
tường tận về nhân cách của học sinh; khả năng quan sát
tinh tế những biểu hiện tâm lí của các em trong quá trình
dạy học và giáo dục.
- Biểu hiện :
+ Xác định được mức độ phạm vi của học sinh
+ Dự đoán
+ Quan sát
- Có 2 mức độ năng lực hiểu học sinh :
+ Mức độ thấp
+ Mức độ cao

* Tri thức và tầm hiểu
biết :

- Tri thức và tầm hiểu biết của giáo viên là năng lực trụ cột trong LĐSP, vì:
+ Tri thức là công cụ để người giáo viên có thể thực hiện sứ mệnh phát triển
nhân cách học sinh.
+ Không chỉ nắm vững kiến thức môn mình dạy, người thầy còn cần hiểu biết
rộng; tâm hồn của họ phải được bồi dưỡng nhiều tinh hoa của dân tộc, của cuộc
sống và của khoa học.
+Xã hội càng phát triển yêu cầu đặt ra với thế hệ trẻ càng cao. Để giúp trẻ đáp

* Năng lực chế biến tài liệu học tập:
- Khái niệm:
Là năng lực gia công về mặt sư phạm của giáo viên đối vớitài liệu học tập
nhằm làm cho nó phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi, của từng cá
nhân học sinh và đảm bảo logic sư phạm.
- Biểu hiện:
+ Khả năng
trình bày
+ Cung cấp
kiến thức
+ Tìm kiếm,
học hỏi, rút kinh nghiệm
-Yêu cầu:
+ Giáo viên phải biết đánh giá đúng đắn tài liệu

* Nắm vững kĩ thuật dạy học :
- Năng lực nắm vững ki thuật dạy học là khả năng tổ chức và điều khiển hoạt động
nhận thức của học sinh qua bài giảng, giúp học sinh linh hội tri thức thông qua hoạt
động tích cực, độc lập của bản thân.
- Biểu hiện:
+Khả năng giáo viên tạo cho học sinh vị thế của người “khám phá trong quá trình
dạy học.
+Khả năng giáo viên truyền đạt tài liệu
+Khả năng giáo viên tạo hứng thú và kích thích học sinh suy nghĩ một cách độc
lập, tích cực.
+Khả năng giáo viên tạo cho học sinh tâm thế có lợi cho sự lĩnh hội tri thức trong
quá trình học tập.
+Để nắm vững kĩ thuật dạy học, đòi hỏi giáo viên phải có quá trình học tập nghiêm
túc và rèn luyện kĩ năng sư phạm.

* Mô hình dạy học của 1 số nước trên thế giới
- Mô hình dạy học tích hợp (Mỹ, Anh,
Singapore…)
- Mô hình đảo ngược – Flip classroom
( Mỹ)
Giáo viên sẽ cung cấp tài liệu cho học
sinh (video, tài liệu,…). Học sinh sẽ phải
học tập theo hướng dẫn của video, hoặc
tài liệu để thu thập thông tin và tự thực
hành tại nhà. Thời gian trên lớp, giáo viên
sẽ cùng học sinh tổng hợp, phân tích và
đánh giá lại kết quả.

•

Giáo dục khai phóng nói chung bao gồm các lĩnh
vực
Nhân văn - bao gồm nghệ thuật,
vănsau đây:
học, ngôn ngữ học, triết học, tôn giáo,
đạo đức học, ngoại ngữ hiện đại, âm
nhạc, kịch nghệ, thuyết trình, ngôn ngữ
cổ điển (Latin / Hy Lạp)…

• Khoa học xã hội - bao gồm lịch sử, tâm
lý, pháp luật, xã hội học, chính trị, giáo
dục giới tính, nhân chủng học, kinh tế,
địa lý, kinh tế,…
• Khoa học tự nhiên - bao gồm thiên văn
học, sinh học, hóa học, vật lý học, thực
vật học, khảo cổ học, sinh vật học, địa
chất, khoa học trái đất, …

-Kết luận :“Sự nghiệp trồng người không phải là công việc đơn giản, nhưng nếu bạn yêu nghề và
yêu con người, bạn sẽ trở thành một người trồng người xuất sắc và góp phần mang lại giá trị
cho xã hội.”
 Bài học và cách nhìn nhận về nghề giáo cho các thầy cô giáo tương lai , liên hệ với chính cá