CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI GIẢNG HÔM NAY!

NGỮ VĂN 7
VĂN BẢN: NÓI VỚI CON
- Y Phương -

NỘI DUNG BÀI HỌC
I.
ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG

III.
TỔNG KẾT

II.
ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

I. ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG
1. ĐỌC, TÌM HIỂU CHÚ THÍCH

I: Tìm hiểu chung

I: Tìm hiểu chung
1: Tác giả

- Y Phương (sinh năm 1948) tên thật là Hứa Vĩnh Sước
- Quê quán: Trùng Khánh- Cao Bằng , ông là người dân tộc Tày

- Sự nghiệp sáng tác:

Nhà thơ Y Phương ở
chiến trường B2

+ Ông nhập ngũ năm 1968, phục vụ trong quân đội đến năm 1981 chuyển
về công tác tại sở văn hóa và thông tin tỉnh Cao Bằng
+ Năm 1993 là chủ tịch hội văn nghệ Cao Bằng
+ Năm 2007 ông được nhận giải thưởng nhà nước về Văn học nghệ thuật. Đây quả là một
giải thưởng cao quý rất xứng đáng với những gì ông đã cống hiến cho nền văn học nước
nhà.

+ Các tác phẩm tiêu biểu: “Người hoa núi”, “Lời
chúc”, “Đàn then”…
- Phong cách sáng tác:
+ Thơ ông thể hiện tâm hồn mạnh mẽ, chân thực
và trong sáng, cách tư duy giàu hình ảnh của người
dân tộc miền núi, mang đậm bản sắc vùng cao.
Nhà thơ Y Phương, tác giả của bài thơ nổi tiếng Nói với
con trong SGK Ngữ văn 9 đã qua đời ngày 9/2/2022 vừa qua,
thọ 74 tuổi. Là tác giả của 9 tập thơ, trường ca, chưa kể các
thể loại khác, nhưng bao trùm lên tất cả sáng tác cũng như
phẩm cách con người ông là một niềm tự hào mãnh liệt về
văn hóa của “Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương”.

Với quan niệm, “Văn chương là một việc làm trả
ơn những người sinh thành và nuôi dưỡng mình”, kể
từ năm 1973, anh lặng lẽ sáng tác, lặng lẽ thử nghiệm
và không ngừng lao động sáng tạo để có thể công bố
khối lượng tác phẩm đáng tự hào. Tên tuổi anh gắn
với Mùa hoa bội thu những giải thưởng: Giải A cuộc thi
thơ Tạp chí Văn nghệ Quân đội 1984; Giải thưởng loại
A của Hội Nhà văn Việt Nam (1987) với tập thơ Tiếng
hát tháng Giêng; Giải A của Hội đồng Văn học dân tộc
- Hội Nhà văn Việt Nam với tập thơ Lời chúc; Giải B
của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ
thuật Việt Nam, Giải B của Bộ Quốc phòng với trường
ca Chín tháng (2001); “cú đúp” giải thưởng năm 2016
cho 2 cuốn sách: Thơ song ngữ Vũ khúc Tày (Giải
thưởng văn học Hội Nhà văn Việt Nam), Fừn Nèn - Củi
Tết (giải B của Hội Văn học nghệ thuật Dân tộc thiểu
số Việt Nam). Và năm 2007, “Người trai làng Tày” đã

“Tôi đã phải bỏ đi cả
trăm con chữ long lanh
chỉ để có được một dấu
phẩy sinh động tươi
rói…” (nhà thơ Y
Phương)

I: Tìm hiểu chung
2: Tác phẩm
Hoàn cảnh
sáng tác

Thể thơ

PTBĐ

Bài thơ được sáng tác năm 1980, khi đất nước
mới hòa bình thống nhất nhưng gặp rất nhiều
khó khăn thiếu thốn. Từ hiện thực ấy nhà thơ
sáng tác bài thơ như lời tâm sự, động viên chính
mình đồng thời nhắc nhở con cái sau này.
Tự do

Biểu cảm

N
Ả
B
N
Ă
V
U
Ể
I
H
C
II. ĐỌ

II: Đọc hiểu văn bản
1: Đọc bài thơ
- Giải nghĩa từ ngữ
- Ý nghĩa nhan đề bài thơ
Bằng ba chữ ngắn gọn nhan đề đã vẽ ra trước mắt ta một bức tranh về người cha cùng đứa con
thân yêu của mình đang ngồi trò chuyện với nhau. Người cha tỉ mỉ nói cho con nghe về truyền
thống của quê hương, về những điều con phải nhớ.
Nói với con không chỉ đơn giản là lời của người cha dặn con về cội nguồn, về nơi chôn rau cắt
rốn mà còn là lời dặn tới thế hệ tương lai phải luôn ghi nhớ tới cội nguồn của mình, ghi nhớ đến
gia đình, quê hương tình nghĩa để sống sao cho phù hợp, cư xử sao cho đúng đắn.
Giải nghĩa từ
+ Lờ: một loại dụng cụ dùng để đặt bắt cá, được đan bằng những nan tre vuốt tròn.
+ Thung (thung lũng): dải đất trũng và kéo dài nằm giữa hai sườn đồi núi.
+ “Người đồng mình” là cách gọi thân thương, chân thành và giản dị của tác giả về người cùng
quê, cùng bản với mình.

NÓI VỚI CON - Y PHƯƠNG Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.
Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống
Không lo cực nhọc
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.
(Nguyễn Đức Nam (Chủ biên), Thơ Việt
Nam 1945 - 1985
NXB Giáo dục, 1987, tr. 326 – 327)

2: Bố cục
Phần 1: Từ đầu đến “Ngày đầu tiên
đẹp nhất trên đời”: Người cha nói với
con về tình cảm cội nguồn.
Phần 2: Còn lại: Người cha nói với con
về truyền thống cao đẹp của quê
hương, mong muốn con tiếp nối truyền
thống đó.

II: Đọc hiểu văn bản
3: Phân tích
a. Người cha nói với con về tình cảm cội nguồn.

=> Mạch cảm xúc: Bài thơ đi từ tình cảm gia đình mở rộng ra tình yêu quê hương, đất nước. Từ
đó bộc lộ mong muốn của người cha muốn gửi gắm đến đứa con của mình về tương lai của đất
nước.

Trong phần 1, nhà thơ
đã nói với con: Con
được lớn lên trong tình
yêu thương của cha mẹ,
trong sự đùm bọc của
quê hương.
Hãy phân tích các câu
thơ nói lên điều đó?

Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm con ơi

Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.

III: Tìm hiểu
chi tiết

III: Tìm hiểu chi tiết
1. Người cha nói với con về tình cảm cội nguồn.

Cội nguồn sinh dưỡng của con
- Cội nguồn gia đình
+ Con lớn lên trong những tháng ngày chờ trông, mong đợi của cha mẹ
+ “Chân phải- chân trái”, “một bước- hai bước”: phép đối tạo âm điệu vui
tươi, tạo không khí đầm ấm, hạnh phúc, mỗi nhịp bước của con đều có cha
mẹ dang rộng vòng tay che chở
⇒ Đó là tình cảm thiêng liêng mà con luôn phải khắc cốt ghi tâm
- Cội nguồn quê hương
+Cuộc sống lao động của quê hương: đan lờ (dụng cụ đánh bắt cá), đan lờ cài nan
hoa( công việc đã tạo nên vẻ đẹp của con người lao động), vách nhà ken câu
hát( cuộc sống hòa với niềm vui”
 + Sử dụng các động từ: đan, ken ,cài : vừa diễn tả những động tác cụ thể ,
khéo léo vừa nói lên cuộc sống gắn bó với niềm vui
 + Cuộc sống tâm hồn:
- “Rừng cho hoa”: nhân hóa rừng không chỉ cho gỗ, cho lâm sản mà còn cho
hoa

III: Tìm hiểu chi tiết
2. Cha muốn nói với con về truyền thống cao đẹp của quê
hương và mong muốn con hãy giữ gìn phát huy truyền thống
đó
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.
-Niềm trân trọng thiêng liêng
hướng tới gia đình
Cha muốn truyền cho con những tình
cảm cuội nguồn nhắn nhủ con hãy biết
trân trọng tình cảm gia đình.

- Hình ảnh “hoa” để nói về cảnh quan của rừng. Hoa vừa gợi vẻ đẹp thơ
mộng của thiên nhiên núi rừng, vừa là biểu tượng cho vẻ đẹp của con
người quê hương.
- Phép nhân hóa (rừng cho, con đường cho), điệp từ (cho) và ẩn dụ
(những tấm lòng).
-> Con được lớn lên với thiên nhiên thơ mộng và nghĩa tình của núi
rừng.

Con đường cho những tấm lòng
Tấm lòng bao dung,ân nghĩa
ân tình của quê hương.
Quê hương nuôi dưỡng con về tâm hồn và lẽ sống.

Nói với con
về tình cảm
cội nguồn

Tình cảm cha mẹ dành cho con :
nâng đón, chở che, chăm chút…
Tình cảm quê hương : con
trưởng thành trong cuộc sống
lao động,trong thiên nhiên thơ
mộng, nghĩa tình của quê
hương.

Tình cảm cội nguồn vừa thiêng liêng cao quí,vừa
đáng tự hào, nuôi lớn tâm hồn của mỗi con người.

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập
ghềnh
Sống trong thung không chê thung
nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống
Không lo cực nhọc
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao
quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.

III: Tìm hiểu chi tiết
2. Cha muốn nói với con về truyền thống cao đẹp của quê
hương và mong muốn con hãy giữ gìn phát huy truyền thống
đó

*Truyền thống cao đẹp của quê hương- Người đồng mình
- “Người đồng mình”- những người sống chung trên một miền quê, cùng một dân tộc, “thương lắm”sự gắn bó yêu thương, đùm bọc
- Những đức tính cao đẹp của người đồng mình
+ Người đồng mình có chí khí mạnh mẽ: Cao đo nối buồn/ xa nuôi chí lớn…   Nỗi buồn được cụ thể
hóa bằng chiều cao, chí được đo bằng độ xa.
+ Người đồng mình thủy chung tình nghĩa
 -“Sống trên đá,…/ Sống trong thung,…: Lặp lại để khẳng định tâm thế bản lĩnh kiên cường, bất chấp
khó khăn gian khổ. Mặc dù cuộc sống quê hương khó khăn vất vả nhưng họ “không chê”, học vẫn
thủy chung với quê hương, gắn bó với uqee hương để tạo dựng cuộc sống
- Lối sống phóng khoáng đầy nghị lực: So sánh “như sống như suối” : sức sống mãnh liệt, đầy ắp
nghĩa tình. Dù “lên thác xuỗng ghềnh” nhưng người đồng mình vẫn không lo cực nhọc, vẫn đầy sự
yêu mến tự hào về quê hương

III: Tìm hiểu chi tiết
2. Cha muốn nói với con về truyền thống cao đẹp của quê
hương và mong muốn con hãy giữ gìn phát huy truyền thống
đó

*Truyền thống cao đẹp của quê hương- Người đồng mình
- “Người đồng mình”- những người sống chung trên một miền quê, cùng một dân tộc, “thương lắm”sự gắn bó yêu thương, đùm bọc
- Những đức tính cao đẹp của người đồng mình
ơng
+ Người đồng mình giàu lòng tự trọng
- “Người đồng mình thô sơ da thịt”- họ có thể thô ráp, nói không hay, làm không khéo, làn da mái tóc
dãi dầu mưa nắng nhưng phẩm chất bên trong không hề nhỏ bé, tầm thường
+ Người đồng mình khát vọng xây dựng quê hương giàu đẹp
- Người đồng mình tự lực tự cường, tự xây dựng quê hương bằng bàn tay khối óc
- Họ xây dựng quê hương, đưa quê hương có thể sánh ngang với các cường quốc năm châu
⇒ Nói với con về những đức tính cao đẹp của người đồng mình, người cha gợi cho con niềm tự
hào và khát vọng xây dựng quê hương, kế tục truyền thống đáng tự hào của dân tộc.

Những phẩm chất cao quí của người đồng mình

-Sức sống bền bỉ,
Mộc mạc,
-Tâm hồn
mãnh liệt;
chất phác
phóng khoáng,
- Lối sống ân tình, nhưng không hề
-Ý chí
thủy chung, gắn bó nhỏ bé về tâm hồn
mạnh mẽ
với quê hương

Tinh thần tự
lực, tự cường

III: Tìm hiểu chi tiết
2. Cha muốn nói với con về truyền thống cao đẹp của quê
hương và mong muốn con hãy giữ gìn phát huy truyền thống
đó
*Truyền thống cao đẹp của quê hương- Người đồng mình
⇒ Nói với con về những đức tính cao đẹp của người đồng mình, người cha gợi cho con niềm tự
hào và khát vọng xây dựng quê hương, kế tục truyền thống đáng tự hào của dân tộc.
* Điều cha mong muốn ở con
- Cha nhắc con “lên đường” là khi con trưởng thành, dù ở bất cứ đâu, đi bất cứ nới nào cũng
không bao giờ được sống một cách tầm thường phải luôn giữ lấy cốt cách giản dị, ý chí của dân
tộc để vững bước
⇒ Qua đó cha thể hiện tình yêu con
⇒ Đó còn là lời của cha anh đi trước nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải vững tin vào cuộc đời để
xây dựng quê hương giàu đẹp
=> Đó chính là lòng tự tôn dân tộc, lòng yêu quê hương đất nước

Tình yêu
thương
của
cha mẹ
NÓI
VỚI
CON

Tình yêu
quê hương
đất nước

Phẩm chất
tốt đẹp của
“Người
đồng mình”

Sống nghĩa tình, chung
thuỷ với quê hương.
Mong
muốn
con:

Tự hào, kế tục và phát huy
truyền thống quê hương.

Tự tin vững bước trên
đường đời.

BÀI HÁT BA KỂ CON NGHE – CA SĨ THUỲ CHI

III: Tìm hiểu chi tiết
3: Tổng kết
a. Nghệ thuật
- Thể thơ tự do không bị gò bó bởi câu chữ.
- Giọng điệu thơ thiết tha, trìu mến, ấm áp.
- Cách diễn đạt của thơ ca miền núi (vừa cụ thể, mộc mạc vừa có tính khái quát)
b. Nội dung
- Mượn lời nói với con, Y Phương đã thể hiện tình cảm gia đình ấm cúng, ca ngợi
truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương, dân tộc.
- Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống, về vẻ đẹp tâm hồn của một dân tộc miền
núi, gợi nhắc tình cảm gắn bó với truyền thống, với quê hương và ý chí vươn lên
trong cuộc sống.

Trò chơi ô chữ

Ô chữ chìa khóa: Đây là một tình cảm thiêng liêng của con người?
1
2
3
4
5
6
7
8
9

T A Y
N G U O I D O N G M I N H
P H O N G T U C
M A N
Y
T
Q
C H A N

H
P
H
U
T

M
H
U
E
H

E
U
N
H
A

O N G
G L U N G
U O N G
T

R U N G

7.
Đây
là
một
trong
những
cội
nguồn
sinh
dưỡng
6.
Dải
đất
trũng
và
kéo
dài
nằm
giữa
hai
sườn
đồi,
9.
Trong
bài
thơ
cái
gì
đã
cho
hoa
8.
Một
trong
những
đặc
điểm
thơ
của
tác
giả?
3.
Theo
nhà
thơ
thì
quê
hương
đã
làm
nên
chotác
con
người?
2.
Đây
là
cách
gọi
những
người
cùng
quê
hương
giả?
1.
Tác
giả
là
người
dân
tộc
nào?
5.
của
bài
thơ
ai?người
4. Tính
chỉngười
của
đồng
của
mỗitừ
con
mà là
người
cha đã
nóimình?
vớiđiều
con?gìcủa
núi
được
gọi
làsức
gì?sống

CHÀO TẠM BIỆT CÁC EM
ĐÃ LẮNG BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY