Theo dõi đoạn video sau
1.
Để
có
một
cây
đậu
1. Người ta đã gieo hạt
trưởng
thành
người
ta
đậu xuống đất, tưới
đã
làm
gì?
nước, bón phân,…
2. Quá
Quátrình
trình
từ khi
đó được
gọi
gieo
xuống
cho
là quáhạt
trình
sinhđất
trưởng
đếnphát
khitriển
câyở sinh
trưởng
và
vật.
Nhờ
một
thành,môraphân
hoa,sinh
kết ởquá
số
bộ phận
củagì?
câyNhờ
được
gọi là
bộ phận nào trong
cây?
bai 36 khai quat ve su sinh trương va phat trien cua sinh vat

1

CHƯƠNG IX: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA SINH VẬT
Bài 36: KHÁI QUÁT VỀ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA SINH VẬT
I. Sinh trưởng và phát triển ở sinh vật:
1. Sinh trưởng, phát triển là gì?

bai 36 khai quat ve su sinh trương va phat trien cua sinh vat

2

Đọc thông tin và quan sát hình 36.1 thực hiện yêu cầu

3

- Nhóm 1 và 3 thực hiện nhiệm vụ 1:
?1: Phát biểu khái niệm sinh trưởng và phát triển.
?2: Mô tả các dấu hiệu sự sinh trưởng ở cây cam và ếch.
Những chuyển đổi nào diễn ra trong đời sống của chúng
thể hiện sự phát triển?
- Nhóm 2 và 4 sẽ thực hiện nhiệm vụ 2:
?3: Trình bày các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của
cây cam và ếch.
?4: Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ với nhau
như thế nào?
4

?1: Phát biểu khái niệm sinh trưởng và phát triển.
Sinh trưởng là sự tăng lên về kích thước và khối lượng của cơ thể do sự
tăng lên về số lượng kích thước tế bào, nhờ đó cơ thể lớn lên.
Phát triển bao gồm sinh trưởng, phân hoá tế bào, phát sinh hình thái cơ
quan và cơ thể.
?2: Mô tả các dấu hiệu sự sinh trưởng ở cây cam và ếch. Những chuyển đổi
nào diễn ra trong đời sống của chúng thể hiện sự phát triển?
Cây cam: Dấu hiệu sinh trưởng: Cây con lớn lên thành cây trưởng thành.
Dấu hiệu phát triển: hạt nảy mầm thành cây con; cây trưởng thành ra hoa,
tạo quả.
Con ếch: Dấu hiệu sinh trưởng: Ấu trùng lớn lên thành con ếch trưởng
thành.
Dấu hiệu phát triển: Trứng đã thụ tinh phát triển thành ấu trùng, ấu trùng
thay đổi hình thái thành ếch trưởng thành
5

2. Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của sinh vật:

?3: Trình bày các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây cam và ếch?
Cây cam: Giai đoạn sinh trưởng: (cây con
cây trưởng thành),
giai đoạn phát triển
(cây ra hoa
kết quả và tạo hạt)
Con ếch: Giai đoạn phát triển (trứng đã thụ tinh
ấu trùng
ếch
con),
giai đoạn sinh trưởng (ếch con
ếch trưởng thành).
?4: Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ với nhau như thế nào?
Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ chặt chẽ, không tách rời.
Sinh trưởng giúp cơ thể lớn lên đến giai đoạn phát sinh hình thái cơ quan
và cơ thể (phát triển). Do đó, sinh trưởng gắn liền với phát triển, phát
triển trên cơ sở sinh trưởng.
6

Nhận xét sự biến đổi từ trứng thành gà
con đến gà trưởng thành?

7

2. Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của sinh vật:
- Mỗi sinh vật từ khi sinh ra đến trưởng thành đều trải qua
những giai đoạn sinh trưởng và phát triển nhất định, có hình
thái , kích thước khác nhau, đặc trưng cho từng loài.
- Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ chặt chẽ, không
tách rời. Sinh trưởng giúp cơ thể lớn lên đến giai đoạn phát
sinh hình thái cơ quan và cơ thể (phát triển). Do đó, sinh
trưởng gắn liền với phát triển, phát triển trên cơ sở sinh
trưởng.
8

II. Mô phân sinh và chức năng của mô phân sinh
Đọc thông tin và quan sát hình 36.1 thực hiện yêu cầu
?1. Hoàn thành bảng sau
Loại mô phân
sinh

Vị trí

Vai trò

Mô phân sinh
đỉnh

 

 

Mô phân sinh
bên

 

 

?2: Tại sao nhiều loài thực vật không ngừng dài ra và to lên?

1. Bảng 36.1
Loại mô
phân sinh
Mô phân
sinh đỉnh
Mô phân
sinh bên

Vị trí
Nằm ở đỉnh của rễ và
các chồi thân.
Nằm ở thân cây, giữa
mạch gỗ và mạnh dây.

Vai trò
Giúp thân, cành, rễ
lớn lên về chiều dài.
Giúp thân, cành, rễ lớn
lên về chiều ngang

2. Nhiều loài thực vật không ngừng dài ra và to lên do chúng có
mô phân sinh. Mô phân sinh là tế bào chưa phân hóa nên duy trì
được khả năng phân chia liên tục trong suốt cuộc đời của chúng.
10

II. Mô phân sinh và chức năng của mô phân sinh
- Nhiều loài thực vật không ngừng dài ra và to lên do
chúng có mô phân sinh. Mô phân sinh là tế bào chưa phân
hóa nên duy trì được khả năng phân chia liên tục trong
suốt cuộc đời của chúng.
- Có 2 loại chính (đối với cây hai lá mầm)
+Mô phân sinh đỉnh có ở đỉnh rễ và các chồi thân
(chồi đỉnh và chồi nách), giúp thân, cành, rễ lớn lên về
chiều dài.
+ Mô phân sinh bên nằm ở thân cây, giữa mạch gỗ và
mạnh dây, giúp thân, cành, rễ lớn lên về chiều ngang.
11

LUYỆN TẬP
Câu 1: Hãy điển các từ gợi ý sau đây vào chỗ trống cho phù hợp: sinh
trưởng, phát triển, sinh trưởng và phát triển, tế bào, cá thể, phân hoá tế
bào, phát sinh hình thái, tiền đề, thúc đẩy, mật thiết, cơ thể.
...(1)... là những đặc trưng cơ bản của sự sống. ...(2)... là sự tăng lên về kích
thước và khối lượng cơ thể do sự tăng lên về số lượng và kích thước ...
(3).... ...(4)... là những biến đổi diễn ra trong vòng đời của một ...(5)... sinh
vật. Bao gổm ba quá trình liên quan mật thiết với nhau là sinh trưởng, ...
(6)... và phát sinh hình thái các cơ quan của cơ thể. Sinh trưởng và phát
triển là hai quá trình trong ...(7)... sống có mối quan hệ mật thiết với nhau.
Sự sinh trưởng tạo ...(8)... cho phát triển. Nếu không có sinh trưởng thì
không có phát triển, ngược lại phát triển sẽ ...(9)... sinh trưởng.
12

LUYỆN TẬP
Câu 1: Hãy điển các từ gợi ý sau đây vào chỗ trống cho phù hợp: sinh trưởng, phát triển,
sinh trưởng và phát triển, tế bào, cá thể, phân hoá tế bào, phát sinh hình thái, tiền đề,
thúc đẩy, mật thiết, cơ thể.
...(1)Sinh trưởng và phát triển là những đặc trưng cơ bản của sự sống. (2) Sinh trưởng
là sự tăng
lên về kíchPhát
thước
và khối lượng cơ thể do sự tăng lên về số
tế bào
triển
lượng và kích thước
...(4)...
là những biến đổi diễn ra trong vòng
cá ...(3)
thể
đời của một ...(5)...
sinh vật. Bao gổm ba quá trình liên quan mật thiết với nhau là
sinh trưởng,
phân hoá tế bào
thể thái các cơ quan của cơ thể. Sinh trưởng và phát
...(6)...
và phát sinhcơhình
để ...(7)...
triển là hai quá trìnhtiền
trong
sống có mối quan hệ mật thiết với nhau. Sự
sinh trưởng tạo ...(8)
cho
phát đẩy
triển. Nếu không có sinh trưởng thì không có phát
(9) thúc
triển, ngược lại phát triển sẽbai 36 khai quat ve su sinh trương va sinh
trưởng.
phat trien cua sinh vat
13

Câu 2: Sinh trưởng ở sinh vật là quá trình tăng kích thước của
A. các hệ cơ quan trong cơ thể.
B. cơ thể do tăng kích thước và số lượng tế bào.
C. các mô trong cơ thể.
D. các cơ quan trong cơ thể.

14

Câu 3: Em hãy dự đoán sự sinh trưởng của cây khi tất cả các chồi đề bị ngắt
bỏ?
Câu 4: Cho ví dụ về sự sinh trưởng và phát triển ở động vật?
Đáp án câu 3:
Khi tất cả các chổi bị cắt bỏ, cây sẽ không tăng trưởng về chiều cao, do
các chói đỉnh chứa mò phân sinh đỉnh ngọn đã bị phá huỷ
Đáp án câu 4:
Sinh trưởng: Gà con lớn lên từ 100 g đến con trưởng thành 2 kg.
Phát triển: Trứng nở thành gà con.
15

VẬN DỤNG
Theo dõi sự sinh trưởng của hai cây rau lang, một cây đã ngắt đọt và
một cây không ngắt đọt. Quay video, chụp ảnh ghi lại sự sinh trưởng
của cây rau lang trong 1 tuần

16

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài và hoàn thiện vở bài tập.
- - Chuẩn bị trước bài 37: Ứng dụng sinh trưởng và
phát triển của sinh vật vào thực tiễn.