TRƯỜNG THCS BẰNG DOÃN

1

KIỂM TRA BÀI CŨ

Ô nhiễm môi trường là gì?
Các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm môi trường?

CHƯƠNG IV: BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG.
BÀI 58. SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN
THIÊN NHIÊN

3

I. Khái niệm về tài nguyên thiên nhiên.

Nguồn
Nghiên
tàicứu
nguyên
sgk cho
thiên
biết
nhiên này
tài
có phải
nguyên
là vô
thiên
tận nhiên
không?
là Tại
gì? sao?

Tài
Tài nguyên
nguyênthiên
thiênnhiên
nhiên:
không
Là nguồn
phải làvật
vô chất
tận nên
sơ khai
cần phải
đượcsử
dụng
hình tiết
thành
kiệm
và tồn
và hợp
tại trong
lí đápthiên
ứng nhiên
nhu cầu
màsửcon
dụng
người
tài có
nguyên
thể
thiên
sử dụng
nhiên
chocủa
cuộc
xã sống.
hội hiện tại vừa đảm bảo duy trì lâu dài các
nguồn tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ mai sau.

II. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:
HS thảo luận nhóm (1 bàn/nhóm) hoàn thành bảng 58.1 sgk.
Dạng tài
nguyên
1.Tài
nguyên tái
sinh
2.Tài
nguyên
không tái
sinh
3.Tài
nguyên
năng lượng
vĩnh cửu

Ghi kết quả

Các tài nguyên
a. Khí đốt thiên nhiên
b. Tài nguyên nước
c.Tài nguyên đất
d. Năng lượng gió.
e. Dầu lửa.
g. Tài nguyên sinh vật.
h. Bức xạ mặt trời.
i. Than đá.
k. Năng lượng thủy triều.
l. Năng lượng suối nước
nóng.

Qua bài tập cho biết có mấy
loại tài nguyên, là những
loại nào?

Có 3 dạng: + Tài nguyên tái sinh.
+ Tài nguyên không tái sinh.
+ Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu.

Tài nguyên tái sinh

Tài nguyên nước



Tài nguyên sinh vật

Tài nguyên đất

- Tài nguyên tái sinh
dạng
Thếlànào
là tài nguyên khi sử dụng hợp lí sẽ
có điều kiện phátnguyên
triển phục
hồi.
tái sinh?
- Ví dụ: Tài nguyên sinh vật, đất, nước, rừng…

Tài nguyên không tái sinh

Khí đốt thiên nhiên

Than đá

Dầu lửa

- Tài nguyên không tái sinh là dạng tài nguyên sau một thời
gian sử dụng sẽ bịThế
cạn nào
kiệt.là tài
nguyên
-Ví dụ: Tài nguyên
thankhông
đá, dầutáilửa, khí đốt thiên nhiên…
sinh?

Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu

Năng lượng gió

Năng lượng thủy triều

Bức xạ mặt trời

- Tài nguyên năng
Thếlượng
nào làvĩnh
tài nguyên
cửu là năng
nguồn năng lượng sạch,
cửu?
được sử dụng ngày mộtlượng
nhiều,vĩnh
không
gây ô nhiễm môi trường.
- Ví dụ: Năng lượng mặt trời, gió, sóng, thủy triều, nhiệt.

Theo em, tài nguyên rừng là
Nêu tên các dạng tài nguyên
dạng tài nguyên không tái sinh
không có khả năng tái sinh ở
hay tái sinh? Vì sao?
nước ta.

II. Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên.
?Vì sao phải sử dụng hợp lí tài
nguyên thiên nhiên?

Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên là hình thức sử dụng vừa đáp
ứng nhu cầu sử dụng tài nguyên của xã hội hiện tại, vừa bảo đảm
duy trì lâu dài cho con cháu mai sau. Hiện nay tài nguyên năng
lượng vĩnh cửu đang được nghiên cứu sử dụng ngày càng nhiều
dần thay thế các dạng năng lượng đang bị cạn kiệt dần và cũng hạn
chế tình trạng ô nhiễm môi trường.

1. Sử dụng hợp lí tài nguyên đất:
Môi trường đất có vai
trò gì?
Khu công nghiêp

Khu dân cư

Đường giao thông.

Sản xuất lương thực thực phẩm.
- Đất là môi trường để sản xuất lương thực, thực phẩm, xây nhà,
xây dựng khu công nghiệp, khu dân cư, đường giao thông....

Tình trạng của đất

Có thực vật bao phủ

Không có thực vật
bao phủ

Đất bị khô hạn

x

Đất bị xói mòn

x

Độ màu mỡ của đất tăng lên

Có thực vật bao phủ

x

Không có thực vật bao phủ.

Vai trò của việc trồng cây
đối với bảo vệ đất?

Trồng cây có tác dụng làm cho đất ít bị khô hạn, ít bị xói mòn
vàa.làm
có độ màu mỡ cao.
Đồicho
núiđất
trọc.
b.Trồng cây trên ruộng bậc thang.
Trên
đất dốc,
những
cóđất
thực
vậtnhững
bao phủ
ruộng
Hãy vùng
giải thích
vì sao
trên nơi
vùng
dốc,
nơivàcólàm
thực
vật
bậc
chảy trên
va góp
vào phần
gốc cây
và xói
lớp
bao thang,
phủ vànước
làm ruộng
bậc mặt
thangđất
lạiluôn
có thể
chống
thảm
mục trên mặt đất nên chảy chậm. Do vậy, rừng có vai trò
mòn đất?
quan trọng trong việc hạn chế xói mòn đất, nhất là xói mòn trên
sườn đất dốc.

CácCách
emnhân
hãy
Nguyên
sử cho
dụng
của biết
hiện
hợp lí
hiệntrạng
trạng
của tài
tài
nguyên
trên?
đất?
nguyên đất?

Diện
tíchđô
đất
canh
tácbịbị
thu
hẹp,
chất
đất Mọi
suy người
thoái, sử
Tốc
độ
thịcho
hóađất
cao
nên
diện
tích
đấtlượng
thu hẹp.
Không
làm
thoái
hóa.
đất
bị ônhiều
nhiễm,
xóitrừ
mòn,
màu,
…hóa học nên đất bị ô nhiễm.
dụng
thuốc
sâu,bạc
phân
bón
+ Cảidân
tạo canh
đất, bón
hợp lí.phá rừng khiến đất bạc màu, bị
Nông
tác phân
quá nhiều,
xói
mòn…xói mòn đất, chống khô hạn, chống nhiễm mặn…
+ Chống

Sử dụng hợp lí tài nguyên đất

Đồi trọc

Trồng chè

Trồng rừng

Trồng lúa

2. Sử dụng hợp lí tài nguyên nước:

Nêu
vai làtrònhu
củacầu
tàikhông
nguyên
củavật
tài trên
nguyên
nước
- Nước
thểnước.
thiếu Hiện
của tấttrạng
cả sinh
trái đất.
hiện nay?
- Nước đang bị ô nhiễm và đang có nguy cơ bị cạn kiệt.

Bảng 58.3: Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước và cách khắc phục.
Nguồn nước

Nguyên nhân gây ô
nhiễm

Cách khắc phục

Dòng chảy bị tắc, do
rác thải.

Khơi thông dòng chảy, không đổ
rác xuống dòng sông.

Các kênh, sông ở Do rác, nước thải sinh
hoạt, phân…
khu dân cư.

Xử lý rác thải, nước thải, làm nhà
vệ sinh tự hủy…

Các ao, muơng ở Rác thải, thuốc trừ sâu,
đồng ruộng.
diệt cỏ…

Xử lý rác thải, sử dụng đúng

Các sông, cống
nước thải ở
thành phố.

cách các loại thuốc này, trồng
rau sạch.

Thảo luận nhóm thực hiện lệnh sgk/176.
Câu 1. Nếu bị thiếu nước
có pháp
tác hại
Nêu sẽ
biện
sửgì?
dụng hợp lý tái
Thiếu nước là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh tật do mất vệ sinh
nguyên nước?
và ảnh hưởng tới mùa màng do hạn hán, không đủ nước uống cho
các đàn gia súc…
Câu 2. Nêu hậu quả của việc sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm?
 Sửnguồn
dụng nước
hợp líbịnguồn
tàilànguyên
không
ô
Sử dụng
ô nhiễm
nguyênnước
nhânlàcủa
nhiềulàm
bệnh
kiệt
nguồn nước.
tật ởnhiễm
ngườivà
vàcạn
động
vật.
Câu 3. Trồng rừng có tác dụng trong việc bảo vệ tài nguyên
nước không. Tại sao?
Có, vì trồng rừng tạo điều kiện thuận lợi cho tuần hoàn nước trên
Trái Đất, tăng lượng nước bốc hơi và lượng nước ngầm.

THÔNG TIN.
- Trái đất có khoảng 1400.000 triệu tỷ lít nước và chỉ có 0.0001%
lượng nước ngọt sử dụng được.
- Hàng năm ở Việt Nam, đất bị xói mòn là 200 tấn/1 ha đất trong
đó có 6 tấn mùn.
- Chủ trương của Đảng và nhà nước: phủ xanh đất trống, đồi trọc
- Ở những vùng đất dốc thì trồng lương thực bằng cách làm
ruộng bậc thang.
- Ở những vùng nước ngập mặn: khử mặn, hạ mạch nước ngầm...

3. Sử dụng hợp lí tài nguyên rừng.
Nghiên cứu thông tin cho
biết vai trò của rừng.
Biện pháp bảo vệ rừng?
Rừng có vai trò quan trọng trong điều hòa khí hậu, bảo vệ đất,
nước và các tài nguyên sinh vật khác.
 Sử dụng hợp lí tài nguyên rừng là phải kết hợp giữa khai
thác có mức độ tài nguyên với bảo vệ và trồng rừng. Thành lập
các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia,….

Thế nào là sử dụng hợp lí
tài nguyên thiên nhiên?
Khái niệm phát triển bền vững:
Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên là vừa đáp ứng nhu
- Phát
triển
bềntài
vững
là sựcủa
phát
không
nhằm
đápđảm
ứng
cầu sử
dụng
nguyên
xãtriển
hội hiện
tạichỉ
nhưng
phải
nhubảo
cầu
của
hiệnlai
nay
màlàcòn
làmbền
tổnvững.
hại đến thế
cho
thếthế
hệhệ
tương
 Đó
sự không
phát triển
hệ tương lai, đáp ứng lại các nhu cầu của họ  Sự phát triển bền
vững là mối liên hệ giữa công nghiệp hóa và thiên nhiên.

Em
tênđãmột
Bảnhãy
thânkểem
làmsốgìkhu
để
rừng
tiếng
nước
gópnổi
phần
sửcủa
dụng
tài ta
đang được
vệhợp
tốt?lí?
nguyên
thiên bảo
nhiên

- Hiểu được giá trị của tài nguyên.
Vườn quốc gia Ba Bể, Ba Vì, Bạch Mã, Bái Tử Long, Cát Bà,
- Tham gia vào các hoạt động bảo vệ nguồn nước, bảo vệ cây,
Cát Tiên, Côn Đảo, Cúc Phương, U Minh Hạ, U Minh Thượng,
rừng …
xuân sơn (Phú Tho).
- Tuyên truyền cho bạn bè và người xung quanh để cùng có ý
thức bảo vệ tài nguyên…
- Bảo vệ rừng và cây xanh trên trái đất sẽ có vai trò quan trọng
trong việc bảo vệ đất, nước và các tài nguyên sinh vật khác.

CỦNG CỐ.
Câu 1. Từ các tài nguyên sau:
1. Khí đốt thiên nhiên; 2. Tài nguyên sinh vật; 3. Than đá;
tài nguyên đất; 5. tài nguyên nước.
Nhóm tài nguyên nào sau đây là dạng tài nguyên tái sinh:
A. 1, 2, 3.
B. 2, 3, 4.
C. 2, 4, 5.
D. 3, 4, 5

4.

Câu 2. Việc chặt phá và đốt rừng gây ra các hậu quả nào trong các hậu
quả sau?
1. Khí hậu thay đổi bất thường; 2. Nguồn nước bị nhiễm hóa chất
3. Cạn kiệt nguồn nước;
4. Mất nguồn gen sinh vật;
5. Cạn khí đốt thiên nhiên.
Tổ hợp đúng:
A. 1, 3, 4
B. 2, 3, 4
C. 3, 4, 5
D. 1, 3, 4

Câu 3: Tài nguyên dưới đây có giá trị vô tận là:
A. Dầu mỏ, than đá và khí đốt.
B. Tài nguyên khoáng sản và tài nguyên sinh vật.
C. Năng lượng mặt trời.
D. Cây rừng và thú rừng.
Câu 4: Biện pháp sử dụng hợp lí tài nguyên rừng.
A. Kết hợp khai thác có mức độ với bảo vệ rừng
B. Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên bảo vệ động vật quý.
C. Thành lập các vườn quốc gia.
D. Thực hiện tốt Luật bảo vệ rừng.