CHƯƠNG IV:
SỰ BẢO TOÀN VÀ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG
- Khi nào ta nói một vật có năng lượng?
- Có những dạng năng lượng nào?
- Có thể biến đổi các dạng năng lượng có trong tự nhiên thành
những dạng năng lượng cần thiết cho nhu cầu của con người
không ?
- Sự biến đổi qua lại giữa các dạng năng lượng tuân theo định luật
nào?
- Làm thế nào để biến đổi những dạng năng lượng có sẵn trong tự
nhiên thành điện năng?

Khi nào ta nhận biết
được một vật có năng
lượng ?

Tiết 66 - Bài 59

Năng lượng và sự chuyển hóa năng lượng
I. Năng lượng.
C1: Hãy chỉ ra trường hợp nào dưới đây vật có cơ năng:
P
h

P

Tảng đá nằm
trên mặt đất?

Tảng đá được
nâng lên khỏi
mặt đất?

Chiếc thuyền chạy
trên mặt nước?

C2: Những trường hợp nào dưới đây là biểu hiện
của nhiệt năng ?
+ Làm cho vật nóng lên.
+ Truyền được âm.
+ Phản chiếu được ánh sang.
+ Làm cho vật chuyển động.

Một vật A có năng lượng khi...

Thực hiện công cơ học

A

Năng lượng

Truyền nhiệt

Truyền nhiệt

A

A
Khi đó vật A
có năng
lượng

B

t0

B

Kết luận 1:
Ta nhận biết được một vật có cơ năng khi nó có khả năng thực hiện
công, có nhiệt năng khi nó có thể làm nóng các vật khác.

II. CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG VÀ SỰ CHUYỂN HÓA GIỮA CHÚNG

C3. Trên hình vẽ 59.1 vẽ các thiết bị trong đó thực hiện
sự biến đổi năng lượng từ dạng ban đầu sang dạng cuối
cùng cần dùng cho con người. Hãy chỉ ra năng lượng đã
được chuyển hóa từ dạng nào sang dạng nào qua các bộ
phận (1), (2) của mỗi thiết bị.

2

A

1

B

1

C
1

1

2

GAS

12V-6W

D
1

ẮC QUY
ĐỒNG NAI

E
2

2

2

A

Điện năng

 Quang năng, Nhiệt năng

2

1

Cơ năng 

Điện năng

B

1

Điện năng  Cơ năng
Điện

2
Động năng  Động
năng

C

Nhiệt năng  Cơ năng

2
1
GAS

Hóa năng  Nhiệt năng

D

2

Điện năng  Nhiệt năng ,
Quang năng

12V-6W

1
ẮC QUY
ĐỒNG NAI

HOÙA NAÊNG

Hóa năng  Điện
năng

E

Đổi hướng đường
truyền Quang năng

1

2
Quang năng  Nhiệt năng

Quang
năng

Cơ năng
(động năng,
thế năng)

NĂNG
LƯỢNG
Nhiệt
năng

Điện
năng
Hoá
năng

Daïng naêng
Daïng naêng löôïng cuoái cuøng maø ta
löôïng ban ñaàu
nhaän bieát ñöôïc
Cơ năng (thiết bị C), nhiệt năng (thiết bị D)
Hoùa naêng
Quang naêng
Ñieän naêng

Nhiệt năng (thiết bị E)
Cơ năng (thiết bị B)

Kết luận 2.
Con người có thể nhận biết được các dạng năng
lượng như hóa năng, quang năng, điện năng khi
chúng được biến đổi thành cơ năng hoặc nhiệt
năng. Nói chung, mọi quá trình biến đổi trong tự
nhiên đều có kèm theo sự biến đổi năng lượng từ
dạng này sang dạng khác.

Sự chuyển hoá các dạng năng lượng: Cơ năng

Sự chuyển hoá các dạng năng lượng: Quang năng

Sự chuyển hoá các dạng năng lượng: Điện năng

Sự chuyển hoá các dạng năng lượng: Hóa năng

III. VẬN DỤNG
C5. Ngâm một dây điện trở vào một bình cách nhiệt đựng 2l nước.
Cho dòng điện chạy qua dây này trong một thời gian, nhiệt độ nước
trong bình tăng từ 200C lên 800C. Tính phần điện năng mà dòng
điện đã truyền cho nước. Cho nhiệt dung riêng của nước là 4200
J/kg.K
Tóm tắt:
V=2lít → m=2 kg
t0 1= 200C ; t02 =
800C
c = 4200 J/kg.K
Q=?

BÀI GIẢI
Nhiệt lượng mà nước đã nhận được làm nước nóng lên

Q = mc(t02- t01)
Q = 2.4200.(80- 20) = 504000(J)

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT
Năng lượng hạt nhân rất lớn, khi toàn bộ các hạt nhân của 1kg
urani 235 bị phá vỡ sẽ cho năng lượng tương đương với 2700 tấn
than đá bị đốt cháy hoàn toàn.

Ô nhiễm môi trường, các khi thải do nhiên liệu bị đốt
cháy tỏa ra có nhiều khí độc: CO, CO2,NO,NO2….các chất
khí này là tác nhân gây ra hiệu ứng nhà kính. Nguồn
năng lượng hóa thạch đang dần dần bị cạn kiệt.
25

Năng lượng sạch

Năng lượng sạch

Nhà máy điện

Chọn đáp đúng cho quá trình chuyển hóa của nhà máy
A.Quang năng  Điện năng
C. Nhiệt năng  Điện năng

B. Cơ năng  Điện năng
D. Hóa năng  Điện năng

Nhà máy điện Uông Bí

Chọn đáp đúng cho quá trình chuyển hóa của nhà máy.
A. Quang năng  Điện năng
C. Nhiệt năng  Điện năng

B. Cơ năng  Điện năng
D. Hóa năng  Điện năng

Chọn đáp đúng cho quá trình chuyển hóa của nhà máy
A.Quang năng  Điện năng
C. Nhiệt năng  Điện năng

B. Cơ năng  Điện năng
D. Hóa năng  Điện năng

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Nắm vững các nội dung phần ghi nhớ.
- Vận dụng kiến thức đã học vào việc nghiên cứu,
giải thích một số hiện tượng trong tự nhiên, thực
tế cuộc sống và sinh hoạt.
- Chuẩn bị nội dung cho tiết sau: Bài 60: Định luật
bảo toàn năng lượng