HỘI THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2022 -2023

Giáo viên: Phạm Thị Châm
Trường THCS Lê Danh Phương

HỘI THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2022 -2023

Giáo viên: Phạm Thị Châm
Trường THCS Lê Danh Phương

Tiết 50,51 - Đọc hiểu văn bản:

Vẻ đẹp của bài thơ Tiếng gà trưa
(Đinh Trọng Lạc)

Bài 4:
Tiết 50 – Đọc hiểu văn bản :

I

ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ:
b. Kiểu văn bản:
c. Phương thức biểu đạt chính:
d. Bố cục:

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ

Bài 4:
Tiết 50 – Đọc hiểu văn bản :

I

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ

ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
- Đinh Trọng Lạc (1928- 2000)
- Quê: Hà Nội.
- Là nhà ngôn ngữ, phê bình văn học nổi tiếng.
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: Bài viết được in trong sách “Vẻ đẹp ngôn ngữ văn học qua các
bài tập đọc lớp 4, 5”
b. Kiểu văn bản: Nghị luận văn học
c. Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
d. Bố cục: 4 phần

Bài 4:
Tiết 50 – Đọc hiểu văn bản :

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ

I

ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
d. Bố cục: 4 phần
Phần 1
(Từ
đầu...tuổi
thơ): Vẻ
đẹp khổ
thơ thứ
nhất.

Phần 2
(Tiếp ...vui
sướng):
Vẻ đẹp
khổ thơ
thứ hai.

Phần 3
(Tiếp...của
bà): Vẻ
đẹp của
sáu dòng
thơ đặc
biệt trong
bài.

Phần 4
(Còn lại):
Vẻ đẹp
khổ cuối.

Bài 4:
Tiết 50 – Đọc hiểu văn bản :

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ

I

ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: Bài viết được in trong sách “Vẻ đẹp ngôn ngữ văn học qua các
bài tập đọc lớp 4, 5”
b. Kiểu văn bản: Nghị luận văn học
c. Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
d. Bố cục: 4 phần
Cách đọc: to, rõ ràng,
diễn cảm ở những khổ
thơ là dẫn chứng trong
bài.

Bài 4:
Tiết 50 – Đọc hiểu văn bản :

I
II

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ

ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Đặc điểm kiểu bài nghị luận văn học của văn bản

THẢO LUẬN NHÓM 2 BÀN (Thời gian 3 phút)
NHÓM
Nhóm 1
Nhóm 2
Nhóm 3
Nhóm 4

CÂU HỎI

TRẢ LỜI

Văn bản viết về vấn đề gì?
Vấn đề đó nằm ở phần nào
của văn bản?
Văn bản được lập luận theo
trình tự nào?

…..............................
........
…………………...........
…..............................
...
........
…………………...........
…..............................
...
........
…………………...........
…..............................
...
........
…………………...........

Mục đích của văn bản Vẻ
đẹp của bài thơ “Tiếng gà
trưa” là gì?
Để thuyết phục người đọc
hiểu rõ vấn
nghị luận, tác giả đã làm

Bài 4:
Tiết 50 – Đọc hiểu văn bản :

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ

II

ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Đặc điểm kiểu bài nghị luận văn học của văn bản

)Vấn đề nghị luận- Đặc sắc về nội dung và hình thức nghệ thuật của bài thơ
“Tiếng gà trưa”. (Nhan đề)

)Trình tự lập -luận
Bám sát mạch cảm xúc bài thơ “Tiếng gà trưa”.
c) Mục đích
nghị luận
d) Phương pháp
nghị luận

Bài 4:
Tiết 50 – Đọc hiểu văn bản :

II

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ

ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT

Âm thanh tiếng gà
khơi nguồn nỗi nhớ
về tuổi thơ, kí ức về
người bà.

Kỉ niệm và cảm
xúc biết ơn, yêu
kính bà.

Mục đích chiến
đấu cao đẹp
của người chiến
sĩ ở khổ thơ
cuối.

Bài 4:
Tiết 50 – Đọc hiểu văn bản :

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ

II

ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Đặc điểm kiểu bài nghị luận văn học của văn bản

)Vấn đề nghị luận- Đặc sắc về nội dung và hình thức nghệ thuật của bài thơ
“Tiếng gà trưa”. (Nhan đề)

)Trình tự lập -luận
Bám sát mạch cảm xúc bài thơ “Tiếng gà trưa”.
- Giúp người đọc hiểu được sự độc đáo nghệ thuật và nét
c) Mục đích
đặc sắc nội dung của bài thơ “Tiếng gà trưa”.
nghị luận
- Khơi gợi và bồi dưỡng cho người người đọc tình yêu đối
với tác phẩm văn chương và tình cảm gia đình cao quý.
d) Phương pháp- Người viết đưa ra lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ cho ý
nghị luận
kiến.

1. Đặc điểm kiểu bài nghị luận văn học của văn bản

- Lí lẽ và bằng chứng
để làm sáng tỏ cho ý
kiến.

- Đặc sắc về nội dung và
hình thức nghệ thuật

- Theo mạch
cảm xúc bài
thơ “Tiếng gà
trưa”.

- Hiểu sự độc đáo nghệ thuật và
nét đặc sắc nội dung.
- Khơi gợi và bồi dưỡng tình
yêu với văn chương và tình cảm
cao quý.

Ai là tác giả của văn bản “Vẻ đẹp của
bài thơ Tiếng gà trưa”?

Đinh Trọng Lạc
Xuân Quỳnh
Bùi Hồng

Phương thức biểu đạt chính của văn bản
“Vẻ đẹp của bài thơ Tiếng gà trưa” là:

Tự sự
Nghị luận
Biểu cảm

Kiểu văn bản của “Vẻ đẹp của bài thơ
“Tiếng gà trưa” là:

Nghị luận xã hội
Nghị luận văn học
Nghị luận chính trị

Mục đích nghị luận của văn bản là:
Giúp người đọc hiểu được sự độc đáo nghệ thuật
và nét đặc sắc nội dung của bài thơ “Tiếng gà trưa”.
Khơi gợi và bồi dưỡng cho người người đọc tình yêu đối
với tác phẩm văn chương và tình cảm gia đình cao quý.
Cả A và B

Trình tự nghị luận của văn bản “ Vẻ đẹp của
bài thơ Tiếng gà trưa” là gì?

Mạch cảm xúc của người chiến sĩ trên
đường hành quân ra trận.
Bám sát mạch cảm xúc bài thơ “Tiếng gà trưa”.
Theo mạch cảm xúc của tác giả Xuân Quỳnh.

Đặc trưng nào sau đây của nghị luận
văn học được thể hiện trong văn bản?
Người viết đưa ra lí lẽ và bằng chứng để
làm sáng tỏ cho ý kiến.
Người viết trình bày một chuỗi các sự việc.
Người viết giúp người đọc, người nghe hình
dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của
sự việc, con người, phong cảnh…

KÍ HỢP ĐỒNG HỌC TẬP

Bài 4:
Tiết 50 – Đọc hiểu văn bản :

II

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ

ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Đặc điểm kiểu bài nghị luận văn học của văn bản

HỢP ĐỒNG HỌC TẬP

HỢP ĐỒNG HỌC TẬP
Nhiệm vụ

Bắt buộc

Thời

Hình

Địa

hay tự

gian

thức

điểm

chọn

Đáp án

Đánh
giá

thực
hiện

(1) Tìm hệ thống ý kiến, lí Bắt
lẽ và bằng chứng trong
từng đoạn.

 

buộc

(2) Em có nhận xét gì về Bắt
cách lập luận của tác giả?

buộc
Bắt
buộc
một
phê em
bình thấy
văn học
từngnhà
đoạn,
tác
hãy viết một đoạn văn
giả đã thể6-8
hiệncâu
thái nêu
độ gì?
(khoảng
ý

 

Ở nhà  

 

 

 

nhân
 

buộc

(3) Qua hệ thống ý kiến, lí Bắt
lẽ và
bằngtưởng
chứngem
trong
(4)
Tưởng
là

Cá

Ở nhà  

Cá
nhân

 

Cá

Ở nhà

nhân
Cá nhân Ở nhà

(4) Tưởng tưởng em là một nhà phê
bình văn học hãy viết một đoạn văn
(khoảng 3 -5 câu) nêu ý kiến của em
về khổ thơ đầu hoặc khổ thơ cuối
của bài thơ Tiếng gà trưa.

XIN CẢM ƠN CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM!

Văn bản 2:

II

VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ TRƯA

ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
2. Hệ thống ý kiến, lí lẽ, bằng chứng
HOẠT ĐỘNG NHÓM (6 NGƯỜI)

(1) Tìm hệ thống ý kiến, lí lẽ và bằng
chứng trong từng đoạn.
(2) Em có nhận xét gì về cách lập luận của
tác giả?
(3) Qua hệ thống ý kiến, lí lẽ và bằng
chứng trong từng đoạn, em thấy tác giả đã
thể hiện thái độ gì?

Văn bản 2:

VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ TRƯA

Ý kiến 1: Vẻ đẹp của khổ thơ thứ nhất
 

Đặc sắc về nghệ thuật

Đặc sắc về nội dung

- Đặc sắc độc đáo về lặp âm, dấu chấm - Nguồn mạch cảm xúc của bài thơ,
Lí lẽ

lửng, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

âm thanh tiếng gà khơi gợi nỗi nhớ
về tuổi thơ, về bà kính yêu.

+ Dòng thơ thứ tư “Cục…cục tác cục ta”: “Khổ thơ đầu kể chuyện anh bộ đội
phép lặp âm, dấu chấm lửng + tác dụng… trên đường hành quân, khi dừng
Dẫn
chứng

+ So sánh âm thanh “Tiếng gà trưa” của chân bên một xóm nhỏ, nghe tiếng
Xuân Quỳnh với âm thanh tiếng gà trong gà nhảy ổ”...

Văn bản 2:

VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ TRƯA

Ý kiến 2: Vẻ đẹp của khổ thơ thứ hai
 

Đặc sắc về nghệ thuật

Đặc sắc về nội dung

- Nghệ thuật so sánh, đảo ngữ, kết hợp tự sự và - Tiếng gà trưa đã gợi về trong tâm
miêu tả, kết cấu sóng đôi và lặp từ vựng khiến lời hồn người cháu – người chiến sĩ
Lí lẽ

thơ ấn tượng, góp phần thể hiện cảm xúc trong bài. những kỉ niệm tuổi thơ thiếu thốn,
Những kỉ niệm trở nên lung linh, hấp dẫn và sống khó khăn sống bên bà những đong
động.

đầy niềm vui lấp lánh.

+ Mỗi câu kể là một câu tả...

- “Tiếng gà trưa đã đưa anh chiến sĩ

+ Câu thơ kết cấu sóng đôi và lặp từ vựng “này” để trở lại kỉ niệm về người bà tần tảo,
Dẫn
chứng

chỉ và người nghe lưu ý tưởng tượng

suốt đời lo toan để người cháu được

Văn bản 2:

VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ TRƯA

Ý kiến 3: Vẻ đẹp của 6 dòng thơ đặc biệt trong bài
 

Đặc sắc về nghệ thuật

Đặc sắc về nội dung

- Nét độc đáo về nhịp điệu chậm, buồn và cấu - Là những độc thoại trong tâm hồn
trúc để thể hiện cảm xúc mênh mang, mang người cháu, giàu chất suy tưởng khi
Lí lẽ

nặng suy tư, chiêm nghiệm của người cháu khi người cháu nhận ra, suy ngẫm về tình
nghĩ về bà, tình yêu thương của bà.

yêu thương, sự tần tảo, lo lắng hi sinh
của bà dành cho mình

+ Sáu dòng thơ chỉ làm thành một câu đơn

- “Nhịp điệu khổ thơ là nhịp điệu chậm

+ Mỗi dòng chỉ gồm năm tiếng nhưng có cách rãi của độc thoại, bên trong đầy chất
Dẫn
chứng

ngắt nhịp khác dòng kia.

suy tưởng... Chi tiết nhỏ bé thế, đơn

Văn bản 2:

VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ TRƯA

Ý kiến 4:Vẻ đẹp của khổ thơ cuối: “Khổ thơ cuối là hay nhất, cảm động nhất”
 

Đặc sắc về nghệ thuật

Đặc sắc về nội dung

- Khổ thơ có lời độc thoại đầy cảm xúc - Những tình cảm cao đẹp nhất, mục đích chiến
Lí lẽ

của người chiến sĩ và điệp ngữ “Vì”

đấu của người chiến sĩ: vì tình yêu với bà, với
xóm làng, với Tổ quốc và vì tình yêu với tuổi
thơ, với tiếng gà bình yên mỗi sớm mai.

+ Anh chiến sĩ thốt lên tiếng gọi cảm - Chứa đựng “những tình cảm thiêng liêng, cao
động, làm cho lời nói độc thoại bên quý, sâu sắc và chân thành”
Dẫn
chứng

trong hiển hiện như lời đối thoại sống - Thể hiện “ý chí chiến đấu mạnh mẽ vì Tổ quốc,
động...

vì nhân dân, những người thân yêu trong gia

+ Việc lặp lại từ “Vì” ở đầu các dòng đình, người bà yêu quý với bao kỉ niệm tuổi thơ”

Văn bản 2:

VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ TRƯA

Em học hỏi được điều
gì từ cách viết của tác
giả để cảm nhận và
phân tích vẻ đẹp của
một bài thơ?

 Lời văn giàu cảm xúc,
bám sát đặc trưng văn bản
thơ; lí lẽ và dẫn chứng giàu
sức thuyết phục.

Văn bản 2:

II

VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ TRƯA

ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT

3. Giá trị nhận thức
- Văn bản nghị luận này giúp em hiểu thêm được đặc sắc nghệ thuật và nội dung bài thơ
“Tiếng gà trưa”.
- Bồi đắp tâm hồn em về tình cảm gia đình, tình cảm bà cháu, tình yêu Tổ quốc, quê
hương; tạo động lực để em tiếp tục học tập và cống hiến.

Văn bản 2:

III

VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ TRƯA

TỔNG KÊT

1. Nghệ thuật
- Lí lẽ xác đáng, thuyết phục.
- Dẫn chứng cụ thể, rõ ràng.
- Ngôn ngữ giản dị, giàu cảm xúc.
 2. Nội dung
Văn bản phân tích giá trị nghệ thuật và nội dung bài thơ “Tiếng gà trưa”.
3. Những lưu ý khi đọc hiều văn bản nghị luận văn học
- Xác định vấn đề nghị luận
- Xác định mục đích văn bản nghị luận
- Chỉ rõ hệ thống ý kiến, lí lẽ, bằng chứng trong văn bản
- Chỉ rõ tác dụng của hệ thống ý kiến, lí lẽ, bằng chứng phục vụ cho mục đích của văn bản.
- Liên hệ và rút ra bài học nhận thức sau khi học văn bản nghị luận để thấy được văn bản đã
giúp em hiểu thêm về văn bản được phân tích và chính văn bản nghị luận này.

IV. Luyện tập
Có ý kiến cho rằng “Văn bản Vẻ đẹp
của bài thơ “Tiếng gà trưa” là một văn
bản nghị luận giàu sức thuyết phục”.
Em có đồng ý với ý kiến này không? Vì
sao? Em hãy viết đoạn văn ngắn trình
bày quan điểm của mình.