BÀI 2.
NHỮNG CUNG BẬC TÂM TRẠNG

NÓI VÀ NGHE
THẢO LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ ĐÁNG QUAN TÂM
TRONG ĐỜI SỐNG PHÙ HỢP VỚI LỨA TUỔI
(ĐƯỢC GỢI RA TỪ TÁC PHẨM VĂN HỌC)

KHỞI ĐỘNG

VB Chinh phụ ngâm (nguyên tác của
Đặng Trần Côn, bản dịch của Đoàn
Thị Điểm (?)) đề cập đến hiện tượng
xã hội nào? Em suy nghĩ như thế nào
về hậu quả của hiện tượng này?

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Một số lưu ý khi thảo luận về một vấn đề đáng quan tâm
t ro n g đ ờ i s ố n g
- Thực hiện đúng những quy định

trong thảo luận: nguyên tắc luân
phiên lượt lời, tập trung vào vấn đề
thảo luận, đảm bảo quy định về thời
gian, tuân thủ sự điều hành của
người chủ trì.

- Nghe và tóm tắt được nội
dung thuyết trình của người
khác.

- Tham gia đóng góp ý kiến
trong việc thảo luận về một
vấn đề đáng quan tâm hoặc
một nhiệm vụ mà nhóm, lớp
phải thực hiện.

- Nắm bắt được nội dung
chính mà nhóm đã trao đổi,
thảo luận và trình bày lại được
nội dung đó.

LUYỆN TẬP

II. Tiến hành thảo luận
1. Trước khi thảo luận

NGỮ
VĂN 9

HS thực hiện các nội dung đã nêu
trong phần Trước khi thảo luận
trong SGK, tr. 58 - 59 trước khi đến
lớp để chuẩn bị cho buổi thảo luận.

II. Tiến hành thảo luận

2. Thảo luận

2. Thảo luận
Người chủ trì nêu đề tài
thảo luận và điều phối việc
phát biểu ý kiến của các
thành viên tham gia thảo
luận.

Người phát biểu cần tập trung vào trọng tâm
của vấn đề và thể hiện rõ quan điểm của cá
nhân. Các thành viên còn lại theo dõi để nắm
được nội dung chính mà nhóm đã trao đổi và
trình bày lại được nội dung đó (nếu được yêu
cầu). Các khía cạnh của vấn đề phải được
thảo luận thấu đáo, bàn luận từ nhiều góc
nhìn khác nhau, có liên hệ với các chi tiết,
nhân vật, vấn đề được đặt ra trong tác phẩm
văn học được chọn. Người phát biểu sau cần
nắm rõ ý kiến của người phát biểu trước đó,
thể hiện thái độ tán thành hay phản đối ý kiến
ấy.

NGỮ
VĂN 9

Người chủ trì theo dõi, tổng hợp các ý
kiến để đưa ra kết luận. Có thể khẳng
định những điểm đồng thuận của các
ý kiến hoặc những khía cạnh còn tồn
tại các quan điểm khác nhau.

II. Tiến hành thảo luận

3. Đánh giá

II. Tiến hành thảo luận
3. Đánh giá
01

Vấn đề nêu lên để thảo luận
có ý nghĩa như thế nào?

02

Các ý kiến thảo luận đã
làm rõ những khía cạnh
nào của vấn đề?

03

Những khía cạnh nào cần
tiếp tục suy nghĩ?

04

Các ý kiến thảo luận đã
đáp ứng yêu cầu về nội
dung và cách trình bày
chưa?

05

Cách sử dụng kết hợp ngôn
ngữ nói, ngôn ngữ cơ thể (nét
mặt, ánh mắt, cử chỉ, điệu
bộ,...) và các phương tiện hỗ
trợ; cách tổ chức, điều hành
buổi thảo luận đã phù hợp
chưa?

VẬN DỤNG

Tạo một video clip ngắn (từ 5 - 7 phút) phỏng vấn
một số người bạn của em để thu thập thêm những ý
kiến khác nhau về một vấn đề xã hội mà em quan
tâm.

CỦNG CỐ, MỞ RỘNG

Những điểm chung trong tâm
trạng của người chinh phu
(Chinh phụ ngâm) và khách tha
hương (Tiếng đàn mưa):

- Về tính chất: đều đượm buồn.
- Về nguyên nhân: đều phải xa đối tượng mình yêu quý (người
chinh phụ phải xa người chinh phu; người khách tha hương
không được đứng trên mảnh đất quê hương mình). => Điểm
chung đó cho thấy giá trị của những điều con người trân quý
trong cuộc sống; nếu để lỡ mất những giá trị trân quý đó, con
người ta có thể bị rơi vào tâm trạng buồn.

Thế mạnh của thể thơ song thất
lục bát trong việc thể hiện nỗi
niềm và xúc cảm riêng tư của
con người?
Sự kết hợp giữa thất ngôn và
lục bát trong cùng một bài thơ
tạo nên sự uyển chuyển, mềm
mại, phù hợp để miêu tả những
nỗi niềm tinh tế và sâu lắng của
con người.

Một số tác phẩm thơ song thất
lục bát có nội dung đề cập tới
hình tượng người phụ nữ?

Vợ chồng Ngâu của Trần Tế Xương,
Khuê phụ thu hoài của Phan Bội
Châu, Gửi người vợ miền Nam của
Nguyễn Bính,...

THỰC HÀNH ĐỌC

NGỮ
VĂN 9

THƯC HÀNH ĐỌC

GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm
vụ tự đọc VB ở nhà theo những lưu ý
trong SGK. Yêu cầu HS thực hiện
nhiệm vụ (làm vào trong vở).

Xác định những đặc điểm của
thể thơ song thất lục bát được
thể hiện trong đoạn trích?

HS chỉ ra đặc điểm thể thơ được
thể hiện ở các yếu tố như vần,
nhịp, số chữ, số dòng trong mỗi
khổ thơ.
.

Phân tích nội dung của
đoạn trích.

- Đoạn 1 (bốn khổ thơ đầu): Cuộc sống “tồi
tàn” của cung nữ đối lập với cảnh xa hoa tráng
lệ ở nơi cung cấm.
+ Không gian nơi cung cấm, thời gian ban đêm
phù hợp với việc đặc tả tâm trạng của cung nữ
đang cô đơn, sầu tủi và oán hờn.
+ Không gian cụ thể được nhắc tới ở đây là “lầu
đãi nguyệt”, “gác thừa lương”, “phòng tiêu”,...
nơi cung nữ đứng ngồi không yên, bồn chồn ra
vào trông ngóng.
+ Mong ngày, mong đêm, hi vọng rồi lại thất
vọng. Những chuỗi ngày nặng nề đó khiến cung
nữ mỏi mòn, đau khổ.

Phân tích nội dung của
đoạn trích.

- Đoạn 2 (năm khổ thơ cuối): Cung nữ thất
vọng nặng nề trong cảnh ngày ngóng đêm
trông.
+ Bị bỏ rơi, người cung nữ hết ngày lại đêm
đứng tủi ngồi sầu, khắc khoải ngóng trông
trong vô vọng. + Trong tình cảnh ấy, người
cung nữ ý thức rất rõ về thân phận mình và
kẻ đã gây ra nỗi đau khổ cho đời mình: một
con người đã bị giết chết không phải bằng
gươm sắc mà bằng cách kéo dài cuộc sống
đày ải trong cảnh chăn đơn gối chiếc, cửa
mốc sân rêu.

Tìm hiểu một số nét đặc sắc
về nghệ thuật được thể hiện
trong đoạn trích?
- Ngôn ngữ giàu nhạc tính.
- Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình đặc sắc.
- Thể thơ song thất lục bát uyển chuyển,
nhịp nhàng, mềm mại.

NGỮ
VĂN 9

Nhiệm vụ về nhà:

 Học bài,
 Làm bài tập
 Chuẩn bị bài mới: