VIẾT BÀI VĂN PHÂN
TÍCH MỘT TÁC PHẨM
VĂN HỌC (TRUYỆN)

KHỞI
ĐỘNG
“Nhìn tranh đoán
tên tác phẩm”

Những ngôi sao xa xôi

Chuyện người con gái
Nam Xương

Lặng lẽ Sa Pa

I. Tìm hiểu các yêu cầu đối với bài văn phân tích một tác phẩm truyện
1. Yêu cầu đối với bài văn phân tích tác phẩm truyện
– Giới thiệu khái quát tác phẩm truyện cần phân tích (nhan đề, tác giả, thể
loại), nêu nhận xét chung về tác phẩm.
– Làm rõ được nội dung chủ đề của tác phẩm.
– Phân tích được những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm
truyện (cốt truyện, nghệ thuật xây dựng nhân vật, ngôi kể, ngôn ngữ người
kể chuyện, không gian, thời gian, chi tiết tiêu biểu,...) và hiệu quả thẩm mĩ
của chúng; tập trung vào một số yếu tố nghệ thuật nổi bật của tác phẩm.
– Triển khai hệ thống luận điểm chặt chẽ; sử dụng lí lẽ thuyết phục, bằng
chứng xác đáng để làm sáng tỏ ý kiến nêu trong bài viết.
– Khẳng định được ý nghĩa, giá trị của tác phẩm.

I. Tìm hiểu các yêu cầu đối với bài văn phân tích một tác phẩm truyện
2. Phân tích bài viết tham khảo
– Bố cục của bài viết tham khảo:
+ Mở bài (đoạn 1): Giới thiệu và nêu nhận xét khái quát về tác phẩm.
+ Thân bài:
• Các đoạn 2 – 6: phân tích nội dung chủ đề của tác phẩm (sự cống hiến, hi
sinh lặng thầm của những con người lao động bình dị).
• Đoạn 7: Phân tích những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của truyện
(nghệ thuật kể chuyện độc đáo, sáng tạo tình huống bất ngờ, nghệ thuật tạo
dựng không khí truyện, ngôn ngữ tinh tế, đầy chất trữ tình, dụng ý trong
cách không đặt tên nhân vật). • Kết bài (Đoạn 8): Khẳng định giá trị và ý
nghĩa của tác phẩm.

I. Tìm hiểu các yêu cầu đối với bài văn phân tích một tác phẩm truyện
2. Phân tích bài viết tham khảo
− Cách tổ chức luận điểm: rõ ràng, mạch lạc.
 Có thể tổ chức theo cách khác.
− Cách sử dụng lí lẽ rất chặt chẽ, mạch lạc, bằng chứng tiêu biểu, bám sát lí lẽ và
chủ đề bài viết.
– Những điều học hỏi được từ bài viết tham khảo như:
+ Cần giới thiệu được tác giả, tác phẩm và nêu nhận xét khái quát về tác phẩm.
+ Cần nêu rõ được nội dung chủ đề tác phẩm.
+ Cần phân tích được đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm.
+ Cần triển khai được hệ thống luận điểm chặt chẽ, lí lẽ và bằng chứng xác đáng.
+ Cần khẳng định được giá trị của tác phẩm,...

III. Thực hành viết theo các bước
1. Trước khi viết
– Lựa chọn đề tài: Lựa chọn tác phẩm để viết bài văn nghị luận, chẳng hạn:
Chuyện người con gái Nam Xương, một đoạn trích trong Truyện Kiều,...
- Tìm ý: Bằng cách trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập sau:

Tìm ý để viết
bài văn phân
tích một tác
phẩm văn học
(truyện)

III. Thực hành viết theo các bước
1. Trước khi viết
– Lựa chọn đề tài: Lựa chọn tác phẩm để viết bài văn nghị luận, chẳng hạn: Chuyện người con
gái Nam Xương, một đoạn trích trong Truyện Kiều,...
- Tìm ý: Bằng cách trả lời các câu hỏi trong phiếu học.
- Lập dàn ý:
• Mở bài: + Giới thiệu khái quát tác phẩm truyện.
+ Nêu nhận xét chung của người viết về tác phẩm.
• Thân bài: + Nêu được nội dung chủ đề của tác phẩm; dùng lí lẽ và bằng chứng làm rõ được nội
dung chủ đề đó.
+ Triển khai được hệ thống luận điểm chặt chẽ.
+ Nêu được một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật tác phẩm; dùng lí lẽ, bằng
chứng phân tích rõ nét đặc sắc đó và hiệu quả thẩm mĩ của nó.
• Kết bài: Khẳng định được ý nghĩa, giá trị của tác phẩm truyện.

III. Thực hành viết theo các bước
2. Viết bài
Lưu ý:
+ Dựa vào dàn ý để triển khai bài viết.
+ Bám sát đặc trưng thể loại truyện
+ Tổ chức hệ thống luận điểm hợp lí cùng với lí lẽ và bằng chứng thuyết phục.
+ Tập trung vào những nét nổi bật của tác phẩm, tạo điểm nhấn cho bài viết.
3. Chỉnh sửa bài viết
Đọc lại bài viết và đối chiếu với bảng kiểm sau xem đã đạt hay chưa, nếu chưa đạt
thì cần bổ sung thêm

BẢNG
KIỂM