Thực hành tiếng Việt

Cách dẫn trực
tiếp, cách dẫn
gián tiếp

Hoạt động
mở đầu

Chỉ ra sự khác nhau trong
cách trình bày lời nói của Vũ
Nương ở hai đoạn văn sau:

a)
Hôm sau, Linh Phi lấy một
cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt
minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn
đưa Phan ra khỏi nước. Vũ Nương
nhân đó cũng đưa gửi một chiếc
hoa vàng mà dặn:
Nhờ nói hộ với chàng
Trương, nếu còn nhớ chút tình xưa
nghĩa cũ, xin lập một đàn giải oan
ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu
xuống nước, tôi sẽ trở về.

b)
Hôm sau, Linh Phi lấy một cái
túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh
châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra
khỏi nước. Vũ Nương nhân đó cũng
đưa gửi một chiếc hoa vàng và dặn
Phan nói hộ với chàng Trương rằng nếu
còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ thì xin
lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt
cây đèn thần chiếu xuống nước, nàng sẽ
trở về.

a)
Đặt sau dấu hai chấm và
dùng gạch ngang đầu dòng.
=> Lời thoại của nhân vật.

b)
Đặt sau từ “rằng”, không có dấu
gạch ngang đầu dòng và diễn đạt lại nội
dung nhưng vẫn đảm bảo ý (lược bỏ từ
ngữ, thay đổi từ dùng để xưng hô).
=> Dẫn lại lời nhân vật.

Hình thành
kiến thức

I
Lý thuyết

HS đọc lại phần cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
trong mục Tri thức ngữ văn (SGK, trang 88) và khung
Nhận biết cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp trong
SGK, tr. 93 - 94.

1. Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
Yếu tố Hán Việt
-Cách dẫn gián tiếp là sử dụng ý
-Cách dẫn trực tiếp là sử dụng
nguyên văn từ ngữ, câu,
đoạn,... của một VB gốc vào
bài viết, bài nói. Trong bài
viết, phần dẫn trực tiếp cần
được đặt trong dấu ngoặc kép.

tưởng của người khác và diễn đạt lại
theo cách của mình. Trong cách dẫn
gián tiếp, tuy có thể diễn đạt lại,
nhưng người dẫn vẫn cần thể hiện
một cách trung thành ý tưởng trong
VB gốc. Trong bài viết, phần dẫn
gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc
kép.

Những điều cần lưu ý khi
chuyển từ cách dẫn trực tiếp
sang cách dẫn gián tiếp?

2.
Chuyển đổi từ cách dẫn trực tiếp sang cách dẫn gián
tiếp

Yếu tố Hán Việt
-Lược bỏ dấu ngoặc
kép, dấu hai chấm đánh
dấu phần dẫn trực tiếp.

Diễn đạt lại nội dung
phần dẫn trực tiếp sao cho
thích hợp, đảm bảo trung
thành với ý được dẫn trong
VB gốc.

Lưu ý
Trong VB, có một số phần dẫn ý nghĩ
bên trong của nhân vật, tuy được đặt
trong ngoặc kép nhưng không phải
cách dẫn trực tiếp. Ví dụ: Họ mặc áo
lông cáo. “Mẹ Hắc Hỏa nói đúng”, Sói
Lam nghĩ. (Đa-ni-en Pen-nắc, Mắt sói).

Lưu ý
Phân biệt cách dẫn trực tiếp với lời
thoại của nhân vật. Lời thoại của các
nhân vật trong truyện thường được đặt
sau dấu hai chấm, được viết tách thành
dòng riêng và có dấu gạch đầu dòng ở
đầu lời thoại.

Hoạt động
luyện tập

Hoạt động luyện tập
Vòng 1: Nhóm
chuyên gia

Nhóm 4: Bài 4

Nhóm 3: Bài 3

Nhóm 1: Bài 1

Nhóm 2: Bài 2

1
Bài tập 1

Bài tập 1
a.

- Phần dẫn: “Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng dám
mong đeo được ấn phong hầu [...], chỉ xin ngày về
mang theo được hai chữ bình yên, thế là đủ rồi”.
- Cách dẫn: trực tiếp.
- Dấu hiệu: Phần dẫn được đặt sau
dấu hai chấm và trong dấu ngoặc
kép.

Bài tập 1

b. - Phần dẫn: người La Mã xưa kia nuôi ong trong
những cái tổ bằng đồng hình chiếc vại, có đục thủng
nhiều hàng lỗ con vòng quanh miệng, quanh đáy.
- Cách dẫn: gián tiếp.
- Dấu hiệu: có lời chỉ dẫn “theo như
lời thầy giáo của tôi bảo”, phần dẫn
không được đặt trong dấu ngoặc kép.

2
Bài tập 2

Bài tập 2

a.Nỗi oan của Vũ Nương sẽ còn đeo đẳng mãi lấy nàng, nếu
như không có một đêm tình cờ đứa bé nói cha của nó lại đến
rồi.
b.Thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn đã khẳng định rằng, đối với đồng bào
của ông, mỗi tấc đất là thiêng liêng, mỗi lá thông óng ánh, mỗi
bờ cát, mỗi hạt sương long lanh trong những cánh rừng rậm rạp,
mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của côn trùng là những điều
thiêng liêng trong kí ức và kinh nghiệm của đồng bào ông.

Bài tập 2

c.Trong Thi nhân Việt Nam, Hoài Thanh đã bộc lộ thành thực
tâm trạng của ông, đó là dầu có ưa thơ người này người
khác, mỗi lúc buồn đến, ông lại trở về với Lưu Trọng Lư. Có
những bài thơ cứ vương vấn trong trí ông hàng tháng, lúc
nào cũng văng vẳng bên tai. Bởi vì đối với ông, thơ của Lưu
Trọng Lư nhiều bài không phải là thơ, nghĩa là những công
trình nghệ thuật, mà chính là tiếng lòng thổn thức cùng hoà
theo tiếng thổn thức trong lòng mỗi người.

3
Bài tập 3

Bài tập 3: HS viết được đoạn văn theo yêu cầu. Đảm bảo:
-Độ dài: 5 - 7 câu
-Nội dung: tài năng của Nguyễn Dữ trong việc dung hoà được yếu tố hiện
thực với ước mơ, tồn tại với ảo ảnh.
-Trích dẫn ý kiến theo cách trực tiếp hoặc gián tiếp.

Hoạt động
vận dụng
Nguyễn Nhâm – 0981.713.891.124

Hoạt động vận dụng
Nhiệm vụ

-HS làm việc nhóm để
sưu tầm một số lỗi về
cách dẫn trực tiếp hoặc
cách dẫn gián tiếp.

Một số lỗi:
-Không để lời dẫn
trực tiếp trong dấu
ngoặc kép.
-Không thay đổi từ
ngữ xưng hô khi
chuyển sang lời dẫn
gián tiếp,...