CHỦ ĐỀ 1

MÁY TÍNH VÀ CỘNG ĐỒNG
BÀI 1

THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Sau bài này em sẽ:
1. Nhận biết được sự khác nhau giữa thông tin và dữ liệu;
2. Phân biệt được thông tin và vật mang tin;
3. Nêu được ví dụ minh họa mối quan hệ giữa thông tin và dữ liệu;
4. Nêu được ví dụ minh họa tầm quan trọng của thông tin.

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

NỘI
DUNG

1. Thông tin và dữ liệu
2. Tầm quan trọng của thông tin

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

KHỞI ĐỘNG

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU
?Trong cuộc sống hằng
ngày, em nhìn thấy những
gì xung quanh em?

?Nêu một số ví dụ trong
cuộc sống hằng ngày
em thấy, nghe, cảm
nhận được?

Trong cuộc sống hằng ngày em nhìn thấy những con số,
dòng chữ, những hình ảnh trong sách, các hoạt động
xung quanh,…; nghe tiếng chim hót, tiếng loa phường,
tiếng xe cộ trên đường, …; cảm nhận được nóng, lạnh,
chua, cay, …

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Tiếng chim hót

Tiếng còi xe

Tiếng gà gáy

Tiếng trống trường

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

?Tất cả những vấn
đề trên được bộ phận
nào của chúng ta thu
nhận và xử lí?

Tất cả những gì em thấy và cảm nhận
đều được các giác quan thu nhận và
được não xử lí để trở thành những hiểu
biết về thế giới xung quanh.

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1. Thông tin và dữ liệu
Ví dụ 1

Hoạt động 1:
Thấy gì? Biết gì?

“Trên đường từ nhà đến trường, Minh phải đi qua nhiều ngã tư
đông đúc. Để đi qua các ngã tư này, Minh phải chú ý quan sát
các đèn giao thông. Khi thấy đèn có màu xanh theo hướng di
chuyển của mình và các xe bên chiều đèn đỏ dừng lại hẳn, Minh
biết có thể qua đường an toàn và quyết định nhanh chóng qua
đường trước khi đèn chuyển sang màu đỏ.”
?Em hãy cho biết: Bạn Minh
đã thấy những gì và biết
được điều gì để quyết định
nhanh chóng qua đường?

Bạn Minh đã thấy đèn giao thông đổi sang màu
xanh, các xe bên chiều đèn đỏ đã dừng lại hẳn.
Bạn Minh biết có thể qua đường an toàn.

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1. Thông tin và dữ liệu
Ví dụ 1

?Minh đã thấy những
gì và biết được điều
gì? (SGK trang 5)

Hoạt động 1:
Thấy gì? Biết gì?

* Minh thấy đèn xanh và các xe
bên chiều đèn đỏ đã dừng lại.
* Minh biết có thể qua đường.

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1. Thông tin và dữ liệu

Hoạt động 1:
Thấy gì? Biết gì?

Ví dụ 1

Bạn Minh đã thấy đèn giao thông
đổi sang màu xanh, các xe bên
chiều đèn đỏ đã dừng lại hẳn.
Dữ liệu

Bạn Minh biết có
thể qua đường an
toàn.

Vật mang tin

Thông tin

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1. Thông tin và dữ liệu
Ví dụ 2

Bạn An xem mục dự báo thời tiết trên ti vi. An thấy các con số,
văn bản, hình ảnh và âm thanh. An biết rằng hôm nay trời nắng.

?An đã thấy những gì
và biết được điều gì?
* An thấy các con số, hình ảnh,
văn bản; nghe được âm thanh.
* An biết ngày mai trời nắng
hay mưa.

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1. Thông tin và dữ liệu
Ví dụ 2

Bạn An xem mục dự báo thời tiết trên ti vi. An thấy các con số,
văn bản, hình ảnh và âm thanh. An biết rằng hôm nay trời nắng.

An thấy các con số, văn
bản, hình ảnh và âm thanh.

Dữ liệu

An biết rằng hôm nay
trời nắng.

Thông tin

Bạn An xem mục dự báo
thời tiết trên ti vi.

Vật mang tin

?Đâu là dữ liệu,
thông tin và vật
mang tin?

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1. Thông tin và dữ liệu

Hoạt động 1:
Thấy gì? Biết gì?

Ví dụ 3
Những chữ và số trên tấm
bảng mà ta nhìn thấy.

?Đâu là dữ liệu,
thông tin và vật
mang tin?

Việc ta biết được rằng
muốn đến Đảo Cò bằng
xuồng máy thì sẽ mất
thời gian 35 phút và giá
vé là 40.000đ.
Tấm bảng

Dữ liệu

Thông tin

Vật mang tin

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1. Thông tin và dữ liệu

VÍ
DỤ
1

VẬT MANG
DỮ LIỆU
THÔNG TIN
TIN
Minh thấy đèn giao Minh biết có thể Đèn giao thông
thông chuyển màu xanh qua đường

2

An thấy được các con An biết hôm nay Dự báo thời tiết
số, hình ảnh,… trên tivi trời nắng

3

Hình ảnh trên tấm bảng Biết là đi đến địa Tấm bảng
có chữ, số
điểm du lịch

BÀI TẬP
An đang ngủ say giấc, bỗng An nghe thấy có tiếng
gà gáy vang. An biết rằng trời đã sáng. An nhanh
chóng thức dậy, vệ sinh cá nhân, ăn sáng và đến
trường.
?Em hãy cho biết, đâu là dữ liệu, đâu là thông
tin, đâu là vật mang tin?

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1. Thông tin và dữ liệu
* Khái niệm:
- Thông tin: Là những gì đem lại hiểu biết cho
con người về thế giới xung quanh và về chính
bản thân mình.

Hoạt động 1:
Thấy gì? Biết gì?

- Thông tin được ghi lên vật mang tin và trở
thành dữ liệu.
- Dữ liệu được thể hiện dưới dạng những con số,
văn bản, hình ảnh và âm thanh.
- Vật mang tin: Là phương tiện được dùng để lưu
trữ và truyền tải thông tin, như giấy viết, bảng
quảng cáo, đĩa CD, thẻ nhớ,…

?Thế
nào
làđược
?Dữ
liệu
thể
?Thông
tinđược
?Thế
nào
là vật
thông
tin?thế nào?
hiện
ghi ởnhư
đâu?
mang
tin?

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Hôm nay, sau khi đi học về em thấy mẹ đã chuẩn
bị sẵn một mâm thức ăn thật thơm. Em vội cất cặp
và gắp thử một món cho vào miệng nhưng lại cảm
thấy rất cay. Em biết là mẹ đã cho quá nhiều ớt
nên quyết định sẽ không ăn món đó.
?Hãy cho biết, đâu là dữ liệu, đâu là thông tin,
đâu là vật mang tin?

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1. Thông tin và dữ liệu
* Mối quan hệ giữa thông tin và dữ liệu:

Hoạt động 1:
Thấy gì? Biết gì?

- Vì dữ liệu đem lại thông tin nên đôi khi cũng
được xem là thông tin. Tuy nhiên, dữ liệu và
thông tin vẫn khác nhau.

Ví dụ:
Hoặc
máyTấm
tính bảng
chỉ xửlàlí vật
dữ
mangđược
tin đưa
nhưng
liệu
vào đôi
cho khi
nó
người ta
nói tấm
bảng
nhưng
đôicũng
khi người
ta cũng
là vật
nói
là mang
máy dữ
tínhliệu.
xử lí thông
tin.

?Theo em thông tin và
dữ liệu có liên hệ với
nhau như thế nào?

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU
1. Thông tin và dữ liệu

* Mối quan hệ giữa thông tin và dữ liệu:
- Vì dữ liệu đem lại thông tin nên đôi khi cũng
được xem là thông tin. Tuy nhiên, dữ liệu và
thông tin vẫn khác nhau.
- Sự hiểu biết mà thông tin đem lại luôn phụ
thuộc vào người tiếp nhận thông tin đó.
Ví dụ khi An đọc bản tin dự báo thời tiết sẽ
hiểu được thông tin “hôm nay trời nắng”
Tuy nhiên, đối với một em bé chưa biết
đọc thì dữ liệu thời tiết đó không có ý
nghĩa và dữ liệu đó không đem lại thông
tin.

Hoạt động 1:
Thấy gì? Biết gì?

?Theo em sự hiểu biết
mà thông tin đem lại
phụ thuộc vào điều gì?

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU
1. Thông tin và dữ liệu
* Mối quan hệ giữa thông tin và dữ liệu:
- Vì dữ liệu đem lại thông tin nên đôi khi cũng được
xem là thông tin. Tuy nhiên, dữ liệu và thông tin vẫn
khác nhau.
- Sự hiểu biết mà thông tin đem lại luôn phụ thuộc vào
người tiếp nhận thông tin đó.
Ví dụ đối với người khiếm thính thì không thể sử
dụng những dạng thông tin phát ra âm thanh.

Hoạt động 1:
Thấy gì? Biết gì?

?Em hãy lấy thêm ví dụ
về việc sự hiểu biết mà
thông tin đem lại luôn
phụ thuộc vào người
tiếp nhận thông tin?

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

BÀI TẬP CỦNG CỐ
?1: Hãy ghép mỗi mục ở cột A với một mục phù hợp ở cột B.
A
1) Thông tin

B
a) Các số, văn bản, hình ảnh, âm thanh,…

2) Dữ liệu

b) Những gì đem lại hiểu biết cho con người về
thế giới xung quanh và chính bản thân mình.

3) Vật mang tin

c) Vật chứa dữ liệu.

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

BÀI TẬP CỦNG CỐ
?2: Mỗi dòng sau đây là thông tin hay dữ liệu?
A. 16:00

0123456789

B. Hãy gọi cho tôi lúc 16 giờ theo số
điện thoại 0123456789.

Dữ liệu

Thông tin

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
Đọc đoạn văn sau:
Bài học lịch sử về chiến dịch Điện Biên Phủ có nhiều thông tin về địa điểm,
thời gian, diễn biến trận đánh,... Qua đó em biết được tinh thần dũng cảm của
quân và dân ta, biết được truyền thống chiến đấu chống giặc ngoại xâm của
dân tộc ta. Vì vậy, thông tin đem lại sự hiểu biết cho con người.

?1: Bài học chiến
dịch Điện Biên Phủ
cho em biết những
thông tin gì?

?2: Những thông
tin đó có ý nghĩa
như thế nào?

?3: Thông tin
đem lại cho con
người những gì?

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
Đọc đoạn văn sau:
Bài học lịch sử về chiến dịch Điện Biên Phủ có nhiều thông tin về địa điểm,
thời gian, diễn biến trận đánh,... Qua đó em biết được tinh thần dung cảm của
quân và dân ta, biết được truyền thống chiến đấu chống giặc ngoại xâm của
dân tộc a. Vì vậy, thông tin đem lại sự hiểu biết cho con người.
?1: Bài học chiến
dịch Điện Biên Phủ
cho em biết những
thông tin gì?

Bài học lịch sử về chiến dịch
Điện Biên Phủ cho biết thông tin
về địa điểm, thời gian, diễn biến
trận đánh,...

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
Đọc đoạn văn sau:
Bài học lịch sử về chiến dịch Điện Biên Phủ có nhiều thông tin về địa điểm,
thời gian, diễn biến trận đánh,... Qua đó em biết được tinh thần dung cảm của
quân và dân ta, biết được truyền thống chiến đấu chống giặc ngoại xâm của
dân tộc a. Vì vậy, thông tin đem lại sự hiểu biết cho con người.
?2: Những thông
tin đó có ý nghĩa
như thế nào?

Những thông tin đó giúp em biết
được truyền thống chiến đấu
chống giặc ngoại xâm của dân
tộc Việt Nam..

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
Đọc đoạn văn sau:
Bài học lịch sử về chiến dịch Điện Biên Phủ có nhiều thông tin về địa điểm,
thời gian, diễn biến trận đánh,... Qua đó em biết được tinh thần dung cảm của
quân và dân ta, biết được truyền thống chiến đấu chống giặc ngoại xâm của
dân tộc a. Vì vậy, thông tin đem lại sự hiểu biết cho con người.

?3: Thông tin
đem lại cho con
người những gì?

Thông tin đem lại sự hiểu biết của người.

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
Đọc đoạn văn sau:
Bài học lịch sử về chiến dịch Điện Biên Phủ có nhiều thông tin về địa điểm,
thời gian, diễn biến trận đánh,... Qua đó em biết được tinh thần dũng cảm của
quân và dân ta, biết được truyền thống chiến đấu chống giặc ngoại xâm của
dân tộc ta. Vì vậy, thông tin đem lại sự hiểu biết cho con người.
- Thông tin đem lại sự hiểu biết cho con người. Mọi hoạt động của con người
đều cần đến thông tin.
- Thông tin đúng giúp con người đưa ra những lựa chọn tốt, giúp cho hoạt
động của con người đạt hiệu quả.

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
Đọc đoạn văn sau:
Khi chuẩn bị đi sang nhà bạn Minh để học nhóm, An nghe mẹ nói: “Trời sắp
mưa đấy nhé”. Thông tin đó làm cho An quay vào nhà và cầm theo chiếc ô.
Như vậy, ta thấy thông tin có khả năng làm thay đổi hành động của con
người.

?1: An chuẩn bị sang nhà
Minh học nhóm. An nghe mẹ
nói “trời sắp mưa”. Thông tin
đó làm An có hành động gì?

?2: Thông tin có
khả năng làm gì?

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
Đọc đoạn văn sau:
Khi chuẩn bị đi sang nhà bạn Minh để học nhóm, An nghe mẹ nói: “Trời sắp
mưa đấy nhé”. Thông tin đó làm cho An quay vào nhà và cầm theo chiếc ô.
Như vậy, ta thấy thông tin có khả năng làm thay đổi hành động của con
người.
?1: An chuẩn bị sang nhà
Minh học nhóm. An nghe mẹ
nói “trời sắp mưa”. Thông tin
đó làm An có hành động gì?

An có hành động là quay vào
nhà và cầm theo chiếc ô.

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
Đọc đoạn văn sau:
Khi chuẩn bị đi sang nhà bạn Minh để học nhóm, An nghe mẹ nói: “Trời sắp
mưa đấy nhé”. Thông tin đó làm cho An quay vào nhà và cầm theo chiếc ô.
Như vậy, ta thấy thông tin có khả năng làm thay đổi hành động của con
người.

?2: Thông tin có
khả năng làm gì?

Thông tin có khả năng làm thay
đổi hành động của con người.

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
Lớp em sắp tổ chức
một buổi dã ngoại.
Hãy
thảo
luận
nhóm để đưa ra các
câu hỏi giúp tìm
thông tin để chuẩn
bị cho buổi dã
ngoại đó.

Hoạt động 2:
Hỏi để có thông tin

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

2. Tầm quan trọng của thông tin
* Lập kế hoạch cho buổi dã ngoại:
+ Tìm thông tin về cảnh vật
xung quanh để chụp ảnh.
+ Tìm thông tin các trò chơi.

+ Tìm thông tin về thời tiết
để chuẩn bị trang phục.
+ Tìm thông tin về các di tích để tổ
chức tham quan.
+ Tìm thông tin về các món ăn có thể
mang theo, các vật dụng cần thiết.
+ Bài thu hoạch cho buổi giã ngoại.

Hoạt động 2:
Hỏi để có thông tin

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu hỏi 1. Phương án nào sau đây là thông tin?
A. Các con số thu thập được qua cuộc điều tra dân số.
B. Kiến thức về phân bố dân
cư.
C. Phiếu điều tra dân số.
D. Tệp lưu trữ tài liệu về điều tra dân số.

Hoạt động 2:
Hỏi để có thông tin

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

BÀI TẬP CỦNG CỐ

Hoạt động 2:
Hỏi để có thông tin

Câu hỏi 2. Phát biểu nào sau đây là đúng?
A. Dữ liệu chỉ có thể được hiểu bởi người có trình độ cao.
B. Dữ liệu là những giá trị số do con người tạo ra.
C. Dữ liệu được thể hiện dưới dạng con số, văn bản, hình ảnh, âm thanh.
D. Dữ liệu chỉ có ở trong máy tính.

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

BÀI TẬP CỦNG CỐ

Hoạt động 2:
Hỏi để có thông tin

Câu hỏi 3. Phát biểu nào sau đây là đúng?
A. Thông tin là kết qủa của việc xử lí dữ liệu để nó trở nên có ý nghĩa.
B. Mọi thông tin muốn có được, con người phải tốn rất nhiều tiền.
C. Không có sự phân biệt giữa thông tin và dữ liệu
D. Dữ liệu chỉ có ở trong máy tính, không tồn tại bên ngoài máy tính.

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

LUYỆN TẬP

Theo dõi bảng 1.1 sgk. Lượng mưa trung bình hàng tháng.
Tháng
Thành
phố

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Hà Nội

43,8

11,2

73,2

39,0

157,2

200,7

438,6

298,3

248,3

177,1

23,8

65,9

Huế
Đà
Nẵng
Vũng
Tàu

201,0

126,6

34,1

119,2

127,9

134,2

25,7

78,2

216,6

325,9

484,5

560,5

78,9

36,1

24,5

89,5

40,9

92,2

216,3

117,1

168,8

308,5

518,6

163,5

58,5

0,4

1,2

22,4

166,8

287,7

203,5

167,6

267,9

297,1

143,0

24,9

a) Các con số trong cột tháng 9
là thông tin hay dữ liệu?

Dữ liệu

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

LUYỆN TẬP

Theo dõi bảng 1.1 sgk. Lượng mưa trung bình hàng tháng.
Tháng
Thành
phố

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Hà Nội

43,8

11,2

73,2

39,0

157,2

200,7

438,6

298,3

248,3

177,1

23,8

65,9

Huế
Đà
Nẵng
Vũng
Tàu

201,0

126,6

34,1

119,2

127,9

134,2

25,7

78,2

216,6

325,9

484,5

560,5

78,9

36,1

24,5

89,5

40,9

92,2

216,3

117,1

168,8

308,5

518,6

163,5

58,5

0,4

1,2

22,4

166,8

287,7

203,5

167,6

267,9

297,1

143,0

24,9

b) Phát biểu “Tháng 6, Đà Nẵng
ít mưa nhất so với các thành phố
khác” là thông tin hay dữ liệu?

Thông tin

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

LUYỆN TẬP

Theo dõi bảng 1.1 sgk. Lượng mưa trung bình hàng tháng.
Tháng
Thành
phố

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Hà Nội

43,8

11,2

73,2

39,0

157,2

200,7

438,6

298,3

248,3

177,1

23,8

65,9

Huế
Đà
Nẵng
Vũng
Tàu

201,0

126,6

34,1

119,2

127,9

134,2

258,7

78,2

216,6

325,9

484,5

560,5

78,9

36,1

24,5

89,5

40,9

92,2

216,3

117,1

168,8

308,5

518,6

163,5

58,5

0,4

1,2

22,4

166,8

287,7

203,5

167,6

267,9

297,1

143,0

24,9

c) Trả lời câu hỏi: “Huế ít mưa nhất
vào tháng nào trong năm?”. Câu trả
lời là thông tin hay dữ liệu?

Thông tin

Tiết 2 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU (tt)

LUYỆN TẬP

Theo dõi bảng 1.1 sgk. Lượng mưa trung bình hàng tháng.
Tháng
Thành
phố

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Hà Nội

43,8

11,2

73,2

39,0

157,2

200,7

438,6

298,3

248,3

177,1

23,8

65,9

Huế
Đà
Nẵng
Vũng
Tàu

201,0

126,6

34,1

119,2

127,9

134,2

25,7

78,2

216,6

325,9

484,5

560,5

78,9

36,1

24,5

89,5

40,9

92,2

216,3

117,1

168,8

308,5

518,6

163,5

58,5

0,4

1,2

22,4

166,8

287,7

203,5

167,6

267,9

297,1

143,0

24,9

d) Câu trả lời cho câu hỏi c)
có ảnh hưởng đến việc lựa
chọn thời gian và địa điểm
du lịch không?

Có ảnh hưởng đến lựa chọn thời gian
và địa điểm du lịch. Nếu muốn tham
quan Huế thì tháng 7 là tốt nhất vì sẽ
tránh được những cơn mưa.

Tiết 1 - Bài 1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Ghi nhớ những nội dung chính đã được học.
2. Làm bài tập phần vận dụng sgk trang 7.
3. Học bài cũ và chuẩn bị trước bài mới.