Văn bản: Nói với
con
Do Tổ 2 thực hiện

Phần I. Tìm hiểu
chung
Tìm hiểu về Tác giả Y Phương
và Văn bản: Nói với con

1. Tác giả:
Y
•Phương
Sinh năm 1948, mất năm 2022
• Quê quán: Trùng Khánh, Cao
Bằng
• Thơ của ông thể hiện tâm hồn
chân thật, mạnh mẽ, trong sáng
và lối tư duy giàu hình ảnh người
miền núi

Những sáng tác mà ông đã để
lại

Đò Trăng

Nói với con

Vũ khúc Tày

Đất nước, Nhân dân là số
phận của cả dân tộc

Tình cảm gia đình, quê
hương, dân tộc mình

Quê hương và con người miền
núi với bao ngợi ca và tự hào

2. Tác phẩm: Nói với con

2. Tác phẩm
e.

Bố cục: 3 phần:
• P1: 11 câu đầu: Nói với con về cội
nguồn sinh dưỡng

a.

Xuất xứ: “Thơ Việt Nam”

b.

Thể loại: Thơ tự do

c.

Phương thức biểu đạt: Biểu cảm

d.

Thể loại: Thơ tự do

1945 – 1985, NXBGD 1987

• P2: 13 câu sau: Nói với con về vẻ
đẹp của người đồng mình
• P3: 4 câu cuối: Lời dặn dò của cha

Phần II: Tìm hiểu chi tiết
Đào sâu vào thế giới nội tâm của tác giả thể hiện qua văn bản

1. Nói với con về cội nguồn sinh dưỡng
a. Gia đình
b. Quê hương
2. Nói với con về cuộc sống, vẻ đẹp của người đồng
mình và lời dặn dò của người cha
a. Cuộc sống và vẻ đẹp của người đồng mình
b. Lời dặn dò của người cha

Nói với con về cội
nguồn sinh dưỡng

1. Nói với con về
cội nguồn sinh dưỡng
a. Gia đình
“Chân phải bước tới cha

• Chân phải, chân trái: Người con

Chân trái bước tới mẹ

• Cha, mẹ: Gia đình

Một bước chạm tiếng nói

• Một bước, hai bước: Những

Hai bước tới tiếng cười”

bước đi đầu tiên của người con
• Tiếng nói, tiếng cười: Hạnh
phúc

Chạm, tới: Nghệ thuật ẩn dụ

(*): Là một BPTT sử dụng từ ngữ miêu tả đặc điểm

chuyển đổi cảm giác*

của sự vật, hiện tượng được nhận biết bằng giác
quan này để thể hiện đặc điểm của sự vật, hiện
tượng khác được nhận biết bằng giác quan khác.

1. Nói với con về
cội nguồn sinh dưỡng
a. Gia đình
Nghệ thuật:
• Phép điệp ngữ, điệp cấu trúc
• Nhịp thơ 2/3
• Kết cấu đối xứng
• Phép ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
Þ Gợi cho chúng ta liên tưởng đến những bước chân chập chững
đầu tiên của một em bé trong sự vui mừng, hạnh phúc của cha mẹ

1. Nói với con về
cội nguồn sinh dưỡng
b. Quê hương
“Người đồng mình yêu lắm con ơi

• Yêu: Tình yêu, niềm tự hào của tác giả

Đan lờ cài nan hoa

• Đan lờ cài nan hoa: Tả thực, gợi tả bàn

Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng”

tay lao động của người đồng mình
• Vách nhà ken câu hát: Câu thơ mang
đậm giá trị văn hoá

• Rừng cho hoa: Tấm lòng mở rộng, hào phóng của thiên nhiên. Hoa ở đây
là những điều tốt đẹp, tinh tuý
• Con đường: Con đường làng mở ra những mối quan hệ gần gũi

1. Nói với con về
cội nguồn sinh dưỡng
b. Quê hương
- Cách gọi than thương: Người đồng mình
- Đông từ: “đan”, “cài”  Cuộc sống lao động cần cù, sáng tạo
- Phép ẩn dụ “Vách nhà ken câu
hát”  đậm bản sắc văn hoá
Þ Người dân cần cù, khéo léo,
lạc quan

- Phép nhân hoá, điệp từ “cho”
và ẩn dụ
Þ Thiên nhiên thơ mộng và
nghĩa tình

1. Nói với con về
cội nguồn sinh dưỡng
b. Quê hương
“Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”
-

Ngày cưới: Khởi nguồn của hạnh phúc

-

Cụm từ “mãi nhớ”, “đẹp nhất”: Nhấn mạnh tình cảm gia
đình vô cùng thiêng liêng, cao quý

Þ Con được lớn lên trong tình yêu của cha mẹ, hạnh
phúc của gia đình

Nói với con về cuộc sống, vẻ
đẹp của người đồng mình và
lời dặn dò của người cha

2. […]
a. Cuộc sống và vẻ đẹp của
người đồng mình
“Người đồng mình thương lắm con ơi

• Thương: Niềm xót xa của tác giả

Cao đo nỗi buồn

• Cao, xa: Tính từ - Chồng chất khó khăn

Xa nuôi chí lớn”

• Nuôi: Ý chí vươn lên từ những vất vả
và gian lao, khó khăn

2. […]
a. Cuộc sống và vẻ đẹp của
người đồng mình
“Dẫu sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc”

• Điệp từ “sống”, điệp cú pháp: Tô
đậm ước muốn mãnh liệt
• Điệp ngữ “không chê”: Thái độ sống
lạc quan, biết trân trọng
• BPTT Ẩn dụ + liệt kê: Gợi lên cuộc
sống vất vả, khó khan
• So sánh: Lối sống bình dị, gắn bó
với quê hương

2. […]
a. Cuộc sống và vẻ đẹp của
người đồng mình
“Người đồng mình tuy thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con”

• Nghệ thuật tương phản:
Thô sơ da thịt – Chẳng nhỏ bé
Þ Giản dị, mộc mạc, giàu ý chí và nghị
lực, ý thức về sức mạnh tiềm tàng

“Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục”

• Tự lực, tự cường xây dựng quê hương
- Làm thay đổi diện mạo quê hương
- Hun đúc nên bản sắc văn hoá độc đáo

2. […]
b. Lời dặn dò của người cha
“Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường

- Giọng điệu thiết tha, tâm tình, trìu mến tin yêu
- Kết cấu đối lập tương phản:

Không bao giờ nhỏ bé được

Thô sơ da thịt – Không bao giờ nhỏ bé được

Nghe con”

Điều kiện, hoàn cảnh – Lẽ sống cao đẹp
Þ Nhắn nhủ con hãy sống tự lập, bản lĩnh, tự tin

2. […]
a. Cuộc sống và vẻ đẹp của
người đồng mình
Nghệ thuật: Điệp ngữ, ẩn dụ, liệt kê, so sánh, đối, tương phản
Þ Gợi ra cuộc sống còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Nhưng quan trọng
hơn là thể hiện niềm tự hào về ý chí, tinh thần tự lự, tự cường; lối sống
ân nghĩa, thuỷ chung, sức sống bền bỉ, rộng mở với quê hương
Þ Lời khuyên con hay tiếp nối giá trị truyền thống tốt đẹp

Phần III. Tổng kết
Tổng quát lại tất cả những gì chúng ta
đã tìm hiểu

III. Tổng kết
01

02

Nghệ thuật

Nội dung

• Giọng thơ tha thiết, triu mến

• Thể hiện tình cảm gia đình ấm cúng, ca

• Xây dựng các hình ảnh cụ thể mà

ngợi truyền thống cần cù, sức sống

khái quát, mộc mạc, giàu chất thơ

mạnh mẽ của quê hương và dân tộc

• Bố cục chặt chẽ, hợp lí, dẫn dắt tự

• Gợi nhắc tình cảm gắn bó với truyền

nhiên

thống quê hương và ý chí vươn lên
trong cuộc sống

Cảm ơn cô và các
bạn
Đã lắng nghe!