CHÀO MỪNG CẢ LỚP
ĐẾN VỚI BUỔI HỌC HÔM NAY!

ĐOÁN TÊN BÀI HÁT
Chia HS cả lớp thành 4 đội:
 Các đội lắng nghe từng đoạn nhạc ngắn
(khoảng 20 giây cho mỗi đoạn) và đoán tên
bài hát.
 Mỗi lượt đoán đúng, HS được 1 điểm cộng.

Luật chơi

Miền Bắc

Mưa chiều

Sợi nhớ

Hành trình trên

quê hương tôi

miền Trung

sợi thương

đất phù sa

Các bài hát trên gợi ra những đặc điểm nào của
thiên nhiên nước ta?

Mùa hè nắng nóng

Mùa thu lá vàng

Thời tiết miền Bắc

Mùa đông lạnh giá

Mùa xuân hoa đào đón chào

Mưa lũ miền Trung

Thời tiết hai bên dãy Trường Sơn có sự
khác biệt: bên nắng đốt, bên mưa quây

Địa hình, đất, sông ngòi ở Đồng bằng sông
Cửu Long thuận lợi để trồng cây: xoài cát, bưởi
Năm Roi, bưởi da xanh, quýt hồng Lai Vung,…

BÀI 2: THIÊN NHIÊN
NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

NỘI DUNG BÀI HỌC
I.
Thiên nhiên nhiệt đới
ẩm gió mùa

II.
Ảnh hưởng của thiên
nhiên nhiệt đới ẩm gió
mùa đến sản xuất và
đời sống

I.
THIÊN NHIÊN NHIỆT ĐỚI ẨM
GIÓ MÙA

1. Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa
Chặng 1: Nhà khí hậu học tài ba
•

Giữ nguyên 4 nhóm ở hoạt động Khởi động.

•

Khai thác Bảng 2, Hình 2, đọc thông tin mục I.1 SGK tr.11 – 13
và hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Bảng 2. Nhiệt độ, biên độ nhiệt trung bình năm và tổng
số giờ nắng của một số trạm khí tượng ở nước ta

Trạm khí
tượng
Hà Đông

Nhiệt độ
trung bình
năm (°C)

Biên độ nhiệt
Tổng số
trung bình năm giờ nắng
(°C)
(giờ)

23,7

12,6

1 478

Huế

25,1

9,4

1 916

Vũng Tàu

27,1

3,5

2 643

(Hà Nội)

Hình 2. Khí hậu Việt Nam

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1: Nêu biểu hiện của tính chất nhiệt đới…………………………....
Câu 2: Nêu biểu hiện của tính chất ẩm…………………………………..
Câu 3: Nêu biểu hiện của tính chất gió mùa…………………………….
Gió mùa

Gió mùa đông

Gió mùa hạ

Nguồn gốc

 

 

Thời gian hoạt động

 

 

Phạm vi

 

 

Hướng gió

 

 

Hệ quả

 

 

Câu 4: Vì sao nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió
mùa?....................

Nhiệt độ trung bình năm cao, trên 20°C và

GHI NHỚ

tăng dần từ Bắc vào Nam.
Biểu hiện

Biên độ nhiệt độ trung bình năm có xu
hướng giảm dần từ Bắc vào Nam.
Nhiều nắng, tổng số giờ nắng trung bình từ

a) Tính chất

1 400 – 3 000 giờ/năm, có xu hướng tăng

nhiệt đới

dần từ Bắc vào Nam.
Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến bán
Nguyên nhân

cầu Bắc, có góc nhập xạ lớn và trong năm
có hai lần Mặt trời lên thiên đỉnh.

Lượng mưa trung bình năm lớn, từ 1 500 mm

GHI NHỚ

– 2 000 mm/năm. Lượng mưa phân bố không
đồng đều:
Biểu hiện

• Nơi mưa nhiều: 3 500 – 4 000 mm/năm.
• Nơi mưa ít: dưới 1 000 mm/năm.
Độ ẩm không khí cao, >80%. Cân bằng ẩm

b) Tính chất

luôn dương.

ẩm

Nước ta có Biển Đông - nguồn dự trữ nhiệt ẩm
Nguyên nhân

dồi dào, các khối khí di chuyển qua biển đã
mang lại lượng mưa lớn, độ ẩm không khí cao.

c) Tính chất gió mùa
Gió mùa

Gió mùa đông

Gió mùa hạ
• Nửa đầu mùa hạ: áp cao Bắc

Nguồn
gốc

 

Áp cao Xi-bia.

Ấn Độ Dương.
 
• Giữa và cuối mùa hạ: áp cao
cận chí tuyến bán cầu Nam.

Thời gian
hoạt động
Phạm vi

  Từ tháng 11 - tháng 4 năm sau.

 

 Miền Bắc (từ dãy Bạch Mã trở ra).  

Từ tháng 5 đến tháng 10.
Cả nước.

Gió mùa
Hướng
gió

Hệ quả

Gió mùa đông
Đông bắc.

 

 

Gió mùa hạ
Tây nam, đông nam.

 

- Miền Bắc có một mùa đông

- Nửa đầu mùa hạ: mưa lớn cho

lạnh: nửa đầu mùa đông lạnh

Nam Bộ và Tây Nguyên, khô

khô, giữa và cuối mùa đông

nóng ở đồng bằng ven biển miền

lạnh ẩm.

Trung và một phần khu vực Tây

- Miền Nam: Tín phong bán cầu

 

Bắc.

Bắc chiếm ưu thế, gây mưa

- Giữa và cuối mùa hạ: mưa lớn

cho Trung Bộ và tạo một mùa

trên cả nước.

khô cho Nam Bộ, Tây Nguyên.

Giải thích

Nước ta nằm trong khu vực hoạt
động của Tín phong bán cầu Bắc và
khu vực gió mùa châu Á điển hình
nên chịu tác động của các khối
không khí hoạt động theo mùa.

Xem video sau để hiểu rõ hơn về tính chất gió mùa ở nước ta

2. Các thành phần tự nhiên khác
Chặng 2: Nhà biên kịch xuất sắc
• Giữ nguyên nhóm ở chặng 1.
• Dựa vào thông tin I.2 SGK tr.14, hãy xây dựng kịch bản đóng vai
(tối đa 3 phút) để làm rõ thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa được
biểu hiện qua các thành phần tự nhiên:
Nhóm 1:

Nhóm 2:

Nhóm 3:

Nhóm 4:

Địa hình

Đất

Sông ngòi

Sinh vật

a) Địa hình
Phong hóa

Xâm thực và bồi tụ

Diễn ra mạnh mẽ ở khu vực đồi núi

Đồi núi

Đồng bằng

Vùng núi đá vôi:

Vùng đá mắc-

Quá trình xâm thực

Quá trình bồi

ăn

ma: phong hóa

diễn ra mạnh mẽ,

tụ

thực, phong hóa

diễn

bề mặt địa hình bị

nhanh ở vùng

tạo nên dạng địa

chậm hơn.

cắt xẻ; đất bị xói

trũng thấp và

mòn, rửa trôi; đất

hạ lưu sông.

mòn,

hình các-xtơ.

xâm

ra

yếu,

trượt, đá lở.

diễn

ra

Đá ong là sản phẩm của quá trình tích lũy đối với các ô-xit sắt và ô-xit nhôm
trong đất (la-te-rít).

Địa hình các-xtơ ở Quảng Bình

Quá trình xâm thực ở đồi núi
Quá trình bồi tụ ở đồng bằng

Video tìm hiểu quá trình hình thành địa hình các-xtơ

b) Đất
Quá trình phong hóa

Quá trình tạo ra màu

đất mẹ

đặc trưng của đất

Diễn ra mạnh, tốc độ

Mưa nhiều, tập trung

Diễn ra

Đất

phân giải vật chất hữu

theo mùa làm rửa trôi

mạnh ở

feralit

cơ nhanh, tạo nên lớp

bazo dễ tan, tích tụ oxit

vùng núi

chủ yếu

đất dày.

sắt, oxit nhôm, tạo đất

thấp.

ở vùng

chua và màu vàng đỏ
của đất.

Quá trình feralit:

đồi núi.

Đất feralit chủ yếu có ở vùng đồi núi nước ta

c) Sông ngòi
Mạng lưới sông ngòi: dày đặc với 2 360 con sông (từ 10 km trở lên).
Lượng nước: trên 830 tỉ m3/năm, lượng phù sa lớn.
Chế độ dòng chảy:
 Mùa lũ (mùa mưa): từ 4 – 5 tháng, lượng nước
chiếm 70 – 80% tổng lượng nước cả năm.
 Mùa cạn (mùa khô): từ 7 – 8 tháng, lượng nước
chiếm 20 – 30% tổng lượng nước cả năm.

Nước ta có mạng lưới sông ngòi dày đặc
Sông Nho Quế (Hà Giang)

Hồ thủy điện Hòa Bình xây dựng trên sông Đà

d) Sinh vật

Đa dạng loài, khả năng sinh trưởng,
năng suất sinh học cao của các quần xã
động, thực vật.

Hình thành nhiều kiểu rừng tiêu biểu (hệ
sinh thái rừng nhiệt đới ẩm gió mùa).

KẾT LUẬN
Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa của nước ta không
chỉ biểu hiện trong các yếu tố khí hậu mà còn biểu
hiện rõ rệt trong tất cả các thành phần tự nhiên khác
như địa hình, sông ngòi, đất và sinh vật.

CẢM ƠN SỰ CHÚ Ý
LẮNG NGHE CỦA CÁC EM!