BÀI Tiết
1: 38 - Bài 21:

THIÊN NHIÊN CHÂU ÂU

KHỞI ĐỘNG

Thành phố ROMA (Ý)

Thành phố Luân Đôn (Anh)

Thành phố Paris (Pháp)

Quan sát hình và cho biết đây là những địa danh nào ở châu Âu?
Em hãy kể một số thông tin mà em biết về châu Âu?

Thành phố FLORENCE (Ý)

Thành phố VENICE (Ý)

Thành phố AMSTERDAM

Bài 1:

THIÊN NHIÊN CHÂU ÂU
NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Vị trí địa lí, hình dạng và kích thước lãnh thổ châu Âu.
2. Đặc điểm tự nhiên châu Âu.
Nội dung ghi bài vào vở.

10,5 triệu km2

Bảng số liệu:

Châu lục
1 Châu Á

Diện tích
(triệu km2)
43,6

2 Châu Mĩ

42,3

3 Châu Phi

30,3

4 Châu Nam
Cực
5 Châu Âu

14,1

6 Châu Ðại
Dương

10,5

10,5
8,5

Hình: Lược đồ các châu lục trên thế giới

? Dựa vào bảng số liệu trên em hãy so sánh diện tích của châu Âu với các
châu lục khác đã học?
? Dựa vào lược đồ em hãy xác định vị trí châu Âu? Có diện tích bao
nhiêu km2?

Lục
đị

aÁ

H. Lược đồ các châu lục trên thế giới

n
Ura
Dãy

- ÂU

H. Lược đồ tự nhiên châu Âu

Châu Âu
phậnbộ
củaphận
lục địa
nào?
bán cầungăn
nào?
- -Châu
Âulàlàbộmột
của
lụcNằm
địaởÁ-Âu,
-Ngăn
cách
với
châu
bởiÁdãy
U-Ran.
cách
với Á
châu
bởi ranh
giới tự nhiên nào?

710 B

cực Bắc: Mũi Noockin 710 B
Cực Tây: Mũi Rôca 9032'T
Cực Đông: 66 12' Đ
0

? Với vị trí như vậy châu Âu
nằm trong đới khí hậu nào?
Nằm trong đới khí hậu Ôn hòa

Đạ

y

Á

Cùc Nam: Mòi Mar¬ki 360 B

â
iT

ơ
ư
D

Bắc Băng Dương
ng

9032'T

Địa
Tr
36 0 B

66012'
Đ

âu
Ch

? Châu Âu nằm ở khoảng
giữa các vĩ tuyến nào?

ung

Hải

H. Lược đồ tự nhiên châu Âu

? Châu Âu tiếp giáp với biển, đại dương và châu
lục nào?

- Nằm khoảng từ vĩ tuyến 360B đến 710B, chủ yếu trong đới ôn hòa,
có 3 mặt giáp biển

ắng
r
t
n
Biể

i

h
Ba
ntíc

Biển Bắc

Xc

i-n
đ
n
a

v
a-

AN
-R
yU
Dã

Xác định trên lược đồ:
- Các bán đảo và biển ?
+ Xcan-đi-na-vi,
+ I-bê-rich,
+ I-ta-li-a,
+ Ban-căng
-Các biển :
+ Địa Trung Hải,
+ Măng-sơ,
+ Biển Bắc,
+ Ban-tích,
+ Biển Đen,
+ Biển Trắng
- Em có nhận xét gì về đường bờ
biển của châu Âu?

Măng-sơ

I- b

ê -r

ich

B
I-t an-c
ali-a ăng

Biển đen

- Nằm khoảng từ vĩ tuyến 360B đến 710B, chủ yếu trong đới ôn hòa,
có 3 mặt giáp biển
- Bờ biển bị cắt xẻ mạnh, tạo thành nhiều bán đảo, biển, vũng vịnh
ăn sâu vào đất liền.

H. Lược đồ tự nhiên Việt Nam

H. Lược đồ hành chính Bắc Bộ

Vịnh Hạ Long

Liên hệ nhận xét đường bờ biển của Việt Nam?

2. Đặc điểm tự nhiên châu Âu:

THẢO LUẬN 5'
X
D.

vi
a
i -n
đ
can

AN
-R
yU
Dã

+ Nhóm 1: Tìm hiểu đặc điểm tự
nhiên của châu Âu về địa hình.
+ Nhóm 2: Tìm hiểu đặc điểm tự
nhiên của châu Âu về khí hậu.
+ Nhóm 3: Tìm hiểu đặc điểm tự
nhiên của châu Âu về sông ngòi.
+ Nhóm 4: Tìm hiểu đặc điểm tự
nhiên của châu Âu về các đới thiên
nhiên.

ĐB.
Âu
g
n
ô
Đ

Âu
c
ắ
B
ĐB.
D.
P

D. An-pơ

y -R
ê -N
ê

D. C
á

c-p
át

D. Ban-cang

D. Cáp ca

Lớp:..............................
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
 
Nhóm 1: Dựa vào Hình 1.1, em hãy:
- Châu Âu có các dạng địa hình nào? Cho biết dạng địa hình nào chiếm
ưu thế ở châu Âu. Đặc điểm và phân bố của dạng địa hình đó.
- Kể tên và xác định các đồng bằng ở châu Âu.
-  Kể tên và xác định các dãy núi trẻ ở châu Âu.
- Em hãy chọn đáp án Đ (đúng), S (sai) vào các câu sau, nếu
sai em hãy gạch chân chỗ sai và sửa lại cho đúng:
a. Núi già tập trung thành dải, tương đối thấp như dãy An-pơ.
b. Núi trẻ đỉnh nhọn, sườn dốc, nhiều thung lũng sâu.
c. Núi ở châu Âu cao trên 2 000m.
d. Đồng bằng Đông Âu là đồng bằng lớn nhất châu Âu.

Lớp:..............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Nhóm 2: Dựa vào Hình 1.2, em hãy:
- Cho biết châu Âu có những đới và kiểu khí hậu nào?
- Trình bày đặc điểm chính của các kiểu khí hậu ở châu Âu?
Khí hậu

Phân bố

Nhiệt độ

Lượng mưa

Cực và cận cực

 

 

 

Ôn đới hải dương

 

 

 

Ôn đới lục địa

 

 

 

Cận nhiệt Địa
Trung Hải

 

 

 

Khí hậu núi cao

Lớp:..............................
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Nhóm 3: Dựa vào Hình 1.1, em hãy:
- Nhận xét mạng lưới sông ngòi ở Châu Âu?Xác định các con sông
lớn ở châu Âu: Von-ga, Đa-nuyp, Rai-nơ trên bản đồ.
- Cho biết các con sông trên đổ ra biển và đại dương nào?
- Cho biết sông ở Bắc Băng Dương có đặc điểm gì?
- Điền vào chỗ trống những thông tin còn thiếu về đặc điểm
sông ngòi châu Âu:
Châu Âu có mạng lưới sông ngòi (1)…. phần lớn các sông (2)
…quanh năm, không có (3)…., được nối với nhau bởi hệ
thống (4)…

Lớp:..............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Nhóm 4: Dựa vào Hình 1.1, 1.2, 1.3, em hãy:
- Cho biết châu Âu có những đới thiên nhiên chủ yếu nào?
- Nhận xét sự phân hóa của các đới thiên nhiên châu Âu từ tây sang
đông, từ bắc xuống nam.
Từ bắc xuống nam:
Từ tây sang đông:
Đới thiên
nhiên

Phân bố

Cực và cận cực Các đảo vùng cực và Bắc
Âu.
Hải
Các đảo và ven biển phía
dương Tây.
Ôn đới
Lục
Vùng trung tâm và Đông Âu
địa
 
Nam Âu (cận nhiệt địa trung

Thực vật và dất

Động vật

2. Đặc điểm tự nhiên châu Âu:
a. Địa hình

X
D.

vi
a
i -n
đ
can

AN
-R
yU
Dã

? Xác định vị trí một số
dãy núi và đồng bằng lớn
ở châu Âu. 

ĐB.
Âu
g
n
ô
Đ

Âu
c
ắ
B
ĐB.
D.
P

D. An-pơ

y -R
ê -N
ê

D. C
á

c-p
át

D. Ban-cang

D. Cáp ca

PHIẾU HỌC TẬP
Đặc điểm

Phân bố

Hình dạng

Núi trẻ

PhÝa nam

§Ønh nhän, cao,
s­ên dèc

Tên địa hình D. An-pơ, Các-

Đồng bằng

Tr¶i dµi theo chiÒu
t©y-®«ng, chiÕm 2/3
diÖn tÝch ch©u lôc
T­¬ng ®èi
b»ng ph¼ng

ĐB: Bắc Âu, Đông
pát, Ban-căng,… Âu, trung lưu và hạ
lưu Đa-nuýp

Núi già

phÝa b¾c và
trung t©m.
§Ønh trßn thÊp,
sưên tho¶i.
D·y:U ran,
Xcan-®i-na-vi

Núi già

Dãy Xcan-đi-na-vi( Na-uy)

Dãy An-pơ cao và
đồ sộ nhất Châu Âu

Đồng bằng ở châu Âu

ĐỊA HÌNH PHIO (NA-UY)

PHIO : là vịnh biển hẹp, hai bên
có vách đá dốc, ăn sâu vào đất
liền, được hình thành trong những
vùng trước đây có băng hà bao
phủ (là địa hình nổi bật ở khu vực
Bắc Âu)

S
Đ
S
Đ

Em hãy chọn đáp án Đ (đúng), S (sai) vào các câu sau, nếu sai em hãy gạch
chân chỗ sai và sửa lại cho đúng:
a. Núi già tập trung thành dải, tương đối thấp như dãy An-pơ.
b. Núi trẻ đỉnh nhọn, sườn dốc, nhiều thung lũng sâu.
c. Núi ở châu Âu cao trên 2 000m.
d. Đồng bằng Đông Âu là đồng bằng lớn nhất châu Âu.

BÀI 1. THIÊN NHIÊN CHÂU ÂU.

ĐB.
Âu
g
n
ô
Đ

N
RA
U-

X
D.
vic

nai
-đ
n
a
c

y
Dã

2. Đặc điểm tự nhiên:
a. Địa hình
Có 2 khu vực địa hình:
đồng bằng và miền núi.
- Đồng bằng: chiếm 2/3 diện
tích châu lục: ĐB. Bắc Âu, Đông
Âu, các đồng bằng trung lưu và hạ
lưu Đa-nuýp.
- Miền núi: núi trẻ và núi già
+ Núi già: phía nam (Xcanđi-na-vi, U-Ran,..)
+ Núi trẻ: phía bắc và trung
tâm (An-pơ, Các-pát, Cáp-ca,…)

Âu
c
ắ
B
ĐB.
D.
P

D. An-pơ

y -R
ê -N
ê

D.
C

ác

-p
át

D. Cáp ca

2. Đặc điểm tự nhiên châu Âu:
a. Địa hình
b. Khí hậu
Phântin
hóa
xuống
nam,
- Dựa vào- thông
mụctừb bắc
và H3,
trang 98-99:
từ
tâybàysang
đông,
nhiều
đới
Trình
đặc điểm
phântạo
hóanên
khí hậu
ở châu
Âu
và kiểu khí hậu khác nhau.
- Phân hóa theo độ cao.

Cực và cận cực

1

Ôn đới hải dương

Ôn đới lục địa

3
2
4

Cận nhiệt địa trung hải

+ Trên sườn núi An-pơ tại sao thảm thực vật lại thay đổi như vậy?

Đới thiên
nhiên
Cực và cận cực
Hải dương
Ôn
đới

Lục địa

Đới cận nhiệt

Phân bố

Đặc điểm khí hậu

Các đảo vùng cực và Bắc quanh năm lạnh giá, lượng mưa
Âu.
rất ít.
Các đảo và ven biển phía - Mùa hạ mát. Mùa đông không
lạnh lắm.
Tây.
- Nhiệt độ: trên 0oC
- Mưa quanh năm, tương đối
lớn.
Vùng trung tâm và Đông Âu Mùa hè nóng, mùa đông lạnh,
có tuyết rơi nhiều, mưa ít, giảm
 
dần từ tây sang đông.
Nam Âu (cận nhiệt địa trung Khí hậu cận nhiệt địa trung hải,
mùa
hạ
nóng,
hải)
khô; mùa đông ấm và
lượng

-

Đại bộ phận lãnh thổ có khí hậu ôn đới: ôn đới hải
dương và ôn đới lục địa
- Phía Bắc chỉ một diện tích nhỏ khí hậu hàn đới.
- Phía Nam có khí hậu Địa Trung Hải.

? Em có nhận xét gì về mùa đông ở 2 quốc gia Pháp và Nga

H.51.1: Lược đồ tự nhiên châu Âu

H.51.2: Lược đồ khí hậu châu Âu

-Ven biển phía Tây châu Âu chịu ảnh hưởng của biển mạnh hơn lại có dòng biển nóng
Bắc Đại Tây Dương, gió Tây ôn đới mang theo hơi ẩm và ấm vào trong đất liền gây mưa
Dựa vào hình 51.1 và H. 51.2 Giải thích vì sao phía Tây
lớn
Âu có khí hậu ấm áp và mưa nhiều hơn phía Đông ?
- Càng vào châu
sâu phía Đông và đông nam ảnh hưởng của biển ít đi nên lạnh và khô hơn.
 Phía Tây khí hậu ấm áp và mưa nhiều hơn phía đông.

C. Sông ngòi
- Châu Âu có mạng lưới sông
ngòi dày đặc, phần lớn các sông
đầy nước quanh năm, không có lũ
lớn, được nối với nhau bởi các
kênh đào.

? Dùa vµo h×nh 1.1vµ b¶n ®å ,
SGK nªu nhËn xÐt vÒ m¹ng lưới
s«ng ngßi ë Ch©u  U?

BÀI 1. THIÊN NHIÊN CHÂU ÂU.
2. Đặc điểm tự nhiên châu Âu:
a. Địa hình
b. Khí hậu
c. Sông ngòi
- Dựa vào hình 1.1 và thông tin
trong bài trang 100, em hãy:
+ Xác định các sông lớn ở châu
Âu:Vôn-ga, Đa-nuýp, Rai-nơ?

Sôn
Sô
ng
R

ainơ
Sôn

gĐ
a -n

gV

ôn

-ga

uýp

+ Cho viết các sông: Vôn-ga, Đanuýp, Rai-nơ chảy ra biển và đại
dương nào?

- Các sông quan trọng: Vônga, Rainơ, Đa-nuýp.

Hình 1.1. Bản đồ tự nhiên châu Âu

Sông Vônga

Lớp:..............................
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Nhóm 3: Dựa vào Hình 1.1, em hãy:
- Nhận xét mạng lưới sông ngòi ở Châu Âu?Xác định các con sông
lớn ở châu Âu: Von-ga, Đa-nuyp, Rai-nơ trên bản đồ.
- Cho biết các con sông trên đổ ra biển và đại dương nào?
- Cho biết sông ở Bắc Băng Dương có đặc điểm gì?
- Điền vào chỗ trống những thông tin còn thiếu về đặc điểm
sông ngòi châu Âu:
Châu Âu có mạng lưới sông ngòi (1)…. phần lớn các sông (2)
…quanh năm, không có (3)…., được nối với nhau bởi hệ
thống (4)…

Quan sát các ảnh sau: Nêu giá
trị của sông ngòi Châu Âu.
Đập thủy điện

2

1

Đánh cá

4

Công trình thủy lợi

Sinh hoạt trên sông

5

Giao thông

3

Du lịch

6

BÀI 1. THIÊN NHIÊN CHÂU ÂU.
2. Đặc điểm tự nhiên châu Âu:
a. Địa hình
b. Khí hậu
c. Sông ngòi
d. Các đới thiên nhiên
Dựa vào hình 1.1, 1.2 và thông tin
trong bài, em hãy:
- Xác định các đới thiên nhiên ở châu
Âu.
- Cho biết thiên nhiên ở đới ôn hòa của
châu Âu có sự phân hóa như thế nào?

Lớp:..............................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Nhóm 4: Dựa vào Hình 1.1, 1.2, 1.3, em hãy:
- Cho biết châu Âu có những đới thiên nhiên chủ yếu nào?
- Nhận xét sự phân hóa của các đới thiên nhiên châu Âu từ tây sang
đông, từ bắc xuống nam.
Từ bắc xuống nam:
Từ tây sang đông:
Đới thiên
nhiên

Phân bố

Cực và cận cực Các đảo vùng cực và Bắc
Âu.
Hải
Các đảo và ven biển phía
dương Tây.
Ôn đới
Lục
Vùng trung tâm và Đông Âu
địa
 
Nam Âu (cận nhiệt địa trung

Thực vật và dất

Động vật

Đới thiên
nhiên

Phân bố

Khí hậu

Thực vật và dất

Động vật

Một số loài chịu
quanh năm lạnh giá, lượng
Chủ yếu là rêu, địa y, cây bụi. được lạnh.
mưa rất ít.
Mặt đất bị tuyết bao phủ quanh
Các đảo vùng cực
năm.
và Bắc Âu.
 
Hải Các đảo và ven -Mùa hạ mát. Mùa đông không - Rừng lá rộng.
- Rừng hỗn hợp.
dương biển phía Tây.
lạnh lắm.
- Đất rừng nâu xám.
Đa dạng về số loài
-Nhiệt độ: trên 0oC
- Mưa quanh năm, tương đối
và số lượng cá thể
lớn.
trong mỗi loài. Có
Ôn đới
Lục Vùng trung tâm và Mùa hè nóng, mùa đông lạnh,
các loài thú lớn: gấu
có tuyết rơi nhiều, mưa ít, giảm
nâu, chồn, linh
địa
Đông Âu
dần từ tây sang đông.
miêu, chó sói, sơn
 
- Thảo nguyên ôn đới. Đất đen dương,...
cùng
thảo nguyên ôn đới.
nhiều loài bò sát và
Nam Âu (cận Khí hậu cận nhiệt địa trung hải, - Rừng và cây bụi lá cứng.
các loài chim.
Đới cận nhiệt nhiệt địa trung mùa hạ nóng, khô; mùa đông
ấm và lượng mưa trung bình.
hải)
Cực
cực

và

cận

BÀI 1. THIÊN NHIÊN CHÂU ÂU.
2. Đặc điểm tự nhiên châu Âu:
a. Địa hình
b. Khí hậu
c. Sông ngòi
d. Các đới thiên nhiên
- Nêu tên các vành đai thảm thực vật
theo độ cao ở dãy An-pơ.
+ Dưới 200m:
+ Từ 200 đến 800m:
+ Từ 800 đến 1 800m:
+ Từ 1 800 đến 2 200m:
+ Từ 2 200 đến 3 000m:
+ Từ 3 000m trở lên:

Đài nguyên

Rừng lá kim

Thảo nguyên ôn đới

Rừng bụi gai lá cứng địa trung hải

LUYỆN TẬP

Dựa vào kiến thức đã học, em hãy :

a. Dựa vào hình 1.2, em hãy cho biết hai trạm khí tượng trên đây thuộc
kiểu khí hậu nào?
b. Nhận xét đặc điểm nhiệt độ và lượng mưa tại hai trạm khí tượng trên.

Nhận xét đặc điểm nhiệt độ, lượng
mưa: Biểu đồ(Trạm)
Bret (Pháp)

Ca-dan (Liên bang Nga)

Khí hậu:
- Nhiệt độ (oC)
- Lượng mưa (mm)
- Biên độ nhiệt

 
Cao nhất (18oC),Thấp nhất (8oC)
tương đối lớn (820 mm)
10oC

 
Cao nhất (20oC), thấp nhất (-8oC)
Mưa ít (443 mm)
28oC

Thuộc kiểu khí hậu

Ôn đới hải dương (mùa hè mát, Ôn đới lục địa
mùa đông không lạnh lắm).

Đặc điểm

VẬN DỤNG – MỞ RỘNG
Dựa vào kiến thức đã học, em hãy cho biết:

2. Em hãy lựa chọn thực hiện một trong hai nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1: Hãy sưu tầm những thông tin về khí hậu ở
châu Âu hiện nay và viết một đoạn ngắn thể hiện tóm tắt
những thông tin em sưu tầm được.
Nhiệm vụ 2: Hãy sưu tầm những hình ảnh về sông ngòi
hoặc các đới thiên nhiên của châu Âu. Chia sẻ với các bạn.

Các nhóm thảo luận nhóm, cử đại diện trình bày.

http://youtube.com/watch?v=r82-MKFNDrQ

* Chuẩn bị cho tiết học sau:
1. Nghiên cứu trước Bài 2. Đặc điểm
dân cư, xã hội châu Âu.
2. Em hãy lựa chọn thực hiện một trong
hai nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1: Hãy sưu tầm những thông
tin về khí hậu ở châu Âu hiện nay và viết
một đoạn ngắn thể hiện tóm tắt những
thông tin em sưu tầm được.
Nhiệm vụ 2: Hãy sưu tầm những hình
ảnh về sông ngòi hoặc các đới thiên
nhiên của châu Âu. Chia sẻ với các bạn.
.