NỘI DUNG BÀI HỌC
Dung dịch, chất tan
và dung môi

II

Độ tan

III Nồng độ dung dịch

IV

Thực hành pha chế
dung dịch theo nồng độ
cho trước

I

“Trên các dung dịch pha có ghi con số
kèm theo nồng độ % của dung dịch.
Vậy “nồng độ” là gì?

?
Nêu định nghĩa dung dịch, huyền
phù?

Định nghĩa dung dịch, huyền phù
+ Dung dịch là hỗn hợp đồng nhất của chất
tan và dung môi.
+ Huyền phù là một hỗn hợp không đồng
nhất gồm các hạt chất rắn phân tán lơ lửng
trong môi trường chất lỏng.

I

Dung dịch, chất tan
và dung môi

CHUẨN BỊ

Cách tiến hành

- Dụng cụ: 4 chiếc cốc thủy tinh; đũa khuấy.
- Hóa chất : nước, muối ăn, copper (II)
sufate, bột mì
- Đánh số 4 cốc theo thứ tứ 1,2,3,4.
- Cho 20ml nước vào 4 cốc, và các hóa chất
vào từng cốc.
- Khuấy 2 phút

Cho 1 thìa nhỏ muối vào cốc 1
đựng nước, khuấy nhẹ. Quan sát hiện
tượng?

Nước
Muối
Nước muối
Hiện tượng: Muối tan trong nước tạo thành nước muối.
Chất tan.
NướcDung
muối môi
là hỗn hợpDung
đồngdịch.
nhất
của muối

Kết luận về hỗn hợp

Là dung dịch
TT

Cốc
1

Các tiến hành

- 20 mL nước + 1 thìa
(khoảng 3g) muối ăn
hạt.
- Khuấy đều khoảng
2 phút.

Hiện tượng

Muối ăn tan
  trong nước
tạo thành
dung dịch
không màu

Không
phải là
Chất
dung dịch
tan
 

 

Dung
môi
 

Muối ăn Nước

Cho 1 thìa nhỏ copper (II) sufate. vào cốc 2
đựng nước, khuấy nhẹ. Quan sát hiện tượng?

copper (II) sufate. Nước
Ở dạng rắn

copper (II) sufate
Ở dạng lỏng

Hiện tượng: copper (II) sufate. tan trong nước tạo thành
Chất tan.
Dung
dịchcopper
copper
(II)
sufate. làDung
hỗn hợp
Dung
môi
dịch.đồng nhất
dung
dịch
(II)
sufate.

TT

Cốc
2

Các tiến hành

- 20 mL nước + 1 thìa
(khoảng 3g) copper
(II) sufate.
- Khuấy đều khoảng
2 phút.

Hiện tượng

 

Copper (II)
sufate tan
trong nước
tạo dung
dịch màu
xanh

Kết luận về hỗn hợp
Không
Là dung dịch
phải là
Dung
dung Chất tan
môi
dịch
 
 
 

Copper
(II)
sufate Nước

TT

Các tiến hành

Hiện tượng

Bột mì không

Kết luận về hỗn hợp
Là dung
dịch
Không phải
là dung
Dun
Chấ
dịch
g
t tan
môi

20 mL nước + 1 thìa  
  Huyền
Cốc (khoảng 3g) bột mì. Khuấy tan, hỗn hợp vẩn
phù
đục
3 đều khoảng 2 phút.

 

 

 
 
-  Lúc đầu, muối ăn  - Lúc đầu, Muối
20 mL nước + 4 thìa
tan tạo ra dung dịch.là dung
ăn
(khoảng
3g)
muối
ăn.
Cốc
Nước
dịch.
Khuấy
đều
khoảng
2
phút.
- Sau đó dung dịch
4
này không thể hòa - Sau đó là
tan thêm muối ăn. huyền phù.

I. Dung dịch, chất tan và dung môi

Trong các cốc
thủy tinh ở
TN trên, cốc
nào chứa
dung dịch?

cốc 1,2 chứa dung
dịch
- Dung dịch là hỗn hợp đồng nhất
của chất tan và dung môi.
mdd = mct + mdm
Ví dụ: Hoà tan đường vào nước
được dung dịch nước đường.
Trong đó, chất tan là đường; dung
môi là nước.

- Ở nhiệt độ, áp suất nhất định,
+ Dung dịch có thể hòa tan thêm chất tan gọi là
dung dịch chưa bão hòa.
+ Dung dịch không thể hòa tan thêm chất tan gọi là
dung dịch bão hòa.

Phần dung dịch ở cốc 4 có phải là
dung dịch bão hòa ở nhiệt độ
phòng không? Giải thích.

Cốc 4 không phải là dung dịch bão hòa. Vì Sau khi
cho muối ăn NaCl vào nước khuấy đều, có một phần
muối ăn không tan hết trong nước.

II Độ tan

Nghiên cứu thông tin SGK trang 21
Trả lời câu hỏi sau:
1. Độ tan của một chất trong nước là gì ?
2. Viết công thức tính độ tan của một chất trong nước.

1. Độ tan của một chất trong nước là số gam chất đó hòa
tan trong 100g nước để tạo thành dung dịch bão hòa
(ở nhiệt độ, áp suất xác định).

Lưu ý:
-Độ tan của chất rắn sẽ tăng nếu nhiệt độ tăng.
-Độ tan của chất khí sẽ tăng nếu nhiệt độ giảm và
tăng áp suất.

Hoàn thành bài tập sau
2 phút
Bài 1. Ở nhiệt độ 25 °C, khi cho 12 gam
muối X vào 20 gam nước, khuấy kĩ thì còn
lại 5 gam muối không tan. Tính độ tan
của muối X.

20(g) nước hòa tan được 7(g) muối
Trong 100(g) nước có
?(g) muối

=> Độ tan của muối X:

7 x 100
20
= 35 g/100g nước

Muốn tính độ tan của một chất trong nước
ta làm như thế nào ?
=> Ta lấy khối lượng chất tan nhân với 100 ;
rồi chia khối lượng nước.

Trong đó :

mct : khối lượng chất tan-(g)
mnước : khối lượng nước -(g)
S : độ tan-(g/100g nước)

Hoàn thành bài tập sau
5 phút
Bài 2. Ở 18 °C, khi hoà tan hết 53 gam Na2CO3
trong 250 gam nước thì được dung dịch
bão hoà. Tính độ tan của Na2CO3 trong nước ở
nhiệt độ trên.
Bài 3. Ở 20°C, hòa tan m gam KNO3 vào 150 gam
nước thì được dung dịch bão hòa. Biết độ tan của
KNO3 ở nhiệt độ đó là 30 gam.
Tính giá trị của m.

III

Nồng độ dung dịch

Nồng
độ
dung
dịch
III
1. Nồng độ phần trăm
2. Nồng độ mol

1. Nồng độ phần trăm

Nghiên cứu thông tin SGK trả lời câu hỏi sau:
1. Nồng độ phần trăm của dung dịch là gì ?
Kí hiệu ?
2. Viết công thức tính nồng độ phần trăm
của dung dịch.

- Nồng độ phần trăm của một dung dịch
cho ta biết số gam chất tan có trong 100 gam
dung dịch.
- Kí hiệu : C%
Ví dụ 1: Các em hiểu như thế nào về dung dịch
muối ăn có nồng độ 25%?
Trả lời :

Dung dịch muối ăn có nồng độ 25% :
=> Cho biết trong 100 gam dung dịch
muối ăn có 25 gam muối ăn

Giấm ăn là dd Acetic acid có nồng độ 3%.

Trong đó:
C%: Nồng độ phần trăm của dung dịch (g)
mct : là khối lượng chất tan (g)
mdd : là khối lượng dung dịch (g)

mdd .C %
=> Tính khối lượng chất tan: mct 
100

Hoàn thành bài tập sau
5 phút
Bài 1:
Hòa tan 2g Acetic acid vào nước tạo thành 50 g
dung dịch . Tính nồng độ phần trăm của dung dịch
Acetic acid thu được.
Bài 2:
Tính khối lượng Sodium hydroxide (NaOH) có
trong 200g dung dịch NaOH có nồng độ 15%.
Bài 3:
Hòa tan 20 g đường vào nước thu được dung dịch
đường có nồng độ 10%. Tính khối lượng dd đường pha
chế được và khối lượng nước cần dùng cho sự pha chế.

BT1:
-Nồng độ phần trăm của dung dịch Acetic acid là
C % acid

mct
2

.100  .100 4%
mdd
50

Vậy nồng độ phần trăm của dung dịch thu được là 4%

BT2:
-Khối lượng NaOH có trong 200 g dung dịch 15% là :

mctNaOH

mdd .C % 200.15


30( g )
100
100

Vậy khối lượng NaOH có trong 200 gam dd 15% là 30
gam.

BT3:
- Khối lượng dung dịch đường pha chế được là:

m dd

m ct .100 20.100


200(g)
C%
10

- Khối lượng nước cần dùng cho pha chế là :
mdd = mct + mdm
mdm = mdd – mct = 200 – 20 = 180 gam
Vậy khối lượng nước cần pha chế là 180g

2. Nồng độ mol

Nghiên cứu thông tin SGK trả lời câu hỏi sau:
1. Nồng độ mol của dung dịch là gì ? Kí hiệu?
2. Viết công thức tính nồng độ mol của dung dịch.
Từ đó, viết công thức tính số mol chất tan, thể tích
của dung dịch

2. Nồng độ mol
- Nồng độ mol của một dung dịch cho ta
biết số gam chất tan có trong 1 lít dung dịch.
- Kí hiệu : CM

Hoàn thành bài tập sau
5 phút

Bài 1: Tính nồng độ mol của 400 mLdung dịch chứa
11,7 gam NaCl.
Bài 2: Hòa tan Ba(OH)2 vào nước được 800 ml dung
dịch Ba(OH)2 0,2M.
Tính khối lượng của Ba(OH)2 có trong dung dịch.

BỆNH
TIỂU
ĐƯỜNG:
Khi trong cơ thể người,
lượng đường (glucozơ)
trong máu tăng cao.
Nồng độ đường trên
5,6 mmol/lít
(0,0056 mol/lít)

IV

Thực hành pha chế
dung dịch theo nồng độ
cho trước

Để pha dung dịch muối ăn nồng
độ 0,9% làm như thế nào ?

Trả lời : Dung dịch muối ăn có nồng độ 0,9%: cho
biết trong 100 gam dung dịch muối ăn có 0,9 gam
muối ăn)và 99,1 gam nước

Dụng cụ
1.
- Hóa chất
 
Hóa chất:
nước cất,
muối hạt (đã
rang khô);
Dụng cụ: cốc
thuỷ tinh 150
mL, cân, đũa
thủy tinh, ống
đong.

Tính toán
 

Cách pha chế
 Cân lấy 0,9 g NaCl cho vào
cốc thủy tinh có dung tích 150
mL.
- Cân lấy 99,1 g nước cất
(hoặc đong lấy 99,1 mL nước
cất), sau đó đổ dần dần vào
cốc đựng NaCl rồi dùng đũa
thủy tinh kháy đều. Ta được
chế 100g dung dịch muối ăn
nồng độ 0,9%.

Dung dịch muối ăn
nồng độ 0,9% ( hay còn gọi
là nước muối sinh lý) có thể
sử dụng để làm gì ?

Dung dịch nước muối sinh lý còn có tác dụng rửa
vết thương, giúp làm sạch, loại bỏ chất bẩn, vi khuẩn,
ngăn ngừa viêm nhiễm và súc hòng, rửa mắt, rửa mũi …

Tại sao không dùng muối ăn trong gia
đình để pha dung dịch?

Muối lẫn nước thì khi cân khối lượng muối (chất tan) sẽ
không chính xác, làm nồng độ dung dịch không đúng như
tính toán,