BÀI 1 – TIẾT 7,8

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

Trò chơi:
TÌM HIỂU VỀ TRUYỆN TRUYỀN THUYẾT VÀ CỔ TÍCH
CÁCH THỨC: Học sinh tham gia trả lời các câu hỏi có liên quan
đến nhân vật, sự việc trong các truyện truyền thuyết cổ tích của
Việt Nam. Mỗi câu trả lời đúng nhận được một điểm tốt và 1 tràng
vỗ tay.

Nhân vật tượng trưng cho sức mạnh chế ngự thiên tai là ……
(7 chữ cái)

SƠN TINH

Nhân vật có tài hô mưa, gọi gió là …..
(8 chữ cái)
THUỶ TINH

Tên chung chỉ người giúp vua Hùng trông coi việc nước là
…… (6 chữ cái)
LẠC HẦU

Trong “Con Rồng, cháu Tiên, tên của bà mẹ có tài sinh nở lạ thường là
………
(4 chữ cái)

ÂU CƠ

Người con cả của Lạc Long Quân và Âu Cơ lên làm vua
lấy tên là…….
( 9 chữ cái)
HÙNG VƯƠNG

Trong truyện Em bé thông minh, ai được nhà vua
cử đi tìm người tài?
(5 chữ cái)
SỨ GIẢ

Người đầu tiên làm ra bánh chưng, bánh giày là …..
(8 chữ cái)

LANG LIÊU

Người Việt ta tự xưng là “Con Rồng, cháu Tiên”. “Rồng” ở
đây là chỉ nhân vật nào?
(11 chữ cái)
LẠC LONG QUÂN

Ai được phong là Phù Đổng Thiên Vương?
(10 chữ cái)
THÁNH GIÓNG

Chúng ta vừa cùng tìm hiểu về nhân vật, sự việc trong một số
truyện truyền thuyết và Cổ tích Việt Nam. Mỗi truyện có một ý nghĩa
riêng, giúp ta hiểu về cọi nguồn dân tộc, hiểu về truyền thống tốt dẹp
của dân tộc.
Hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu truyệnThạch Sanh, một
truyện cổ tích với nhiều yếu tố hoang đường, nhiều yếu tố kỳ ảo song
nội dung, ý nghĩa câu chuyện lại rất gần gũi với quan niệm sống của
nhân dân ta từ xưa đến nay: Ở hiền gặp lảnh. Ở ác gặp ác.

BÀI 1 – TIẾT 7,8

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

I. Đọc và tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu chi tiết
• 1. Nhân vật Thạch Sanh
• 2. Nhân vật Lí Thông
• 3. Ý nghĩa của một số chi tiết kì ảo
• 4. Kết thúc truyện
III. Tổng kết

BÀI 1 – TIẾT 7,8

I.TÌM HIỂU CHUNG

1. Truyện cổ tích

TRAO ĐỔI VÀ NÊU
HIỂU BIẾT CỦA
EM VỀ TRUYỆN
CỔ TÍCH

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

*Khái niệm: Là loại truyện dân gian, thường có
các yếu tố hoang đường, kì ảo, kể về các sự kiện và
nhân vật liên quan đến lịch sử hoặc giải thích nguồn
gốc, phong tục, cảnh vật địa phương theo quan
niệm của nhân dân.
* Nhân vật:
+ Nhân vật có tài năng kì lạ
+ Nhân vật dũng sĩ
+ Nhân vật thông minh
+ Nhân vật bất hạnh, ngốc nghếch...
* Ý nghĩa: Thể hiện ước mơ, niềm tin của nhân dân
về chiến thắng cuối cùng của cái thiện chiến thắc
cái ác, cá tốt đối với cái xấu...

MỘT SỐ TRUYỆN CỔ TÍCH THÂN QUEN VỚI CÁC EM

BÀI 1 – TIẾT 7,8

I.TÌM HIỂU CHUNG

1. Truyện cổ tích
2. Đọc hiểu truyện

HÃY NGHE ĐỌC
TRUYỆN THẠCH
SACH VÀ THỰC
HIỆN YÊU CẦU
SAU:

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

*Đọc

Nhiệm vụ: Hãy sắp xếp các bức tranh sau và chỉ ra các sự kiện chính
trong truyện cổ tích Thạch Sanh

1

2

3

4

5

6

7

8

9

ĐÁP ÁN ĐÚNG

5

2

1

6

9

8

4

7

3

BÀI 1 – TIẾT 7,8

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

*Đọc
1. Truyện cổ tích - Tóm tắt truyện
2. Đọc hiểu truyện - Bố cục truyện:
I.TÌM HIỂU CHUNG

Truyện Thạch
Sanh chia làm
mấy phần,
nêu nội dung
từng phần

* Bố cục
Từ đầu ... mọi phép thần thông: Sự ra đời và lớn lên của Thạch
Sanh.

1
2
3

Tiếp … làm quận công: Những thử thách và chiến công hiển
hách của TS

Còn lại: Thạch Sanh cưới công chúa, lên ngôi vua.

BÀI 1 – TIẾT 7,8

I.TÌM HIỂU CHUNG

1. Truyện cổ tích
2. Đọc hiểu truyện

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật Thạch Sanh

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI:

1. Văn bản có những nhân vật
nào? Ai là nhân vật chính?
2. Đọc thầm phần 1 và cho biết
Sự ra đời và lớn lên của TS có
điều gì bình thường và khác
thường?

- Nhân vật chính: Thạch Sanh
- Nhân vật phụ: Mẹ con Lí Thông,
vua, công chúa…

BÀI 1 – TIẾT 7,8

I.TÌM HIỂU CHUNG

1. Truyện cổ tích
2. Đọc hiểu truyện

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật Thạch Sanh

Sự ra đời và
lớn lên của
Thạch Sanh
có điều gì
bình thương
và khác biệt? 

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

a. Sự ra đời và lớn lên
- Là con của 1 gia đình nông dân nghèo khó
nhưng tốt bụng.
- Sống nghèo khổ bằng nghề kiếm củi.
=> Sự ra đời bình thường
- Thái tử con trai Ngọc Hoàng xuống đầu thai làm
con. => Nguồn gốc cao quý
- Bà mẹ mang thai nhiều năm mới sinh ra Thạch
Sanh.
- TS được thiên thần dạy võ nghệ và phép thần
thông.
=> Sự ra đời khác thường

TRAO ĐỔI

1. Qua việc kể về sự ra đời của Thạch Sanh, nhân dân muốn thể hiện quan
niệm gì về người anh hùng, dũng sĩ?

TS là con của
người dân, cuộc
đời và số phận
rất gần gũi với
nhân dân.

01

02

Ra đời kì lạ, khác
thường  Tô đậm
tính chất kì lạ, đẹp
đẽ cho nhân vật lí
tưởng  Tăng sức
hấp dẫn cho câu
chuyện  Báo hiệu
lập chiến công.

TRAO ĐỔI

2. Sự ra đời của Thạch
Sanh khiến em nhớ tới
nhân vật nào?

Thánh Gióng

BÀI 1 – TIẾT 7,8

I.TÌM HIỂU CHUNG

1. Truyện cổ tích
2. Đọc hiểu truyện

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật Thạch Sanh

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

a. Sự ra đời và lớn lên
b. Những thử thách và chiến công của Thạch
Sanh

TRAO ĐỔI VÀ HOÀN THIỆN NỘI DUNG BẢNG SAU
Mỗi thử thách gắn liền với chiến công của Thạc Sanh

Những thử thách

Chiến công của Thạch Sanh

1.

a.

2.

b.

3.

c.

4.

d.

TRAO ĐỔI VÀ HOÀN THIỆN NỘI DUNG BẢNG SAU
Mỗi thử thách gắn liền với chiến công của Thạc Sanh

Những thử thách

Chiến công của Thạch Sanh

1. Thạch Sanh bị mẹ con Lý Thông a.Thạch Sanh giết chết chằn tinh, thu được
cung tên bằng vàng.
lừa đi canh miếu thờ để thế mạng.
2.Thạch Sanh xuống hang diệt đại b.Thạch Sanh cứu thái tử con vua Thủy tề
bàng cứu công chúa, bị Lý Thông lừa và được vua Thủy tề tặng cây đàn thần.
lấp cửa hang
3.Hồn chằn tinh và đại bàng bày mưu c.Tiếng đàn của Thạch sanh chữa khỏi
bệnh cho công chúa, Thạch Sanh được
báo thù, Thạch Sanh bị bắt hạ ngục.
giải oan và kết hôn cùng công chúa.
4. Hoàng tử 18 nước chư hầu kéo d.Thạch Sanh gảy đàn, quân 18 nước chư
quân sang đánh.
hầu xin hàng, nối ngôi vua.

Sự hung bạo của thiên
Những thử
1 nhiên (chằn tinh, đại
thách ở rất
bàng)
nhiều
phương Em có nhận xét gì về
SựTS
thâm độc của kẻ
diện khácnhững thử thách mà
2
nhau
phải trải qua? xấu (Lý Thông)

3

Sự xâm lược của kẻ
thù (Quân 18 nước
chư hầu)

Kẻ thù
càng nguy
hiểm, thử
thách càng
to lớn,
chiến công
càng vẻ
vang.

Qua các thử thách, Thạch Sanh đã bộc
lộ những phẩm chất gì?
Những thử thách

Chiến công của Thạch Sanh

Phẩm chất

1. TS bị mẹ con Lý Thông lừa đi a.TS giết chết chằn tinh, thu
canh miếu thờ để thế mạng.
được cung tên bằng vàng.
2. TS xuống hang diệt đại bàng cứu
công chúa, bị Lý Thông lừa lấp cửa
hang
3. Hồn chằn tinh và đại bàng bày
mưu báo thù, Thạch Sanh bị bắt hạ
ngục.

- Thật thà, chất
b.TS cứu thái tử con vua Thủy tề
phác
và được vua Thủy tề tặng cây
đàn thần.
- Dũng cảm, tinh
 
c.Tiếng đàn của Thạch sanh chữa
khỏi bệnh cho công chúa, TS thần nghĩa hiệp,
được giải oan và kết hôn cùng tài năng

công chúa.
- Nhân hậu, yêu
4. Hoàng tử 18 nước chư hầu kéo d.TS gảy đàn, quân 18 nước chư
hoà bình
quân sang đánh.
hầu xin hàng.

BÀI 1 – TIẾT 7,8

I.TÌM HIỂU CHUNG

1. Truyện cổ tích
2. Đọc hiểu truyện

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật Thạch Sanh
2. Nhân vật Lí Thông

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

a. Sự ra đời và lớn lên
b. Những thử thách và chiến công của Thạch
Sanh
* Phẩm chất của Thạch Sanh
- Thật thà chất phác
- Dũng cảm, tài năng
- Vị tha, nhân hậu, yêu hoà bình
=> Đó chính là những phẩm chat tốt đẹp của
nhân dân ta ừ xưa dến nay
 Đại diện cho cái THIỆN, “Ở hiền gặp lành”.

So sánh sự đối lập giữa Thạch Sanh và Lí Thông
Thạch Sanh

Phẩm chất
Kết quả

• Thật thà, chất phác
• Dũng cảm, nghĩa hiệp, tài
năng
• Vị tha, nhân hậu
Cưới công chúa, lên ngôi vua

Nhận xét

 Đại diện cho cái THIỆN,
“Ở hiền gặp lành”.

Lý Thông

• Tham lam, ích kỉ
• Mưu mô, xảo quyệt
• Tàn nhẫn, vô lương tâm
Sét đánh chết, biến thành bọ hung.
 Đại diện cho cái ÁC,
“Gieo gió gặp bão”

Nghệ thuật đối lập: Sự chiến thắng của Thạch Sanh đối với Lí
Thông là sự chiến thắng của cái đẹp, cái thiện đối với cái ác, cái
xấu.

BÀI 1 – TIẾT 7,8

I.TÌM HIỂU CHUNG

1. Truyện cổ tích
2. Đọc hiểu truyện

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật Thạch Sanh
2. Nhân vật Lí Thông
3. Kết thúc truyện

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

* Lí Thông
- Tham lam, ích kỉ
- Mưu mô, xảo quyệt
- Tàn nhẫn, vô lương tâm
- Bị sét đánh chết, biến thành bọ hung
=> Là hiện thân của cái ác

Kết thúc truyện
TS cưới công
chúa, lên làm
vua.

Ước mơ về một xã
hội công bằng có
công lý chính nghĩa.

Mẹ con LT bị
sét đánh chết,
biến thành bọ
hung.

Ước mơ người có
tài năng được sử
dụng đúng vị trí,
không phân biệt
thành phần xuất
thân.

BÀI 1 – TIẾT 7,8

I.TÌM HIỂU CHUNG

1. Truyện cổ tích
2. Đọc hiểu truyện

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật Thạch Sanh
2. Nhân vật Lí Thông
3. Kết thúc truyện

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

* Thạch Sanh
- Thạch Sanh cưới công chúa, lên làm vua.
* Mẹ con Lí Thông
- Mẹ con LT bị sét đánh chết, biến thành bọ
hung.
=> Ước mơ về một xã hội công bằng có công lý
chính nghĩa
=> Ước mơ người có tài năng được sử dụng đúng
vị trí, không phân biệt thành phần xuất thân.

* Ý nghĩa một số chi tiết kì ảo trong truyện
THẢO LUẬN NHÓM:
Nhóm 1, 3: Ý nghĩa của chi tiết tiếng đàn thần
Nhóm 2, 4: Ý nghĩa của chi tiết niêu cơm thần

Tiếng đàn thần:
+ Tiếng đàn của tâm hồn, tình yêu.
+ Tiếng đàn của công lí.
+ Đại diện cho cái thiện, tinh thần yêu chuộng hoà bình.
 Niêu cơm thần:
+ Sự rộng lượng, tinh thần nhân đạo, yêu chuộng hòa bình.
+ Ước muốn giản đơn về cuộc sống no ấm, cơm gạo đủ đầy

BÀI 1 – TIẾT 7,8

I.TÌM HIỂU CHUNG

1. Truyện cổ tích
2. Đọc hiểu truyện

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật Thạch Sanh
2. Nhân vật Lí Thông
3. Kết thúc truyện
III.TỔNG KẾT
IV. LUYỆN TẬP

ĐỌC HIỂU VĂN BẨN THẠCH SANH (Truyện Cổ tích)

1. Nội dung: Thạch Sanh là truyện cổ tích về
người dũng sĩ diệt chằn tinh, đại bàng cứu người,
vạch mặt kẻ vong ân bội nghĩa và chống quân
xâm lược.
2.Nghệ thuật
- Kết cấu, cốt truyện mạch lạc, sắp xếp tình tiết
khéo léo, hoàn chỉnh.
- Chi tiết tưởng tượng thần kỳ độc đáo giàu ý
nghĩa ....
3. Ý nghĩa: Truyện thể hiện ước mơ, niềm tin của
nhân dân về công lý xã hội, sự chiến thắng cuối
cùng của những con người chính nghĩa lương
thiện.

Câu 1: Truyện cổ tích thường có yếu tố nào sau đây?
A. Yếu tố hoang đường, kì ảo
B. Yếu tố khoa học
C. Yếu tố hiện thực
D. Yếu tố gây cười

Câu 2: Truyện cổ tích thường phản ánh cuộc đấu tranh nào trong
xã hội ?
A. Cuộc đấu tranh giữa con người và thiên nhiên
B. Cuộc đấu tranh giữa thế giới phàm tục và thế giới thần tiên
C. Cuộc đấu tranh giữa khu vực văn minh và khu vực lạc hậu
D. Cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác

Câu 3: Chi tiết nào không cho thấy nguồn gốc ra đời và sự lớn lên
khác thường, thần kì của Thạch Sanh

A. Ngọc Hoàng sai thái tử xuống đầu thai
B. Người mẹ mang thai mấy năm mới sinh
C. Ngọc Hoàng sai thiên thần xuống dạy phép thần thông
D. Thạch Sanh là con nhà nông dân, mồ côi cha mẹ, sống nghèo
khổ bằng nghề kiếm củi

Câu 4. Hình ảnh niêu cơm ăn hết lại đầy trong truyện Thạch Sanh

không thể hiện ý nghĩa nào?

A. Khát vọng chung sống hòa bình và tình bác ái, khoan dung
của dân tộc ta.
B. Thể hiện tài năng phi thường của Thạch Sanh, không chỉ
khiến quân giặc quy hàng mà còn "tâm phục, khẩu phục".
C. Thể hiện mơ ước về một quốc gia có lực lượng quân đội hùng
cường để có thể tự bảo vệ đất nước trước lũ giặc ngoại xâm hung
bạo.

D. Ước mơ về cuộc sống đầy đủ, no ấm, sung túc của nhân dân.

Câu 5. Dòng nào nêu đúng giá trị biểu đạt của tiếng đàn thần xuất
hiện hai lần ?
A. Tiếng đàn biểu hiện cho tài năng xuất chúng của quần chúng
nhân dân
B. Tiếng đàn là khát vọng cống hiến nghệ thuật, làm đẹp cho đời
của người nghệ sĩ
C. Tiếng đàn là biểu tượng của công lí, vạch mặt kẻ xấu và nói lên sự
yêu chuộng hòa bình
D. Tiếng đàn biểu hiện cho nỗi nhớ quê hương và khát vọng tự do
của Thạch Sanh

Câu 6. Chi tiết mẹ con Lí Thông dù đã được Thạch Sanh tha mạng nhưng
vẫn bị sét đánh chết, hóa thành con bọ hung có ý nghĩa gì ?

A. Cho thấy sức mạnh siêu nhân bí ẩn, không thể lường
trước được
B. Phản ánh quan niệm cái ác sẽ bị trừng trị, kẻ gieo gió phải
gặt bão
C. Giải thích cho sự ra đời của bọ hung
D. Cảnh báo tai nạn có thể ập tới bất cứ lúc nào

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Tình huống: Sau khi đọc xong truyện “Thạch Sanh”. Lan hỏi Bảo:
Thạch Sanh luôn ngờ nghệch, khờ dại, thật thà quá đỗi nên bị Lí Thông lừa hết lần
này đến lần khác
Em có đồng tình với ý kiến của Lan không?
Thảo luận cặp đôi trong 2 phút

Vì Thạch Sanh tin người, sẵn sàng giúp đỡ người bị hại,
không bao giờ nghĩ tới việc đền ơn.
Với yêu quái thì ra tay trừng trị; với con người thì độ
lượng, nhân ái.
Tiểu kết: Thạch Sanh là biểu tượng tuyệt đẹp của con người Việt
Nam trong cuộc sống lao động và chiến đấu, trong tình yêu và hạnh
phúc gia đình.