PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CỦA
NHÂN DÂN CHỐNG ÁCH ĐÔ
HỘ PHONG KIẾN PHƯƠNG BẮC
TRONG THỜI KÌ BẮC THUỘC
- NHÓM 2 -

1. Chính sách đô hộ của các triều
đại phong kiến phương Bắc.
2. Phong trào đấu tranh của nhân
dân chống ách đô hộ phong kiến
phương Bắc.
2.1. Đấu tranh chống đồng hóa về
văn hóa.
2.2. Phong trào đấu tranh vũ trang
giành độc lập.

2.1: Đấu tranh
chống đồng hóa về
văn hóa

Nhà Hán chính sách đồng hóa văn hóa.
Giá trị văn hóa của dân tộc được giữu
gìn.
Giữ gìn văn hóa
dân tộc

ĐẤU TRANH CHỐNG ĐỒNG HÓA
VỀ VĂN HÓA THỜI KÌ BẮC THUỘC

Phát triển văn
hóa dân tộc

Nghe nói tiếng mẹ đẻ.
Tín ngưỡng bản địa được giữ gìn.
Tục nhuộm răng, ăn trầu, búi tóc... được
giữ gìn.
Tiếp thu chủ động, sáng tạo giá trị văn
hóa bên ngoài.
Xuất hiện yếu tố văn hóa mới.
Tiếp thu từ Hán, chữ Hán.
Tiếp thu Nho, Đạo, Phật.

2.2: Phong trào đấu
tranh vũ trang giành
độc lập

Bảng thống kê các phong trào đấu tranh
Thứ
tự

Năm
khởi
nghĩa

Địa phương nổi dậy
khởi nghĩa

Lực lượng cuộc khởi nghĩa

1

40

Mê Linh (Hà Tây

Hai Bà Trưng lãnh đạo, nhân dân ba quận hưởng ứng.

2

100

Tượng Lâm (Nhật Nam)

Hơn 200 người nổi dậy đốt phá trụ sở, nhà cửa của bọn
quan lại đô hộ.

3

137

Tượng Lâm và cả quận
Nhật Nam

Hàng nghìn người đánh phá huyện lỵ, giết trưởng lại.

4

157/159

Cửu Chân, Nhật Nam,
Cự Phong

Chu Đạt lãnh đạo hơn 5000 nghĩa quân giết Thái Thú Cửu
Chân.

5

178/180

Giao Chỉ, Cửu Nhật,
Nhật Nam

Lương Long lãnh đạo hơn 20000 nghĩa quân đánh chiếm
quận huyện trong 3 năm.

6

190/193

Tượng Lâm

Nhân dân nổi dậy giết huyện lệnh, Khu Liên tự xưng là
vua.

7

248

Giao Chỉ, Cửu Chân

Bà Triệu Thị Trinh lãnh đạo, hàng ngàn dân chúng 2 quận
hưởng ứng.

Bảng thống kê các phong trào đấu tranh
Thứ
tự

Năm khởi
nghĩa

Địa phương nổi dậy
khởi nghĩa

Lực lượng cuộc khởi nghĩa

8

468

Giao Châu

Lý Trường Nhân nổi dậy giết những tướng sỹ thuộc hạ của
Thứ Sử và những người từ phương Bắc sang cai trị giành
quyền Thứ Sử.

9

542

Giao Châu

Lý Bôn (Lí Bí) lãnh đạo nhân dân Giao Chỉ nổi dậy khởi
nghĩa đánh đuổi thứ Sử Giao Châu là Tiêu Tư. Khởi nghĩa
thắng lợi lập ra nước Vạn Xuân.

10

722

3 châu Hoan, Diễn, Ái Mai Thúc Loan lãnh đạo nhân dân 3 châu đều hưởng ứng.

11

766/779

12

819/820

Châu Hoan

Dương Thanh lãnh đạo nổi dậy đánh đổ quan lại đô hộ người
Trung Quốc.

13

905

Hồng Châu

Khúc Thừa Dụ lãnh đạo nhân dân đánh đuổi quân đô hộ
phương Bắc giành quyền Tiết độ sứ, xây dựng chính quyền
độc lập dân tộc.

Phùng Hưng lãnh đạo nhân dân Đường Lâm nổi dậy, Viên Đô
hộ Cao Chính Bình bị thua, lo sợ chết. Khởi nghĩa thành công.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
1. Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng (năm 40)

Nguyên nhân: Bất bình với chính
sách cai trị hà khắc của chính
quyền đô hộ nhà Hán.
Thời gian: Năm 40- 43
Lãnh đạo: Trưng Trắc, Trưng
Nhị

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
1. Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng (năm 40)

Mục đích: Chống ách đô hộ, bảo
vệ nhân dân, khôi phục lại nền
độc lập
tự xin
chủrửa
đãsạch
được
thiết
"Một
nước
thùlập
từHai
thời
dựngxưa
nước.
xinvua
đemHùng
lại nghiệp
họ Hùng
Ba kẻo oan ức lòng chồng
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này".

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
1. Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng (năm 40)

Kết quả: Cuộc khởi nghĩa
giành được quyền tự chủ trong
ba năm.
Ý nghĩa:
+Mở đầu cho cuộc đấu tranh
chống áp bức đô hộ của nhân
dân Âu Lạc.
+Khẳng định khả năng vai trò
của phụ nữ trong đấu tranh
chống ngoại xâm.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
2. Cuộc khởi nghĩa Bà Triệu (năm 248)
Bà Triệu: “Tôi chỉ muốn cưỡi gió
đạp sông, chém cá kình lớn ở Biển
Đông, quét sạch bờ cõi, cửa dân ra
khỏi cảnh chìm đắm, há lại bắt chước
người đời cúi đều khom lưng làm tì
thiếp kẻ khác, cam tâm phục dịch ở
trong nhà ư?”

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
2. Cuộc khởi nghĩa Bà Triệu (năm 248)
Nguyên nhân: Do chính sách cai
trị tàn bạo của chính quyền đô hộ
nhà Ngô.
Thời gian: Năm 248.
Lãnh đạo: Triệu Thị Trinh, Triệu
Quốc Đạt
Quy mô: Phát triển mạnh ở Cửu
Chân, Cửu Đức, Nhật Nam

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
2. Cuộc khởi nghĩa Bà Triệu (năm 248)
Kết quả: Bị nhà Ngô đàn áp
Ý nghĩa:
+Làm rung chuyển chính quyền
đô hộ
+Thức tỉnh ý thức dân tộc, chứng
tỏ tỉnh thần đấu tranh mạnh mẽ,
bất khuất của người Việt, cổ vũ
cho phong trào khởi nghĩa giành
độc lập, tự chủ.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
3. Cuộc khởi nghĩa Lí Bí (năm 542) và sự thành lập nhà nước Vạn Xuân
Nguyên nhân: Do chế độ cai trị
khắc nghiệt của nhà Lương.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
3. Cuộc khởi nghĩa Lí Bí (năm 542) và sự thành lập nhà nước Vạn Xuân
Diễn biến chính:

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
3. Cuộc khởi nghĩa Lí Bí (năm 542) và sự thành lập nhà nước Vạn Xuân
Kết quả: Năm 545, quân Lương
xâm lược nước Vạn Xuân. Triệu
Quang phục thay Lí Bí tiếp tục
lãnh đạo cuộc kháng chiến xây
dựng căn cứ tại đầm Dạ Trạch
(Hưng Yên). Kháng chiến thắng
lợi, Triệu Quang Phục lên làm vua
gọi là Triệu Việt Vương.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
3. Cuộc khởi nghĩa Lí Bí (năm 542) và sự thành lập nhà nước Vạn Xuân
Ý nghĩa:
• Giành được độc lập tự chủ
sau 500 năm đấu tranh bền
bỉ.
• Khẳng định được sự trưởng
thành của ý thức dân tộc.
-> Bước phát triển của phong
trào đấu tranh giành độc lập của
nhân dân ta thời Bắc thuộc.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
4. Cuộc khởi nghĩa Lý Tự Tiên và Đinh Kiến (năm 687)
Nguyên nhân: Dưới sự cai trị của
Trung Quốc, các chính sách áp
bức và khai thác của chính quyền
đô hộ đã dẫn đến sự bất mãn
trong tầng lớp nhân dân và địa
phương. Sự tồi tệ của cuộc sống
dưới sự quản lý của chính quyền
đô hộ đã tạo điều kiện cho các
cuộc nổi dậy.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
4. Cuộc khởi nghĩa Lý Tự Tiên và Đinh Kiến (năm 687)
Kết quả: Thất bại cuộc khởi nghĩa của
Lý Tự Tiên và Đinh Kiến cuối cùng đã
bị đàn áp bởi quân đội Trung Quốc.
Ý nghĩa: Mặc dù cuộc khởi nghĩa
không đạt được mục tiêu cuối cùng là
giành lại độc lập, nhưng nó đã gây ra
sự khó khăn cho chính quyền đô hộ và
phản ánh sự kháng cự mạnh mẽ của
người Việt đối với sự cai trị ngoại
bang.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
5. Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan (năm 722)
Nguyên nhân: Do chính sách cai trị, bóc
lột của nhà Đường.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
5. Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan (năm 722)
Diễn biến chính:
• 713: Mai Thúc Loan nổi dậy khởi
nghĩa, làm chủ vùng Hoan Châu
• Khởi nghĩa lan rộng ra phạm vi cả
nước, lôi kéo đông đảo nhân dân
tham gia.
• Quân khởi nghĩa tiến công ra Bắc,
làm chủ Tống Bình, giải phóng đất
nước.
• 722: Mai Thúc Loan xưng đế, nhà
Đường cho quân sang đàn áp, khởi
nghĩa bị dập tắt.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
5. Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan (năm 722)
Kết quả: nhà Đường đàn áp và cuộc
khởi nghĩa bị dập tắt.
Ý nghĩa:
• Thể hiện tinh thần quyết tâm chiến đấu
của nhân dân ta trong cuộc đấu tranh
giành độc lập và tự do cho dân tộc.
• Cổ vũ tinh thần chiến đấu của nghĩa quân
và nhân dân ta trong những cuộc khởi
nghĩa ở giai đoạn tiếp theo.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
6. Cuộc khởi nghĩa Phùng Hưng (năm 766 - 791)
• Nguyên nhân: Do chính sách vơ vét, bòn
rút nặng nề của chính quyền đô hộ nhà
Đường đối với nhân dân ta.
• Lãnh đạo: Phùng Hưng
• Quy mô: Từ Đường Lâm đã tổ chức đánh
chiếm, làm chủ Tống Bình

Lược đồ khởi nghĩa Phùng Hưng

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
6. Cuộc khởi nghĩa Phùng Hưng (năm 766 - 791)
Kết quả: Bị đàn áp
Ý nghĩa: Tiếp tục khẳng định quyết tâm
giành lại độc lập, tự chủ của người Việt,
mở đường cho những thắng lợi to lớn
về sau.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
7. Cuộc khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ (năm 905)
Nguyên nhân: Với tình thế hoàn
cảnh cấp bách, cộng với bản tính
thương người nhân độ của mình,
Khúc Thừa Dụ không thể ngồi yên
đứng nhìn nhân dân lầm than trong
thời buổi loạn lạc. Nhân danh là hào
trưởng một xứ, Thừa Dụ tự xưng là
Tiết độ sứ nổi dậy khởi nghĩa.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
7. Cuộc khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ (năm 905)
Diễn biến:
• 905: Khúc Thừa Dụ được nhân
dân ủng hộ đánh chiếm Tống
Bình, giành quyền tự chủ ( giành
chức Tiết độ sứ)
• 907: Khúc Hạo xây dựng chính
quyền độc lập tự chủ.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
7. Cuộc khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ (năm 905)
• Kết quả: Thắng trận.
• Ý nghĩa:
• Lật đổ ách thống trị của nhà
Đường, căn bản kết thúc hơn 1000
năm Bắc thuộc của đất nước ta.
• Đặt nền móng xây dựng một chính
quyền độc lập, tự chủ lâu dài của
dân tộc ta.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
8. Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng 938
Ngô Quyền đã chuẩn bị đánh quân xâm lược Nam Hán như thế nào?
Tiểu sử Ngô Quyền:
• Ngô Quyền (898 – 944)
• Quê ở Đường Lâm (Hà Tây)
• Cha là Ngô Mân, làm châu mục
Đường Lâm
• Là con rể của Dương Đình Nghệ có
sức khỏe, chí lớn, mưu cao, mẹo
giỏi…

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
8. Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng 938
Hoàn cảnh lịch sử:
+Năm 937, Dương Đình Nghệ bị một viên tướng của mình là Kiều Công
Tiễn giết chết để đoạt chức.
+Ngô Quyền liền kéo quân ra Bắc để tiêu diệt Kiều Công Tiễn
+Kiều Công Tiễn cầu cứu nhà Nam Hán. Nên vua Nam Hán lấy cớ xâm
lược nước ta lần thứ 2.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
8. Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng 938
KẾ HOẠCH QUÂN NAM HÁN

• Năm 938,vua Nam Hán sai con trai là Lưu Hoằng Tháo chỉ huy một đạo
quân thủy sang xâm lược nước ta.
• Bản thân vua Nam Hán đóng quân ở Hải Môn (huyện Bách Bạch – Quảng
Tây), sẵn dàng tiếp ứng cho Hoằng Tháo.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
8. Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng 938
SỰ CHUẨN BỊ CỦA NGÔ QUYỀN

• Trừng trị tên phản bội Kiều Công Tiễn
• Ông quyết định chọn khu vực cửa sông và Trung Lưu, Hạ lưu sông Bạch
Đằng làm nơi quyết chiến với giặc.
• Huy động quân và dân đốn gỗ, đẽo nhọn đầu và bịt sắt rồi đem đóng xuống
lòng sông ở những nơi hiểm yếu tạo thành một trận địa cọc ngầm.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
(1) Cuối 938, quân
Nam Hán do Lưu
Hoằng Tháo chỉ huy
kéo vào vùng biển nước
ta

CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938

(2) Ngô Quyền cho thuyền
nhẹ ra đánh nhử quân giặc
vào cửa sông Bạch Đằng

Nước triều đang
dâng lên, giặc
đuổi theo vượt
qua bãi cọc
ngầm

(3) Nước triều rút=> Ngô
Quyền cho quân đánh quật
trở lại. Quân Nam Hán rút
chạy ra biển, bãi cọc nhô
lên, thuyền vỡ. Hoằng
Tháo chết

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938

c. Kết quả:
• Quân địch bỏ thuyền nhảy xuống
sông, phần bị giết, phần bị chết
đuối, thiệt hại đến quá nửa.
• Lưu Hoằng Tháo bị thiệt mạng
trong đám loạn quân
• Vua Nam Hán vội vã hạ lệnh thu
quân về nước.
=>Trận Bạch Đằng của Ngô Quyền
kết thúc hoàn toàn thắng lợi.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938

d, Nguyên nhân thắng lợi:
- Do sức mạnh đoàn kết chiến đấu
chống ngoại xâm của toàn dân.
- Sự lãnh đạo của Ngô Quyền, cùng
nghệ thuật quân sự đặc sắc.

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938

e, Ý nghĩa lịch sử:
• Đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược của
nhà Nam Hán.
• Thể hiện ý chí quyết tâm đấu tranh
chống xâm lược của dân tộc ta.
• Đã bảo vệ vững chắc nền độc lập dân
tộc và mở ra thời đại độc lập đối với
dân tộc ta.
• Đánh dấu sự trưởng thành của dân tộc
và kết thúc hoàn toàn thời kì đấu tranh
giành lại độc lập hàng chục thế kỉ. Đưa
dân tộc bước sang một kỉ nguyên mới.

So sánh điểm giống và khác nhau giữa các cuộc khởi nghĩa thời kì
Bắc thuộc
Điểm giống

Điểm khác

- Mục tiêu chung: giành lại độc lập,
chấm dứt ách đô hộ của phong kiến
phương Bắc, xây dựng một đất nước
độc lập, tự chủ.
- Lực lượng tham gia: Chủ yếu là
nông dân, cùng với một bộ phận các
tầng lớp khác như thợ thủ công,
thương nhân, quý tộc địa phương.
- Hình thức đấu tranh: đấu tranh vũ
trang, trực tiếp chống lại quân xâm
lược.
- Vũ khí: thô sơ, tự chế tạo.
- Kết quả: Hầu hết các cuộc khởi
nghĩa đều bị thất bại do sự chênh
lệch về lực lượng và vũ khí.

- Quy mô: Có những cuộc khởi nghĩa quy mô lớn, bao trùm
nhiều vùng rộng lớn như cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, và
có những cuộc khởi nghĩa quy mô nhỏ hơn, chỉ diễn ra ở
một vùng địa phương.
- Thời gian: kéo dài vài năm hoặc chỉ trong một thời gian
ngắn.
- Lãnh đạo: Mỗi cuộc khởi nghĩa đều có những người lãnh
đạo khác nhau, với những tài năng và khả năng khác nhau.
- Nguyên nhân bùng nổ: áp bức bóc lột quá nặng nề, do
một sự kiện cụ thể nào đó kích động, hoặc do sự kết hợp
của nhiều yếu tố.
- Địa bàn: diễn ra ở nhiều địa bàn khác nhau trên lãnh thổ
nước ta.
- Tổ chức: có những cuộc khởi nghĩa có tổ chức chặt chẽ,
có những cuộc khởi nghĩa mang tính tự phát.

Trong thời kì Bắc thuộc, nhân dân ta đã
rất anh dũng, kiên cường chống trả lại quân
xâm lược. Có một ý chí lớn mạnh không chịu
khuất phục, gục ngã trước sự tàn bạo, độc ác
của quân đô hộ. Tất cả chứng tỏ nhân dân ta
đoàn kết, đồng lòng và có tình yêu nước nồng
nàn, mãnh liệt.

CẢM ƠN CÔ GIÁO VÀ CÁC
BẠN ĐÃ LẮNG NGHE!