VIẾT BÀI VĂN PHÂN TÍCH
MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC

I. KIỂU BÀI PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC
Tại sao chúng ta cần viết một bài văn
phân tích một tác phẩm văn học?
+ Giúp hiểu văn bản, phân tích được chủ đề, một số nết đặc sắc về hình
thức nghệ thuật cũng như nội dung của một tác phẩm văn học.
+ Rèn luyện, xây dựng kỹ năng phát triển luận điểm, lí lẽ và tìm những
bẳng chứng thuyết phục trong văn bản.
+ Có cơ hội chia sẻ trải nghiệm, cảm xúc, bài học rút ra sau quá trình
đọc và phân tích một tác phẩm văn học.
+…

Thế nào là bài văn phân tích một tác phẩm văn
học? Nêu các yêu cầu đối với kiểu bài?

I. KIỂU BÀI PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC: sgk
1. Khái niệm: thuộc kiểu văn bản NLVH, trong đó người viết đưa
ra lí lẽ, bằng chứng về chủ đề và nét đặc sắc nghệ thuật của tác
phẩm.
2. Yêu cầu đối với kiểu bài:
a. Về nội dung: nêu được chủ đề; nêu và phân tích tác dụng của nét
đặc sắc nghệ thuật.
b. Về hình thức: lập luận chặt chẽ; dẫn chứng cụ thể, đáng tin cậy.
c. Về bố cục: cần đảm bảo 3 phần: Mở - thân - kết.

II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
* Văn bản mẫu: Phân tích bài thơ Thương vợ của Trần Tế Xương, sgk
trang 48
Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi phía dưới văn bản
1. Bài viết đã giới thiệu những gì về bài thơ “Thương vợ” của Trần Tế Xương
trong đoạn mở đầu?
2. Đề tài và thể thơ được nêu lên ở đoạn văn nào? Bài viết đã phân tích những
nội dung nào trong bài thơ“Thương vợ?” (Hình tượng người vợ được khắc
họa với những đặc điểm nào? Bài thơ thể hiện những cảm xúc, tâm trạng nào
của tác giả?)
3. Bài viết đã chỉ ra những nét đặc sắc nghệ thuật gì ở bài thơ “Thương vợ?”
(thể thơ, đề tài, thi liệu, ngôn ngữ, bút pháp tả trữ tình hòa quyện cùng bút
pháp trào phúng…)

II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
* Văn bản mẫu: Phân tích truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa” (Thạch Lam)

1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nêu
khái quát giá trị của tác phẩm.
- Trần Tế Xương được xếp vào hàng những
cây bút trào phúng xuất sắc nhất của nền
văn học dân tộc. Ông cũng là một nhà thơ trữ
tình giàu cảm hứng nhân đạo và lòng yêu
nước. Tú Xương còn là tác giả có nhiều cách
tân táo bạo đối với thể loại thơ Nôm Đường
luật.

2. Giới thiệu đề tài, thể thơ.
- Đề tài: người vợ
- Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường
luật
3. Phân tích nội dung cơ bản
của bài thơ
Nội dung chính: Chân dung người
vợ trong cảm xúc yêu thương

4. Phân tích một số nét đặc sắc về hình thức
nghệ thuật của bài thơ
- Nhà thơ đã sử dụng một cách linh hoạt và điêu
luyện các yếu tố đặc trưng của thể loại: sự hòa
phối thanh điệu, kết cấu chặt chẽ, tính cô đọng,
hàm súc,…

- Đồng thời, bài thơ mang đến những cách tân độc đáo ở
nhiều bình diện: đề tài, thi liệu, ý tứ, đặc biệt là ngôn ngữ
5.
Khẳng
định
vị
trí,
ý
nghĩa
của
bài
thơ.
thơ.

- Bài thơ Thương vợ là tác phẩm tiêu biểu cho
giá trị tư tưởng và nghệ thuật của thơ Tú
Xương. Tác giả đặt ra nhiều vấn đề có ý nghĩa
xã hội to lớn.

II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
1. Trả lời câu hỏi:
2. Nhận xét:
- Bài viết đã đảm bảo các yêu cầu của kiểu bài phân tích một tác phẩm văn học.
- Lưu ý khi viết bài:
+ Đảm bảo bố cục và dung lượng bài văn (không quá dài hoặc quá ngắn).
+ Bài viết cần phân tích làm rõ chủ đề và đặc sắc nghệ thuật.
+ Hệ thống luận điểm, lí lẽ, bằng chứng rõ ràng; sử dụng các phương tiện liên kết
phù hợp.

1. Trước khi viết
• A, lựa chọn đề tài
• B, Tìm ý
• C, Lập dàn ý

Dàn ý
- Mở bài: Giới thiệu khái quát, ngắn gọn về
tác giả và bài thơ (nhan đó, để tài, thể
thơ,...), nêu ý kiến chung về bài thơ
- Thân bài : Ý 1.Phân tích đặc điểm nội dung
+Phân tích hình tượng thơ (hình tượng thiên
nhiên, hình tưởng con người.)
+Phân tích cảm xúc tâm trạng của nhà thơ
+Khái quát chủ đề của bài thơ

Ý 2. Phân tích một số nét đặc sắc về nghệ thuật
+ Cách sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú hoặc
tứ tuyệt đường luật (theo mô hình chuẩn mực
hay có sự cách tân)
+ Những nét đặc sắc trong nghệ thuật tả cảnh,
tả tình
+ Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ (từ ngữ, cấu
trúc câu thơ, biện pháp tu từ)
- Kết bài: Khẳng định vị trí và ý nghĩa của bài
thơ

III. CỦNG CỐ
1. Sau khi học xong bài các em biết thế nào là kiểu bài văn phân tích một
tác phẩm văn học.
2. Phân tích được các bài văn tương tự.

Hoạt động
luyện tập

- Bài tập về nhà: Thử tìm ý và lặp
dàn ý cho truyện Bồng chanh đỏ
của nhà văn Chu Lai.
(Có thể viết bài văn hoàn chỉnh).

- Lựa chọn một bài phân tích
khác và thực hiện phân tích theo
mẫu trên lớp.

 VẬN DỤNG

- Hoàn thành bài
tập phần luyện
tập và vận dụng.

Bài mới: Chuẩn bị
cho
phần
III.
Hướng dẫn quy
trình viết.

 HƯỚNG DẪN VỀ

I
Ạ
L
P
Ặ
G
N
HẸ
.
M
E
CÁC