CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ

Quan sát hình 3.1 SGK tr.17 và trả lời câu hỏi

các ngành nghề có giống
nhau không?
• Người lao động có tìm
thông tin này ở đâu để có
cơ sở lựa chọn ngành
nghề phù hợp với nhu cầu
xã hội?

THẢO LUẬN
NHÓM

KHỞI ĐỘNG

• Nhu cầu tuyển dụng của

Quan sát hình 3.1 SGK tr.17 và trả lời câu hỏi

KHỞI ĐỘNG

Hình 3.1. Năm nhóm ngành có nhu cầu
tuyển dụng nhiều nhất Quý 1 năm 2023

Nhận xét hình 3.1
• Nhu cầu tuyển dụng của các ngành nghề là
khác nhau.
• Hiện nay, với sự bùng nổ của mạng internet,
người lao động có thể tìm thông tin trên các
trang web, hội nhóm, mạng xã hội…để lựa
chọn ngành nghề phù hợp với nhu cầu xã
hội. Ngoài ra, chúng ta có thể đọc sách, báo,
tạp chí, các hội thảo định hướng nghề nghiệp
cho học sinh, sinh viên…

BÀI 3:
THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG
KĨ THUẬT CÔNG NGHỆ
TẠI VIỆT NAM

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Khái niệm về thị trường lao động
2. Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường lao động
3. Vai trò của thị trường lao động trong việc định hướng
nghề nghiệp thuộc lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ
4. Những vấn đề cơ bản của thị trường lao động tại
Việt Nam hiện nay
5. Tìm kiếm thông tin về thị trường lao động trong
lĩnh vực kĩ thuật và công nghệ

Hoạt động 1:
Khái niệm về thị trường lao động

Trả lời câu hỏi

•

Hãy kể tên một số loại
hàng hoá, dịch vụ mà
em biết.

•

Nơi diễn ra hoạt động
mua,

bán

hàng

hoá

hoặc dịch vụ gọi là gì?

THẢO LUẬN NHÓM

Một số loại hàng hóa

Sắt thép

Dầu mỏ

Than

Đồ gia dụng

Thực phẩm

Đồ điện tử

Một số loại dịch vụ

Dịch vụ tư vấn tâm lí

Dịch vụ giới thiệu việc làm

Một số loại dịch vụ

Dịch vụ ăn uống

Dịch vụ chăm sóc sức khỏe

Chợ

Siêu thị

Sàn giao dịch

Chợ, siêu thị, sàn giao dịch,… là các biểu hiện của thị trường.
Từ câu hỏi trên em hãy nêu khái niệm
Nơi diễn racủa
hoạt
mua,
hàng hoá hoặc dịch vụ
thịđộng
trường
laobán
động.
gọi là thị trường tiêu dùng.

THẢO LUẬN NHÓM

Các nhóm hãy chỉ ra sự
khác biệt giữa thị trường lao
động với các thị trường khác.

Sự khác biệt giữa thị trường lao động với các thị trường khác
• Loại hàng hoá đặc biệt, hàng hoá sức lao động gắn chặt với người
có sức lao động cả về số lượng và chất lượng; có sự khác biệt với
mỗi người.
• Mỗi người lao động khác nhau về tuổi tác, nguồn gốc, giới tính, trí
thông minh, sự khéo léo, thể lực, động lực làm việc, trình độ văn
hoá, trình độ chuyên môn kĩ thuật, kinh nghiệm làm việc,... và chúng
đều có ảnh hưởng đến năng suất, hiệu quả lao động.
• Trong khi đó, các loại hàng hoá, dịch vụ đặc biệt là hàng hoá công
nghiệp thường được chuẩn hoá cao, đảm bảo tính đồng nhất về
mẫu mã, chất lượng.

KẾT LUẬN
Thị trường lao động là thị trường trao đổi hàng hoá sức lao động
giữa người sử dụng lao động và người lao động trên cơ sở thoả
thuận với nhau về tiền lương, các điều kiện làm việc,... Trong
đó, người lao động là bên bán, người sử dụng lao động là bên
mua, hàng hoá sức lao động là toàn bộ thể lực và trí lực của con
người được vận dụng trong quá trình lao động.

Hoạt động 2:
Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng
đến thị trường lao động

THẢO LUẬN NHÓM
1

2

3

4

Tìm hiểu tác động

Tìm hiểu tác

Tìm hiểu tác

Tìm hiểu tác

của sự phát triển

động của

động của

động của

của khoa học,

sự chuyển

nhu cầu

nguồn cung

công nghệ.

dịch cơ cấu.

nghề nghiệp.

lao động.

Tìm hiểu một số thuật ngữ
•

Cơ cấu kinh tế là tổng thể các
ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh
tế có quan hệ hữu cơ tương
đối ổn định hợp thành.
• Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
được dùng để chỉ những thay đổi
trong các bộ phận cấu thành của
nền kinh tế.

Các hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Các hướng

Khái niệm

chuyển dịch
•

Là sự vận động chuyển dịch vị trí, tỉ trọng của các ngành
kinh tế và mối quan hệ tương hỗ giữa chúng để phù hợp

Chuyển dịch
cơ cấu kinh tế
theo ngành

với năng lực sản xuất và phân công lao động xã hội.
•

Cơ cấu kinh tế Việt Nam hiện nay được chia thành theo
ngành gồm:

+ Nông – lâm – thuỷ sản
+ Công nghiệp và xây dựng
+ Dịch vụ.

Các hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Các hướng

Khái niệm

chuyển dịch

• Là sự chuyển dịch tỉ trọng của các thành phần kinh tế.
Chuyển dịch
cơ cấu thành
phần kinh tế

• Các thành phần kinh tế ở Việt Nam gồm:
+ Kinh tế nhà nước
+ Kinh tế ngoài nhà nước (kinh tế tập thể, kinh tế cá thể,
kinh tế tư nhân)
+ Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Các hướng

Khái niệm

chuyển dịch

Chuyển dịch
cơ cấu thành
phần kinh tế

•

Là sự chuyển dịch tỉ trọng của các thành phần kinh tế.

•

Các thành phần kinh tế ở Việt Nam gồm:

+ Kinh tế nhà nước
+ Kinh tế ngoài nhà nước (kinh tế tập thể, kinh tế cá thể, kinh
tế tư nhân)
+ Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Chuyển dịch
cơ cấu kinh tế
theo lãnh thổ

Là sự chuyển dịch các ngành kinh tế giữa các vùng trên phạm
vi lãnh thổ một quốc gia.

Các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường lao động
THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
Yếu tố ảnh hưởng
Sự phát triển của khoa học công nghệ
Sự chuyển dịch cơ cấu
Nhu cầu lao động
Nguồn cung lao động

Biểu hiện

TRẢ LỜI
Yếu tố ảnh hưởng

Biểu hiện
+ Hỗ trợ sự chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế, nhiều công

Sự phát triển của
khoa học công nghệ

việc thay đổi theo hướng giảm bớt cầu lao động.
+ Yêu cầu ngày càng cao đối với người lao động về năng
lực, trình độ chuyên môn và các kĩ năng thiết yếu.

Sự chuyển dịch cơ cấu

Thay đổi nhu cầu lao động giữa các ngành, nghề và kéo
theo sự chuyển dịch cơ cấu lao động tương ứng.

Yếu tố ảnh hưởng

Biểu hiện
Số lượng các ngành, nghề và nhu cầu thu hút nguồn

Nhu cầu lao động

nhân lực của người sử dụng lao động khác nhau thể hiện
ở số việc làm và khả năng tạo việc làm trong một thời kì
nhất định.
Số lượng lao động, thời gian tham gia lao động, chất

Nguồn cung lao động

lượng và cơ cấu nguồn lực con người tham gia vào thị
trường lao động luôn thay đổi theo thời gian và theo
không gian giữa các vùng, ngành.

Quan sát video về việc làm toàn cầu sẽ thay đổi

Các chính sách của Nhà nước cũng là một trong những yếu tố
ảnh hưởng đến thị trường lao động. Trong nền kinh tế thị
trường, Nhà nước có vai trò to lớn trong việc thúc đẩy thị
trường lao động thông qua việc ban hành các chính sách phù
hợp. Ví dụ, các chính sách phát triển nguồn nhân lực đúng
đắn sẽ giúp nâng cao chất lượng của cung lao động; các
chính sách phát triển kinh tế, chính sách đầu tư và phân bổ
đầu tư làm cầu lao động tăng.

Đọc yêu cầu phần Luyện tập SGK tr.18
THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
Em hãy cho biết sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ
khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản sang
các khu vực công nghiệp và xây dựng, dịch vụ đã
làm thay đổi nhu cầu lao động và cơ cấu lao động
trong thị trường lao động như thế nào?

Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ khu vực
nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản sang
các khu vực công nghiệp và xây dựng, dịch
vụ đã làm thay đổi nhu cầu lao động và cơ
cấu lao động trong thị trường lao động theo
hướng tăng nhu cầu lao động và số lao động
trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, dịch
vụ; giảm nhu cầu lao động và số lao động
trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và
thuỷ sản.

KẾT LUẬN
Thị trường lao động luôn thay đổi bởi tác động của một
số yếu tố chính sau:
• Sự phát triển của khoa học

• Nhu cầu lao động

• Sự chuyển dịch cơ cấu

• Nguồn cung lao động

Hoạt động 3:
Vai trò của thị trường lao động
trong việc định hướng
nghề nghiệp thuộc lĩnh vực
kĩ thuật, công nghệ

Đọc một số nội dung trong bảng tin thị trường lao động
Chỉ ra một số thông tin thị trường
lao động cung cấp.

Đọc một số nội dung trong bảng tin thị trường lao động

Hình 3.2. Bảng tin thị trường lao động quý 1 năm 2022

Gợi ý
Nhu cầu tuyển dụng của các
công ty thường là trình độ đại
học và trình độ cao đẳng,
ngoài ra công ty đang tìm ở vị
trí nhân viên và vị trí quản lí
bậc trung, với vị trí như vậy
thì mức lương sẽ giao động
từ 5 – 15 triệu đồng/tháng tùy
vào vị trí tuyển dụng.

Gợi ý
Trình độ đại học là chủ yếu và
thiểu số chỉ có trình độ trung cấp.
Trong khi đó người đi tìm việc có
nhu cầu tìm việc ở vị trí nhân viên
và vị trí quản lí bậc trung với mức
lương mong muốn từ khoảng 5 –
15 triệu đồng/ tháng. Với tuổi của
nhân viên trung bình từ 20 – 39
tuổi.

Gợi ý
Ở mục các nhóm ngành có
nhu cầu tuyển dụng nhiều
nhất là công nghiệp chế biến,
chế tạo chiếm 14,78% rồi
giảm dần cho đến các hoạt
động chuyên môn, khoa học
và công nghệ chiếm 10,11%.

Gợi ý
Ở mục một số nhóm nghề
có nhu cầu tuyển dụng
nhiều nhất liệt kê ra các
ngành nghề đang là xu
hướng và cần nhân lực
nhất tính tới thời điểm quý
I năm 2022.

KẾT LUẬN
Thị trường lao động cung cấp các thông tin về nhu
cầu tuyển dụng lao động; những nghề được xem là
có tiềm năng trong tương lai; những kĩ năng thiết yếu
mà người lao động cần phải có đối với mỗi nghề.

KẾT LUẬN
Vai trò của thị trường lao động trong việc định hướng nghề
nghiệp thuộc lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ:
+ Người lao động có căn cứ chọn ra nghề phù hợp với sở thích và
năng lực của bản thân.
+ Các cơ sở đào tạo định hướng và phát triển chương trình đào
tạo đáp ứng được yêu cầu của xã hội.
+ Người sử dụng lao động tuyển được người lao động phù hợp với
nhu cầu của mình.

Hoạt động 4:
Những vấn đề cơ bản của
thị trường lao động tại Việt
Nam hiện nay

Đọc các số liệu trong bảng 3.1
Cho biết cơ cấu lực lượng lao động chia theo vùng,
trình độ chuyên môn kĩ thuật đã thay đổi như thế
nào trong 5 năm từ năm 2017 đến năm 2021.
Chỉ tiêu

Năm
2017

2018

2019

2020

2021

a. Cơ cấu lực lượng lao động chia theo (%)
1. Thành thị/nông thôn

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

Thành thị

32,2

32,6

32,4

33,1

36,7

Nông thôn

67,8

67,4

67,6

66,9

63,3

Chỉ tiêu

Năm
2017

2018

2019

2020

2021

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

78,3

78,0

77,2

76,0

73,9

Sơ cấp

5,4

5,5

3,7

4,7

6,8

Trung cấp

3,8

3,8

4,7

4,4

4,1

Cao đẳng

2,9

3,2

3,8

3,8

3,6

Đại học trở lên

9,6

9,7

10,6

11,1

11,7

2. Trình độ chuyên môn
kĩ thuật cao nhất đạt
được
Không có trình độ
chuyên môn kĩ thuật

Năm
Chỉ tiêu
2017

2018

2019

2020

2021

b. Cơ cấu lao động có việc làm chia theo (%)
Khu vực kinh tế
Nông nghiệp,
lâm nghiệp và thủy sản
Công nghiệp
và xây dựng
Dịch vụ

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

40,2

37,7

34,5

33,1

29,1

25,8

26,7

30,1

30,8

33,1

34,1

35,6

35,4

36,1

37,8

Gợi ý
+ Lực lượng lao động ở thành thị trong những năm qua có xu hướng
ngày càng tăng nhưng vẫn tập trung chủ yếu ở khu vực nông thôn.
+ Chất lượng lao động, trình độ chuyên môn kĩ thuật của lực lượng
lao động vẫn còn rất thấp.
+ Sự chuyển dịch của cơ cấu lao động theo hướng giảm tỉ trọng lao
động khu vực nông nghiệp, tăng tỉ trọng lao động khu vực công
nghiệp và xây dựng, dịch vụ. Từ đó, cùng với sự phát triển mạnh mẽ
của kĩ thuật, công nghệ đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với
người lao động.

Những vấn đề mà thị trường Việt Nam gặp phải hiện nay

Chất lượng lao động còn thấp, phân bổ
nguồn lao động không đồng đều

Lực lượng lao động ở thành thị trong những năm qua có xu hướng ngày
càng tăng nhưng vẫn tập trung chủ yếu ở khu vực nông thôn. Chất
lượng lao động, trình độ chuyên môn kĩ thuật của lực lượng lao động
vẫn còn rất thấp và chậm cải thiện, khan hiếm lao động trình độ cao.

Những vấn đề mà thị trường Việt Nam gặp phải hiện nay
Xu hướng cung lao động lớn hơn cầu lao động
Cung lao động ngày càng đáp ứng cầu lao động nhưng thị trường lao
động nước ta vẫn tồn tại sự mất cân đối cung – cầu lao động trong
phạm vi cả nước nói chung cũng như giữa các vùng, khu vực và ngành
nghề. Sự mất cân đối này thể hiện ở số lượng cung lao động lớn hơn
cầu lao động. Cung lao động tăng nhanh nhưng không đáp ứng được
cầu lao động do chất lượng lao động thấp.

Những vấn đề mà thị trường Việt Nam gặp phải hiện nay
Xu hướng tuyển dụng người lao động được đào tạo, có kinh nghiệm
Sự chuyển dịch của cơ cấu lao động theo hướng giảm tỉ trọng lao động
khu vực nông nghiệp cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kĩ thuật, công
nghệ đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với người lao động.
Người lao động phải có trình độ chuyên môn cao, sử dụng thành thạo
ngoại ngữ và công nghệ thông tin, đồng thời họ phải có khả năng tự học
để đáp ứng sự thay đổi liên tục của các ngành nghề.

KẾT LUẬN
Những vấn đề mà thị trường Việt Nam gặp phải hiện nay

Chất lượng lao động

Xu hướng

Xu hướng tuyển

còn thấp, phân bổ

cung lao động

dụng người lao động

nguồn lao động

lớn hơn cầu

được đào tạo, có

không đồng đều

lao động

kinh nghiệm

Hoạt động 5:
Tìm kiếm thông tin về thị trường
lao động trong lĩnh vực kĩ thuật
và công nghệ

Quan sát hình 3.4

Thông tin về thị trường lao động
trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ
có thể được tìm kiếm từ những
nguồn nào?
Bằng cách nào?

Hình 3.4. Một số nguồn tìm kiếm
thông tin về thị trường lao động trong
lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ

Thông tin về thị trường lao động
trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ
có thể tìm được qua các trang
website, báo chí, các kênh thông
tin chính thức của các đơn vị uy
tín như tổ chức lao động quốc tế
cũng như các trung tâm thị trường
lao động ở các đơn vị thành phố
(tỉnh).

Hình 3.4. Một số nguồn tìm kiếm
thông tin về thị trường lao động trong
lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ