TIÊU HÓA

DINH DƯỠNG

TUẦN HOÀN

BÀI TIẾT

VỆ SINH THỰC PHẨM

DINH DƯỠNG VÀ
TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

*Khái niệm chất dinh dưỡng
*Tiêu hoá ở người
* Một số bệnh về đường tiêu hoá
*Chế độ dinh dưỡng ở người
* An toàn vệ sinh thực phẩm
* Dự án: Điều tra một số bệnh tiêu hoá và
vấn đề an toàn thực phẩm ở địa phương

Hãy kể tên một số loại thức ăn mà
chúng ta sử dụng hằng ngày?

Tại sao ta cần ăn nhiều loại thức ăn như vậy?

Cơm

Bánh mì

Thịt

Sữa

Cá

Trái cây

Dầu ăn

Nước
Trứng

Trà sữa

Rau củ

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng
Khái niệm: Chất dinh dưỡng
là các chất có trong thức ăn
mà cơ thể sử dụng làm
nguyên liệu cấu tạo cơ thể và
cung cấp năng lượng cho các
hoạt động sống.

Cơm

Sữa

Thịt

Dầu ăn

Cá

Nước
Trứng

Rau củ

Sắp xếp các từ sau để được khái niệm về dinh dưỡng:
thu nhận, để duy trì sự sống của cơ thể, sử dụng, biến
đổi, chất dinh dưỡng, là quá trình?

- Dinh dưỡng là quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng
chất dinh dưỡng để duy trì sự sống của cơ thể.

II. Tiêu hoá ở người
1. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá
1. Quan sát hình 32.1 hoạt động cặp đôi và hoàn
thành các chú thích?
2. Sắp xếp các cơ quan trên vào hai bộ phận: Ống tiêu
hoá và tuyến tiêu hoá?
1. Tuyến nước bọt
2. Hầu
3. Thực quản
4. Dạ dày
5. Tuyến tụy
6. Ruột non

7. Ruột già
8. Hậu môn
9. Túi mật
10. Gan
11. Khoang miệng
 

Hệ tiêu hóa có chức năng gì?

Chức năng : Biến đổi thức ăn thành các chất
dinh dưỡng mà cơ thể có thể hấp thụ được
và loại chất thải ra khỏi cơ thể.

Mỗi bạn được bốc 1 viên kẹo bất kì trong hộp.
Làm thế nào để cơ thể lấy được chất dinh
dưỡng từ viên kẹo để cung cấp cho cơ thể?
Em hãy ăn viên kẹo và mô tả lại quá trình đó.

Quá trình tiêu hóa viên kẹo trải qua
những giai đoạn nào?

Sau khi viên kẹo được đưa vào miệng, viên
kẹo sẽ được tiêu hóa ở khoang miệng => tiêu
hóa ở dạ dày => tiêu hóa ở ruột non => tiêu
hóa ở ruột già và trực tràng=> thải ra ngoài
qua phân

II. Tiêu hoá ở người
2. Quá trình tiêu hoá ở người
QUAN SÁT VIDEO SAU VÀ
HOÀN THÀNH NỘI DUNG PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 TRONG
THỜI GIAN 5 PHÚT

Tiêu hoá lý học Cơ quan thực
hiện
TH ở khoang
miệng
Tiêu hoá ở dạ
dày
Tiêu hoá ở ruột
non
TH ở ruột già
và trực tràng

Tiêu hoá hoá
học

Cơ quan thực
hiện

 
Tiêu
hoá ở
khoang
miệng
Tiêu
hoá ở
dạ dày
Tiêu
hoá ở
ruột
non

Tiêu
hoá ở
ruột già
và trực
tràng

Tiêu hoá cơ học (lý
học)
- Nhai, nghiền nát thức
ăn
- Đảo trộn thức ăn
- Tiết nước bọt
- Co bóp, nhào trộn
thức ăn
- Tiết dịch vị
- Co bóp đấy thức ăn đi
trong ruột
- Tiết dịch tiêu hoá
 
- Hấp thụ các chất dinh
dưỡng vào mạch máu
- Co bóp để đẩy thức
ăn
- Hấp thụ nước
 

Cơ quan thực hiện Tiêu hoá hoá học
- Răng
 
- Lưỡi
-Tuyến nước bọt
- Cơ của thành dạ
dày
- Tuyến vị
- Thành cơ của ruột
non
- Tuyến tuỵ, gan,
tuyến ruột
- Thành ruột non

Cơ quan thực
hiện

Tinh bột chín biến đổi thành Enzyme amylase
đường maltose
trong nước bọt
Protein biến đổi thành các axit Enzyme pepsine
amin chuỗi ngắn
trong dịch vị
Biến đổi toàn bộ thức ăn
thành các chất dinh dưỡng:
Protein-> amino acid
Lipid -> Axid béo và glixerin
Carbohydrate -> glucose

Enzyme
có
trong dich tuỵ,
dịch mật và dịch
ruột

- Thành cơ ruột già -Phân huỷ các thành phần còn
của
protein
và Vi khuẩn trong
- Thành cơ ruột già lại
carbohydrate lên men và tạo ruột già
phân

Nêu mối quan hệ giữa tiêu hoá và dinh dưỡng?

Nhờ tiêu hoá mà các chất dinh dưỡng được
tạo thành, cung cấp năng lượng cho mọi
hoạt động sống của tế bào và cơ thể

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

II. Tiêu hoá ở người
2. Quá trình tiêu hoá ở người

Thảo luận về sự phối hợp các cơ quan thể hiện chức năng của
cả hệ tiêu hoá?
Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan tiêu hoá giúp tạo các chất dinh
dưỡng cần thiết cho cơ thể và thải các chất thừa, không cần thiết ra
khỏi cơ thể

II. Tiêu hoá ở người
2. Quá trình tiêu hoá ở người
a) Tiêu hoá ở khoang miệng:
-Tiêu hoá cơ học: Nhờ hoạt động phối hợp của răng, lưỡi, các cơ
môi và má cùng các tuyến nước bọt thực hiện các hoạt động tiết
nước bọt, nhai, đảo trộn thức ăn, tạo viên thức ăn: làm mềm thức
ăn, giúp thức ăn thấm nước bọt, tạo viên vừa để nuốt
- Tiêu hoá hoá học: Nhờ hoạt động của enzim amilaza biến đổi
một phần tinh bột (chín) trong thức ăn thành đường mantozo

II. Tiêu hoá ở người
2. Quá trình tiêu hoá ở người
b) Tiêu hoá ở dạ dày:
- Tiêu hoá cơ học: Hoạt động co bóp của dạ dày
giúp thức ăn được nhuyễn và thấm đều dịch vị (chứa
hydrochloric acid, enzyme lipase và enzyme pepsin).
- Tiêu hoá hoá học: Enzyme pepsin giúp biển đổi
một phần protein trong thức ăn.

II. Tiêu hoá ở người
2. Quá trình tiêu hoá ở người
c) Tiêu hoá ở ruột non:
* Hoạt động tiêu hoá: - Tiêu hoá cơ học:
+ Gan, tuyến tuỵ, tuyến ruột tiết dịch tiêu hoá giúp hoà loãng thức ăn
+ Sự co bóp của ruột non làm thức ăn thấm đều dịch tiêu hoá
- Tiêu hoá hoá học: Hoạt động tiêu hoá chủ yếu ở ruột non là sự biến đổi các
chất dinh dưỡng trong thức ăn dưới tác dụng của các enzim trong các dịch tiêu
hoá (dịch mật, dịch tuỵ, dịch ruột) thành những chất dinh dưỡng đơn giản mà
cơ thể hấp thụ được
* Hoạt động hấp thụ: Chất dinh dưỡng được vận chuyển qua thành cảu các lông
ruột, mạch máu và mạch bạch huyết để đến từng tế bào của cơ thể.

II. Tiêu hoá ở người
2. Quá trình tiêu hoá ở người

d) Tiêu hoá ở ruột già và trực tràng:
- Thức ăn chuyển xuống ruột già sẽ hấp thụ thêm một số chất
dinh dưỡng, chủ yếu hấp thụ lại nước, cô đặc chất bã. 
- Tạo phân thải ra ngoài qua hậu môn.

II. Tiêu hoá ở người
2. Quá trình tiêu hoá ở người

Sự tiêu hoá ở bộ phận nào là quan trọng nhất và vì
sao?

Hoạt động tiêu hoá ở ruột non là quan trọng nhất
vì tại đây xảy ra tiêu hoá hoàn toàn và hấp thụ
chất dinh dưỡng.

II. Tiêu hoá ở người
2. Quá trình tiêu hoá ở người

Thảo luận về sự phối hợp các cơ quan
thể hiện chức năng của cả hệ tiêu hoá?
Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan tiêu hoá giúp tạo
các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể và thải các chất
thừa, không cần thiết ra khỏi cơ thể.

II. Tiêu hoá ở người
2. Quá trình tiêu hoá ở người
Nêu mối quan hệ giữa tiêu hoá và dinh dưỡng?

Nhờ tiêu hoá mà các chất dinh dưỡng được
tạo thành, cung cấp năng lượng cho mọi
hoạt động sống của tế bào và cơ thể

III. Một số bệnh về đường tiêu hoá

Kể tên các bệnh thường gặp về đường tiêu hoá?

III. Một số bệnh về đường tiêu hoá

QUAN SÁT HÌNH ẢNH VÀ
NỘI DUNG SGK, HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
THEO NHÓM TRONG THỜI GIAN 5 PHÚT

III. Một số bệnh về đường tiêu hoá
Nội dung

Sâu răng

1. Khái
niệm

 

2. Nguyên
Nhân

 

3. Biêu
hiện
4. Phòng
tránh

Tình trạng tổn thương phần
mô cứng của răng

Viêm loét dạ dày-tá tràng
 

- Bệnh do tổn thương viêm và loét lớp niêm
mạc dạ dày hoặc tá tràng.

-  Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori. - Thói quen sử
Do vi khuẩn gây ra.
dụng đồ uống có cồn, ăn uống và sinh hoạt không điều
độ cũng là yếu tố tăng nguy cơ bị bệnh.
 Hình thành các lỗ nhỏ trên răng, gây  
Triệu
chứng đau vùng bụng trên rốn, đẩy bụng, khó
 
đau và khó chịu khi lỗ sâu ở răng lan tiêu, buồn nôn, mất ngủ, ngủ không ngon giấc, ợ hơi, ợ
chua, rối loạn tiêu hoá,...
rộng.
 

 
Cần vệ sinh răng miệng đúng cách Cần
duy trì chế độ ăn uống hợp lí, nghỉ ngơi
để phòng sâu răng và hạn chế sự và sinh hoạt điều độ, giữ tinh thần thoải mái
lan rộng của các lỗ sâu răng.
để phòng chống bệnh.

III. Một số bệnh về đường tiêu hoá
PHT số 3
Nhóm: …………………………...

+ Quan sát hình 32.2, thảo luận về các giai đoạn hình thành lỗ sâu
răng?
+ Nêu các biện pháp giúp phòng, chống sâu răng và các việc nên làm
để hạn chế những ảnh hưởng tới sức khoẻ khi đã bị sâu răng?
+ Người bị dạ dày -tá tràng nên và không nên sư dụng các loại thức
ăn, đồ uống nào? Em hãy kể tên và giải thích?
+ Nêu các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hoá và cơ sở khoa học của các
biện pháp đó?

III. Một số bệnh về đường tiêu hoá

III. Một số bệnh về đường tiêu hoá
Nêu các biện pháp giúp phòng, chống sâu răng và các việc nên làm
để hạn chế những ảnh hưởng tới sức khoẻ khi đã bị sâu răng?

Các biện pháp phòng, chống sâu răng và việc nên làm
khi đã bị sâu răng:
- Đánh răng hàng ngày và đúng cách
- Hạn chế ăn đồ ngọt
- Bổ sung dinh dưỡng giúp răng chắc khoẻ
- Đến gặp bác sỹ nếu bị sâu răng

III. Một số bệnh về đường tiêu hoá
Người bị dạ dày -tá tràng nên và không nên sử dụng các
loại thức ăn, đồ uống nào? Em hãy kể tên và giải thích?
Không nên sử dụng các loại đồ ăn chua, cay, ôi thiu, đồ
uống có cồn, có chứa độc.... vì càng gây viêm loét

III. Một số bệnh về đường tiêu hoá
Nêu các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hoá và cơ sở khoa
học của các biện pháp đó?
Các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hoá:
- Ăn uống hợp vệ sinh.
- Khẩu phần ăn hợp lý.
- Ăn uống đúng cách.
- Vệ sinh răng miệng sau khi ăn.

IV. Chế độ dinh dưỡng ở người
- Nhu cầu dinh dưỡng ở các lứa tuổi khác nhau như thế nào?
- Sự khác nhau về nhu cầu dinh dưỡng ở mỗi cơ thể phụ thuộc những
yếu tố nào?

Sự khác nhau về nhu cầu dinh dưỡng ở mỗi cơ thể phụ thuộc những
yếu tố:
Lứa
tuổi

Giới
tính

Hình
thức
lao
động

Trạng
thái sinh
lí

III. Chế độ dinh dưỡng ở người
Vì sao trẻ em suy dinh dưỡng ở các nước
đang phát triển chiếm tỉ lệ cao ?

IV. Chế độ dinh dưỡng ở người
- Nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể
+ Nhu cầu dinh dưỡng của từng người không giống nhau.
+ Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ em cao hơn người trưởng thành.
- Nhu cầu dinh dưỡng phụ thuộc :
+ Lứa tuổi.
+ Giới tính.
+ Trạng thái sinh lý.
+ Lao động
- Ở các nước đang phát triển chất lượng cuộc sống của người dân còn thấp
→ trẻ bị suy dinh dưỡng chiếm tỉ lệ cao.

Nếu nhu
dinh
Nguyên
nhâncầu
nào
dẫn đến
Do ăn nhiều mỡ ĐV và các loại thực
dưỡng
không
hợp
lí sẽ
bị béocaophì
hoặc
suy
phẩm có hàm lượng dinh dưỡng
Do dinh
ăn uống không đủ chất, không đủ
đến tìnhở trạng
gì? lượng cho cơ thể hoạt động
dễ hấp thụ và ít vận động. dẫn dưỡng
trẻ em?
năng

Béo phì

Suy dinh dưỡng

IV. Chế độ dinh dưỡng ở người
+ Khẩu phần là gì ? Nguyên tắc lập khẩu phần ăn là gì?
+ Khẩu phần ăn uống của người mới ốm khỏi có gì khác người
bình thường ?
- Khẩu phần ăn là lượng thức ăn cung cấp cho cơ thể trong một ngày.
- Nguyên tắc lập khẩu phần ăn:
+ đảm bảo đủ lượng thức ăn phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của cơ
thể.
+ cung cấp đầy đủ năng lượng.
+ cân đối thành phần các chất dinh dưỡng.

Các bước xây dựng
khẩu phần ăn

Bước 1: Kẻ bảng ghi nội dung cần xác định theo mẫu:

48

Bước 2: Điền tên thực phẩm và xác định lượng thực
phẩm ăn được

 Điền tên thực phẩm
Xác định lượng thải bỏ: Y = X x tỉ lệ thải bỏ Y = 400g x 10/100 = 40g
Z = 400g – 40g = 360g
 Xác định lượng thực phẩm ăn được: Z = X – Y
Tên
thực
phẩm

Khối lượng
(g)
X

Y

Z

Cải
400 40 360
bắp

Thành phần dinh dưỡng (g)
Protein

Lipit

Cacbohydrat

49

Năng
lượng
(Kcal)

Muối khoáng
Calcium

Sắt

Vitamin
A

B1

B2

PP

C

50